Sunda Blogger

Cara Nambihken 4 kolom Di Luhuren Footer Blogspot

2011-09-05T21:22:00.000-07:00

Bismillahirrahmanirrahim raraosan tos lami pisan te nga update blog kulantaran sibuk sareng pabelit sareng pangabutuh sa hari hari ha ha (just kiding sa alit) ..

cuang kawaitan deui blog ieu ku gucap bismillahirahmanirrahim dina postingan ieu sim kuring bade mosting sa alit tentang cara ngadamel atanapi nambihan 4 kolom di luhuren footer.. moal seer carios lah hayu langsung we kana cara nambihkeun gadget 4 kolom luhuren footer.

Sepertos biasa pertama login ka Blogger
Teras klik Rancangan
Langkah nu salajengna Klik Edit HTML

Teras download hela template blog rekan rekan sateacan di edit sok bilih dina pengeditan te leres. sahentena upami lepat rekan rekan gaduh backup na. saentos di backup template na teras tog hilap centang Expand Template Widget. teras pilari kode ]]></b:skin>

Sakedar Info : Supaya Pencarianna Gampil rekan rekan tekan Ctrl + F dina Keyborad atani tekan F3. mun tos kapendak kopi script di handap ieu teras Vaste di luhuren kode ]]></b:skin>

#handap
brder :1px solid # 000000 ;
-moz-border-radius :10px;
margin : 0 0 10px 0;
}
#handap-wrapper {
Margin : auto;
Padding : 0px 0px 20px 0px;
Width : 960px;
Background : # ffffff ;
-moz-border-radius-bottomleft :10px;
-moz-border-radius-bottomright :10px;
-webkit-border-bottom-left-radius :10px;
-webkit-border-bottom-right-radius :10px;
}
#handap-wrapper {
Float : left;
Margin : 0px 0px 0px 0px;
Padding : 10px 0px 0px 0px;
Width : 25%;
text-align : justify;
font-size :100%;
color : # ffffff ;
line-height: 1.6em;
word-wrap: break-word; /* fix for long text breaking sidebar float in IE */
overflow: hidden; /* fix for long non-text content breaking IE sidebar float */
}
.handapbar {
Margin : 0;
Padding : 0;
}
. handapbar .widget {
Margin : 0;
Padding : 10px 20px 0px 20px;
}
. handapbar h2 {
background : # ffffff ;
-moz-border-radius-bottomleft : 6px;
-moz-border-radius-bottomright : 6px;
-webkit-border-bottom-left-radius : 6px;
-webkit-border-bottom-right-radius : 6px;
Margin : -10px 0px 10px 0px;
Padding : 3px 0px 3px 0px;
text-align : center;
color :# ffffff ;
font-size :20px;
font-weight :bold;
text-transform :sekawancase;
}
. handap bar ul {
Margin : 0px 0px 0px 0px;
Padding : 0px 0px 0px 0px;
list-style-type : none;
}
. handap bar li {
Margin : 0px 0px 2px 0px;
Padding : 0px 0px 1px 0px;
border-bottom :1px dotted # 000000 ;
}
. handapbar a {
Color : # 0000ff ;
text-decoration : none;
}
. handapbar a :visited {
text-decoration : none;
color : # 0000ff ;
}
. handapbar a :hover {
text-decoration : underline;
color : # ff0000 ;
}

Rekan rekan tiasa ngedit CSS ieu ku CSS rekan" nu pikahoyong misalkan bade ngagentos warna pengkerna atanapi naonna we lah nu kinten kintenna cocok sareng template blog rekan rekan. tah sa entos di vaste simpen hela (saving) template blogna..

Langkah salajengna pilari kode <div id='footer-wrapper'> cara milarianna sepertos tadi ambih gampil.

saentos kapendak kopi kode di handap teras simpen di luhuren kode <div id='footer-wrapper'>

<div id='handap'>
<div id='handap-wrapper'>
<div id='handapbar-wrapper'>
<b:section class='handap' id=handapbar1' preferred='yes'>
</b:section>
</div>
<div id='handapbar-wrapper'>
<b:section class='handapbar' id=handapbar2' preferred='yes'>
</b:section>
</div>
<div id='handapbar-wrapper'>
<b:section class='handapbar' id='handapbar3' preferred='yes'>
</b:section>
</div>
<div id='handapbar-wrapper'>
<b:section class='handapbar' id='handapbar4' preferred='yes'>
</b:section>
</div>
<div style='clear: both;'/>
</div> </div>

Saentos di vaste teras simpen tempalate ... teras tingali hasilna... wilujeng nyobian we semoa berhasil.

Email Nu Matak Nyeri Hate

2010-07-06T07:08:00.000-07:00

Salila Sataun gegelutan dina dunia Online jeng patner Google Adsense, tapi urang kudu inget kana papatah dimana aya pertemuan pasti aya pipisahan.

Tepatna dina tanggal 25 Juni 2010 tepatna jam 22:09 Si Cinta Ngirimkeun Surat anu esina ku esina ku kuring te kaharti da kuring mah bodo kana bahasa urang barat, ari hayang apal mah kieu esina teh (surat pemutusan cinta ti google adsense).

After reviewing our records, we've determined that your AdSense account
poses a risk of generating invalid activity. Because we have a
responsibility to protect our AdWords advertisers from inflated costs due
to invalid activity, we've found it necessary to disable your AdSense
account. Your outstanding balance and Google's share of the revenue will
both be fully refunded to the affected advertisers.

Please understand that we need to take such steps to maintain the
effectiveness of Google's advertising system, particularly the
advertiser-publisher relationship. We understand the inconvenience that
this may cause you, and we thank you in advance for your understanding and cooperation.

meni sedih merenung sapopoe, te bisa sare , tapi da mungkin tina di blokir ieu aya hikmahna

Cara Ngadamel Sitemap Di Blogger

2010-06-17T00:24:00.000-07:00

Alhamdulillah dina postingan ieu bade ngabahas cara ngadamel Sitemap di Bloggger/Blogspot, perasaan mah tos lami pisan te posting tutorial dina blog ieu lantaran seer pisan kaperyogian wkkkkk siga orang sibuk wae (ka ganggu ku Poker dina FB).

Sitemap Sunda Blogger

Lah ayenamh cuang langsung wae kana pamaksadan Cara ngadamel sitemap dina blog, trik ieu babri pisan, tinggal ngopikeun scripna langsung jadi. samemeh kana scripna cuang bahas hela timana scrip ieu dipanggihkeun (bisi nyarekan nu bogana wkkkk). Scrcipt ieu kapendak tina blog abu-farhan.com didinya seer tutoral Hack Blog, mangga sok kunjungi situs Abu Farhan bilih didieumah kirang langkap.

Ngadamel Sitemap ku Java Script anu paling enteng langsung ka TKP kopi kode di handap teras lebetkeun kana blog rekan rekan, karep teuing ek dimana wae nyimpen namah, ek dina Gadget waras, ek dina postingan Waras dina Page Waras. sok mangga copy cede dihandap

<link rel="stylesheet" href="http://www.google.com/uds/solutions/dynamicfeed/gfdynamicfeedcontrol.css" type="text/css" media="screen" />
<script style="text/javascript" src="http://scriptabufarhan.googlecode.com/svn/trunk/daftarisiv2.js"></script>
<script src="http://sunda-blogger.blogspot.com/feeds/posts/summary?max-results=9999&alt=json-in-script&callback=loadtoc"></script>

Tah Gentos http://sunda-blogger.blogspot.com/ ku blog salira, tos wae sakitu ahh tutorial blog namah moga sing manfaat wae

TV Online Indoneia RCT SCTV GLOBAL

2010-06-16T23:37:00.000-07:00

Wahhh akhirna kuring tiasa ningali tv online Oeuy, RCTI,SCTV,GLOBALTV,MIOTV jeng nu Sajabana.

Tah bilih bade ningali sinetron atanapi siaran langsung Piala Dunia 2010 di Afrika selatan mangga sok tingali dihandap, TV Online indonesia kenging nyandak secriptna tina web MioTv nya etang etang nyebarkeun ka pupuleran Miotv heeeee. sok mangga tah tingali sareng pilihan Chanelna nu ker rame.

Ngan aya Hanjakal keneh gambarna kurang jernih, te sajernih siga nu make Digitall, nya lumayan wae jang tamba kesel daripada kudu meli TV mah mahal wkkkkk

TV ONLINE INDONESIA RCTI,TRANS,SCTV,ANTV,GLOBAL,MIOTV

Jagaon Aing Spanyol Eleh euy

2010-06-16T21:19:00.000-07:00

Dina waktu peting tadi kuring jang balarea ningali Sepakbola Piala Dunia 2010 (di Afrika Selatan) anu maenna nyaeta kasebelasan Spanyol ngalawan Siwiss.

Spanyol ges loba nu ngadukungna tong ragukeun deui kamampuanna, loba pisan pamain Spanyol anu maraen klub klub anu terkenal, samisal Puyol (pamaen Barca), Xavi (pamen Barca),Fernando Tores (pamaen Liverpoll) jeng nu sejena.

Tapi meren ker apes wae jagoan aing, da eleh sakitu loba pemaen bentang, sakitu nyerang terus terusan , tapi meren ges kudu kitu nasibna Spanyol eleh hiji kosong ku Negara Swiss.

Ges lah kalah nyeri hate mikiran Spanyol eleh ku Swiss, ke sugan dina kasempatan kadua sugan menang, da tadi peting mah Fernando Toresna ker te ngararenah awak, tos cidera

Heboh Video Mesum Ariel Jeng Lunamaya

2010-06-16T21:07:00.000-07:00

Dina minggu minggu kamari nepi ka wanci ayena dina unggal media masih keneh hebih ngabahas video ariel peterpan jeng artis nu geulis lunamaya.

Kabejakeun dua artis eta nagalakuken mesum, sareng videona tos nyebar di dunia internet, terus poe kadua rame deui berita video ariel ngan ganti pasanganna, video anu kadua pasangann jeng Cuttari cenah.

Kuring ngarasa aneh pedah naon teuing eta dua Video Mesum eta meni rame pisan, nepi ka Anggota DPR riweh ngabahas Video Mesum Ariel Peterpan.

Masalah bener atawa salah namah tentang ka aslian video eta kuring mah kirang uninga, ges ti sirek ayenmah montong ngabahas mesum teuing da ayenamah ges di cekel ku pihak anu wenang (kapolisian).

Di negara Amerika nepi ka arapalen kana Video Mesum eta, nepi ka situs negara amerika ilu ngaberitakeun Ariel jeng Lunamaya , Cuttari.

Rajen terkenal teh tina perbuatan negativ cik atuh Negara Indonesia teh sing terkenal tina Prestasi, Kuring meren ngarasa bangga pisan mun indonesia terkenal tina prestasi atawa tina Teknology atawa nu lainna. ges ahh ngabaha Ariel , Lunamaya jeng Cuttari Cape euy

Nadom Rundayan Nabi Muhammad SAW

2010-06-16T02:10:00.000-07:00

Nadom Rundayan Nabi Muhammad SAW, tah bilih aya nu te acan terang kana rundayan (katurunan ) Nabi urang sarerea nya eta Nabi Muhammad SAW ieu dihandap aya nadomanna mangga cuang araplekeun sangkan urang langkung geget paggeh sareng cinta ka Nabi Muhammad SAW.

Sugan wae ku ngapalkeun nadoman ieu iman urang sarerea langkung tambih tambih Amin..... mangga sok aos ti kawit dugi ka rengse, isin atuh ari nyebat agama Islam ari kana rundayan Kanjeng Nabi Muhammad Te terang.

Rundayan Katurunan Prabu Siliwangi

2010-06-16T01:58:00.000-07:00

SALAH SATU RUNDAYAN DARI KETURUNAN PRABU SILIWANGI - MELALUI PANGERAN PAPAK WANGSAMUHAMAD CINUNUK-GARUT (antara lain):

PRABU SILIWANGI: (1482 – 1521 M)

Kanjeng Pangeran Mangku Negara, Prabu Banjaran Sari, Sri Baduga Maharaja – Rundayanana:

Dari isteri Nyi Ratu Putri Buniwangi, Ratu Ayu Rambut Kasih Sekar Arum Rutjitawati Kancana (Limbangan), putri dari Prabu Layaranwangi (Sunan Rumenggong) dari Keprabuan Kerta Rahayu, berputra antara lain:

I. Raden (Prabu) Hande Limansenjaya, atau Prabu Liman Djaja yang adalah putra Prabu Siliwangi yang ke-19; dan ada lagi Prabu Wastu Dewa dari ibu yang sama.
II. Prabu Hande mempunyai seorang putera bernama Raden Wijaya Kusumah, atau Prabu Adipati Djaja, Sultan (Sunan) Cipancar. Cucu Prabu Siliwangi ini masuk Islam pada tahun 1525 M
III. Raden Wijaya Kusumah berputra 14 orang, yang sulung bernama Raden Tumenggung Wangsanegara, Sunan Karaseda, yang melanjutkan ke-adipatian Galih-Pakuan, menggantikan ayahnya.
IV. Raden Wangsanegara berputra 6 orang, salah satunya Raden Adipati Aria Djiwanata.
V. Selanjutnya berputra Dalem Raden Adipati Arya Megatsari Suryakusumah, yang berputra 9 orang di antaranya:
VI. Dalem Adipati Suta Djiwanagara, yang wafat di Mataram; berputra:
VII. Tumenggung Widjajakusumah, Dalem Emas, di Sukadanah, Sadang Wanaraja; berputra 10 orang di antaranya:
VIII. Dalem Sutanagara di Cinunuk, Wanaraja – Garut. Leluhur keturunan Cinunuk ini berputra 8 orang, di antaranya seorang perempuan bernama:
IX. Nyai Raden Siti Tedja Kiamah; menikah dengan Kiai Raden Noer Chatim yang berputra 5 orang di antaranya:
X. Kiai Raden Muhammad Aliyam, beristri Nyimas Domas, berputra 3 orang, yang di antaranya;
XI. Kiai Raden Muhammad Djuwari, beristri Raden Nyimas Indjang; berputra:
XII. Raden Wangsa Muhammad, Pangeran Papak, yang lahir di Cinunuk pada abad ke-18 Masehi,
Wafat 17 Safar 1317 H atau th 1810 M. Selanjutnya dari keturunan ke-12 Prabu Siliwangi ini:
XIII. Nyi Raden Siti Satrinah, yang disebut sebagai Eyang Entri atau Uyut Enteh, wafat tahun 1925,
XIV. Aki Raden Madsari, menikah dengan nenek Enot
XV. Raden Haji Siti Mariah, di Tanjung, Kawalu wafat tahun 1982, menikah dengan Raden Yudawinata, putra Raden Yudapradja. Kuburannya sekarang di Cicariang – Kawalu.
XVI. Raden Maman Lukman, Kawalu (18-4-1917 --- 14-4-2000) menikah Nenah Hunaenah (1922)
XVII. Nyi Raden Euis Herlina (Iis), Kawalu 2-11-1959 menikah: Ir. H. Pipip Sumantri (5-5-1936)
XVIII. Ami Nadia Rachmi (13-12-1980); Qanita (10-9-1981); Zohra (27-12-1982); Bushra (18-7-1984); Safiyya (1-7-1985); Sakinat (Jeanette Fb. Lb, 18-4-1987); Mubasher Ahmad (1-11-1990)

Sarerea Pasti Bakal Maot

2010-05-19T08:28:00.001-07:00

Hirup di dunya saliwat

Anu beunghar anu malarat

Heunteu cacah henteu pangkat

Henteu menak heunteu rakyat

Heunteu budak henteu kolot

Sakur anu hirup maot

Kabeh oge bakal maot

Pasti ngalaman maot

Lain wungkul aki-aki

Lain wungkul nini-nini

Sanajan karek bayi

Sakabehna bakal mati

Sanajan pangkatna Abri

Sanajan pangkat polisi

Sanajan pangkatna mantri

Wadana maot oge bupati

Para dokter , para suster

Para sinder, oge si mister

Tentara atawa militer

Maot teu bisa diteler-teler

Para jaksa , pangusaha

Anu aya, anu usaha

Sanajan pinuh wiwaha

Maot teu bisa disaha-saha

Sing dalang oge sinden

Sing guru oge dosen

Sing si ujang sing si nenden

raden Maot oge presiden

Kabeh doctor, oge koruptor

inivator, tukang motor

Motivator, tukang molor

Diktaktor Maot oge Propesor

Kabeh insinyur, tukang sayur

Derektur, oge kondektur

Instruktur, tukang ukur

Maot henteu bisa diundur

Anu pakir, anu kikir

Oge supir, tukang parkir

Tukang mikir, anu kapir

Maot teu bisa dipikir-pikir

Tukang bobok tukang tarok

Tukang mabok tukang atrok

Tukang ngabobok liang orok

Maot teu bisa disogok

Sanajan bangsat tukang maling,

Anu jina anu ngalawading

Tukang ngaji , tukang eling

Maot teu bisa dialing-aling

Sanajan kiayi sanajan santri

Sanajan priyayi pramugari

Sanajan putri pramuswari

Maot pasti sanajan anak mantri

Para pemborong , anu sombong

Tukang ngabohong, tukang gisong

Anu lolong, anu ompong

Maot teu bisa dientong-entong

Rasa Amisna Iman

2010-05-19T08:26:00.001-07:00

Karasa amisna iman

Alloh sebagai Pangeran

Islam sebagai ageman

Muhammad sebagai idaman

Meunang kurnia ti Pangeran

Geusan dina kamaslahatan

Ngalap manfaat sorangan

Manfaat keur anu lian

Jiwa sadrah sumerah

Kana sagala aturan Alloh

Taat kana parentah Alloh

Ngajauhan larangan Alloh

Lamun mujur ngajurung sukur

Hate luntur loba tafakur

Hade tutur nincak jalur

Amanat Alloh Maha Ghofur

Lamun seug keuna kuwarerit

Barewit ku panyakit

Hate teu milu barewit

Sabar tawakal dipuhit

Hate teu milu lungse

Teu matak gering hate

Heunteu matak talangke

Parentah Alloh dipigawe

Anaking Anak Ama

2010-05-19T08:24:00.000-07:00

Hei anaking , anak ama

Poma hidep kudu beragama

Islam sebagai agama

Cecekelan hirup jalma

Cekel pageuh kaislaman

Sing panceug na kayakinan

Ulah rengat kaimanan

Nepi akhir kahirupan

Maot euweuh nu nganyahokeun

Peupeujeuh sing ditengetkeun

Hirup tarapti awalkeun

Ibadah tong diakhirkeun

Ama ikhtiar neanan nafkah

Pikeun bekel hidep ibadah

Supaya hirup merenah

Dunya akherat ngareunah

Hai anaking, anak ama

Geura siapkeun ti ayeuna

Bekel anu kudu dibawa

Ninggalkeun alam dunya

Hai anaking, anak ama

Ama ngarasa sugema

Lamun hidep hirup bagja

Amal soleh nu dibawa

Hai anaking, anak ama

Tuturkeun titah agama

Kudu hade ka baraya

Ka tatangga papada jalma

Omat hirup ulah awuntah

Boga harta ulah dimomonyah

Jauhan anu dicegah

Ku agama jeung pamarentah

Cara Nagdemel Banner Anu Sae

2009-11-22T20:23:00.000-08:00

Cara ngadamel Banner anu sae sareng Cepet Kanggo tukeran link di dunia blogger etamah masalah gampil pisan di internet seer pisan anu nyadiaken jasa kanggo ngadamel banner online aya anu bayar aya oge garatis ( gratis) alis free cenah , dimana tempatna nya anu gampilmah ngadamel bannerna dina website ieu http://cooltext.com/ didinya pasilitasna seer rekanrekan blogger kantun milih bentuk warna sareng jenis hurup,background,warna hurup sareng ukuran banner sareng seer deui pasilitasna, tapi mun rekan rekan mahir sareng kreatif adobe photoshopmah mendingan ngadamel nyalira dina adobe photoshop atanapi software software anu lianna anu fungsina kanggo desain grafis sepertos conto coreldraw.

Hasil banerna sepertos kei:

ieumah sakedar tambihan mun banner hoyong sae alias hente pecah gambarna rekan rekan ngadamelna dina coreldraw naha naon bedana coreldraw sareng adobe photoshop? nya nu ngabenten ken namah cuma sa alit ari coreldraw mah bekerja dengan vektor tapi mun adobe photoshopmah kerjana nganggo bit alias titik, nya etamah tergantung rekana rekan bade ngadamel dina nanaon oge mangga kumaha mahirna

Cara Ngademel Higlight Di Text Area

2009-11-22T20:11:00.001-08:00

Dina Postingan anu tipayun pribados ntos mosting cara ngadamel text area, nya ayena kumaha sanagakan sadaya anu dina text area teh ka blok otomatis eta mun text anu dina area seer kan lumayan rada hese ngblokna komomun areana letikamah, nya sangkan otomatis sadayana text ka blok kumaha carana, nya solusina kie meren meren yehh, ngadamel hela text area sepertos anu tos di postingken dina tutorial tipayun, saentos kitu atanapi hoyong langkung cepetmah copy kode-kode anu dihandap :

<div><form name="copy"><div align="center"><input onclick="javascript:this.form.txt.focus();this.form.txt.select();" type="button" value="Blok Sadayana"> </div><div align="center"></div><p align="center"><textarea style="WIDTH: 300px; HEIGHT: 144px" name="txt" rows="100" wrap="VIRTUAL" cols="55">Conto ngadamel Cara Ngademel Higlight Di Text Area http://sunda-blogger.blogspot.com/ </textarea></p></div></form>

Anu hasilan sepertos conto di handap

Nya panginten kitu Tah Arei Ngadamel Tombol Higlight tehh mun te lepat mah

Cara Nagadamel Text Area

2009-11-22T19:47:00.000-08:00

amat pagi dina dintenan ie pribados aya waktos sakedap kanggo ngabasa cara ngadamel text area, ke ke kee ges aya ku araraenh dei bahasa na, noan cenah ari text area teh? nya upami di terjmahken kana bahasa kampung sunda mah nya eta lapak kanggo akasara eta oge mun cek bahasa kasarna cek bahasa lembut namah duka naon tah kirang paham da simkuring mah jalmina preman ( pre mandi dan pree sagala rupi heee....)

nya langsung wae kana tkp mun cek istilah polisi mah

<p align="center"><textarea name="code" rows="8" cols="22"> serat kode atanapi naon wae pokonmaha sakahayang saderek tulisan anu bade di tampilken dina text area etamah kumaha hidep wae sakadar conto sanes kanggo nyonto </textarea></p>

Ieu kanggo conto wungkul nya :

katerangan sa alitnya : kode rows=8 kanggo nangtuken jangkungna text area jeng kode cols=22 kanggo nangtuken lebarna text area nya mun hoyong lewih jangkung atanapi hoyong lewih lebar nya kantun nga robih ukuran ukuran anu tadi tos di terangken

Supaya Halaman Blog Cepet Di Load

2009-11-22T19:12:00.000-08:00

Tutorial blog anu ayena simkuring bade ngabahas saalit tentang CSS, tah samemeh kana pokok pernasalahan cuang terangken hela salit tentang css, nya upami tos terangmah panginten etang etang ngasah elmu anu tos seket sangkan lewih seket hee...heee. ari css saur bahasa gaulnamah nya eta Cascading Style Sheet mun disingkat CSS cenah, heg naon cenah fungsi css teh?? emang aya hubunganna sareng ngaload halaman blogspot/web? nya panginten upami di kuat kaitmah aya saalit, ari fungsi css teh nya eta kanggo ngadesain atanapi nata halaman web atanapi blog anu bisana css eta sok dipisahken tina halaman utamana, tapi upami dina blogspotmah bisasana css na teh sa halaman, terus kumaha sangkan blog/web urang ngaload halaman cepet alis hente ideot mun bahasa cek anak IT mah cenah kumaha sangakan jadi Pentium opat anu qortuquad cenah eta oge mun te lepat. nya langsung wae kana poko masalah cara halaman blog/web di loadna cepet nya. nya sakauninga simkuring mah css na teh di kompres kahade sanes di kompres ku cai, da ieu nah sanes jalami udur mun kitu jalmi udur uhun di kompres ku cai tapi duka jaman iraha da jaman kiwari mah panginten tos te usum di kumpras kompres tehh.. ayenamah mun jalami gering mah candak wae ka RS anu caket da ayenamah tos seer para ahli kana panyakitmah atawa mun te ka RS (Rumah Sakit) candak Ka mantri anu caket, eh kalah kad itu kadieu nya, ya cuang uihan dei kana poko msalah nya eta cara ngompres css tah kieu carana para wargi sadaya

tah upami te acan terangmah nu kieu ari bentuk css teh tingali di handapa atanapi mun file type nate dot css (.css)

a {

color: #0d5ef3;

text-decoration:none;

}

a:visited {

color: #0d5ef3;

text-decoration:none;

}

a:hover {

color: #0d5ef3;

text-decoration:underline;

}

Tah sentos mendak anu strukturna kawas di luhur ku para blogger/web master copy sadayana teras pilari dina google css kompresor atapi gunaken tool anu ieu CSS Drive SS Compressor tah biasana hasil penyederhanaan nateh sepertos dihandap

a, a:visited{
color: #0d5ef3;
text-decoration:none;
}
a:hover {
text-decoration:underline;
}

Nyaupami sadaya tos di kompres kantun ganti sadaya ku css anu kenging ngompres anu sitilah bahasa ayenamah di repalce cenah, nya sakitu we ngabahsa tentang supaya halaman blog cepat di load supaya artikel ieu bermanfaat khususna kanggo urang sunda anu nuju di ajar ngadawel web/blog

Cara Ngadamel Readmore Di Blogspot

2009-09-01T07:59:00.000-07:00

Tutorial Blogspot cara ngadamel readmore/selengkapnya di blogspot

langsung kana tujuan saderek nya eta ngadamel readmore/selengkapanya di blogspot, nya tujuanna kanggo ngaringkes artikel sangkan te panjang teing, nya sepertos biasa saderek logon kana blogger teras kalik LAYOUT teras EDIT HTML teras tong hilap sepertos biasa centang tanda Expand Widget Templates sangakn anu bade di edit katingali.

langkap nu kahiji pilari code & <p><data:post.body/></p> santos ka pendak ganti kode anu tadi ku kode anu di handap

<b:if cond='data:blog.pageType == "item"'>
<style>.fullpost{display:inline;}</style>
<p><data:post.body/></p>
<b:else/>
<style>.fullpost{display:none;}</style>
<p><data:post.body/></p>
<a expr:href='data:post.url'>Read More......</a>
</b:if>

teras gentos kata readmore ku kata anu saderek pikahoyong misalkan selengkapnya atawa naonn wae anu saderek hoyong, saentos di gentos teras save/simpan.

langkah salajengna teras lebet kana setting teras pilari Fotmating, tah dina kolom post Template isi ku kode di di handap ieu

<span class="fullpost">
</span>

Teras Save.simpan Settings, santos beres lajeng kana cara mosting
tah dina cara mosting simpen kata kata anu bade ditampilken sa teacanana readmore samemeh code <span class="fullpost"> tah anu sapalihna sinpen dianatara code <span class="fullpost"> sareng </span> spertos contohh di handap

Ringkasan Postingan cara nagndamel readmore/selengkapnya
<span class="fullpost">

lanjutan isi postingan anu di disimpen dina lebet readmore. sebagai tutorial blogspot cara ngadamel readmore/selengkapanya di blogspot

</span>

Ny semoga article ieu manffat kangge urang sarerea

Cara Ngaganti Title Postingan Ku Judul Postingan

2009-09-01T07:37:00.000-07:00

Cara Ngaganti Title Postingan Ku Judul Postingan Di Blogspot

tah ieu menurut saya mah seo pisan deh, lumayan ti batan di ajar seo kaditu kadie mendingan make cara ieu lumayan tambah sa alit sa alit, tah guna code ieu lumayan sae oge kanggo para maniak blogger sangkan blogna tereh terkenal sareng ka indek ku seach engine, langsung wae kana maksad sareng tujuan daripada ngalantur ka ditu kadie, sangkan judul postingan janten title postingan wah etamah gampil pisan ngarobihna scripna te rumit wah pokonmah gampil wae.

langakh nu kahiji saderek login ka blogger teras kilik layout laha sepertos biasa wae mun bade ngedit tempalte blogspot, saentos kata layout saderek klik EDIT HTML,teras Expand Widget Templates, saentos kitu pilari code <title><data:blog.title/></title> tah saentos kapendak hapus kode eta, saentos di hapus, gentos kede nu tadi ku ku kode di handap ieu

<b:if cond='data:blog.pageType == "index"'>

<title><data:blog.title/></title>

<b:else/>

<title><data:blog.pageName/></title>

</b:if>

tah saentos di gentos click save, ntos dehh, terus coba preview heg terus clik judul postingann, lamun tos robih saderek tos r berhasil

Cara Nampilken Adsense Dina Postingan

2009-09-01T07:02:00.000-07:00

Nya para Blogger Mungkin rasa sedikit agak paham dengan yang ini, apalagi dengan yang namanya Adsesnse eta sering ka kuping sadayana, nya upami te acan terang saya masihan penjelasan saalait tentang google adsense,

Google adsense nya eta sebuah program ti google anu sipatna iklan di intenernet, bagi saha wae anu janten publisherna, google masihan sarupa iklan anu berupa script,tah iklan eta sangkan di sebarken ku urang sarerea sangkan perusahan eta janten terkenal maksadnamah,tah upami aya penggunjung anu mencet atawa clik iklan eta si publisher di bayar ku si goolge, nya etamah sakedar info wae, bilih te acan terang. tah terus kumaha mun tos gaduh account di google sangkan tampil di postingan blog urang??, lantaran ka seseeran nyimpen adsense teh ka lolobaan dina sidebar atwa di luhur postingan,nya langsung wae kana maksad sareng tujuan.

Tah Secara umum kode adsense bentukna sepertos di handap

<script type="text/javascript">
</script>
<script type="text/javascript"
src="http://pagead2.googlesyndication.com/pagead/show_ads.js">
</script>

tah teras saderek pupus teks anu aya warna bereman, sahingga scriptna sepertos anu di handap

<script type="text/javascript">
google_ad_client = "pub-7936348065526719";
/* 120x90, created 12/9/08 */
google_ad_slot = "1251981167";
google_ad_width = 120;
google_ad_height = 90;
</script>
<script type="text/javascript"
src="http://pagead2.googlesyndication.com/pagead/show_ads.js">
</script>

saentos di robih sapertos anu di luhur , sepertos bisa saderek login kana blogger teras pilih blog anu bade di pasihan teras kana Layout teras kana edit HTML sareng tong hilap centang tanda Expand Widget Templates,

Saentos di centang teras pilari code <data:post.body/>

Saentos kapendak simpen kode adnsense anu tadi di handapen kode anu hejo eta mun hoyong adsense na tampil di handapen postingan, teras mun hoyong tampil di handapen judul postingan saderek kanun nyimpen kode adsensena di luhuren kode anu hejo.

rupina tah sakitu , gampilnya, selmat dan sukses selalu di dunia blogger

Nofollow Sareng Dofollow Di Blogspot

2009-08-31T07:49:00.000-07:00

Nya sateacana kana maksad sareng tujuan, cuang jelasken hela naon nu dimaksad nofollow sareng dofollow

saur para blogger mah cenah upami blog anu dofollow langkung sae di banding sareng blog nofollow, nya umapi di tingali tina hartosna oge tos katingali, upami blog nofollow mah no hartosna henten panginten upami followna nya eta tuturken, nya hartos namah upami rekan rekan comment dina blog comment eta maoal pati di perhatosken ku serch engine, tah uapami di robihmah tina status no follow janten dofollow.

Nya upami te kahartos maha sami abi oge da nuju belajar, nya intinamah umapami blog saderek dofollow blog saderek pasati langkung di perhatosken ku mesin pencari.

Tah terus kumaha sangkan blog urang jadi status dofollow, nya etamah gamapil pisan caranamah, sok tuturken wae cara cara anu di handap:

Lebet (login) kana akun blogger
Teras pilih blog anu bade di edit
Teras pilih Layout (Tata Letak)
Teras Pilih Edit HTML
Tonh Hilap Centang Tanda "Expand Widgets Template"
Teras Pilari Code <a expr:href='data:comment.authorUrl' rel='nofollow' >
Tah upami hayong enggal ngannge shortcat pencet sarengken CTR+F
Teras pupus rel='nofollow' (teks merah)
Pencet Save/Simpan

Jadi deh Blod Saderek Janten Blog dofollow nya selamat nyoba wae, sing sukses blogger indonesia

Template Blogger

2009-08-30T08:26:00.000-07:00

Rasana Blogspot mun te di gentos template na mungkin rasana nateh rada te srek ningalina, tah didie sim kuring gaduh tempalte blog anu lumayan rada sae katingalina, featur na seer ,tah tingali wae gambarna, mangga kantun ditingali nya upami lebih detail namah kantun clik wae gambarna atanapi pencet link ieu, XML BLOGGER, tapi uapami hoyong anu langkung sae mah kantun milarian wae dina mbah google, mbah urang sarerea, heeee

Download Atanapi Demo

Cara Ngadamel Tag Cloud Di Blogspot

2009-08-30T07:20:00.000-07:00

OK ie barita anu enggal ti blogspot, blogspot ngarobih label na,ayenamah tos tiasa ngadamel tag cloud via blogspot nyalira te kedah milarian scrip tinu sanes, ayenamah blogspot masihan kagampilan ka urang sararea salaku maniak blogger.
Tapi Mun Hoyong Tag Cloudna anu animasi para maniak blooger kedah milarin script tag cloude cumulus.
nya langsung wae kana maksad nya eta nagdamel label cloud atanapi Tag Clude saura istilahna mah.

Nya sepertos biasa Upami bade ngarobih tempalate blogspot para maniak bologger kedah nagalewati langkah langkah anu di handap

Login Kana account blogger
Pencet/klik Menu Tata Letak dina blog anu bade dipasihan tag cloud
Pencet/klik tambah gadget
Pencet/klik Gambar/Label tanda tambah
Dina Tampilan Pilih Anu Cluod (sepertos Dina gambar)
Simpen (Save)

Salain Tina anu sanes ka utamianna dina tag cluod ie para maniak blogger tiasa nentukan label anu mana wae anu bade ditampilken , carana tinggal centang tulisan selected label terus edit label mana wae anu bade di tampilken

Sateacanna hatur nuhun ka kursus blog anu aprantos masihan uninga kana info ieu, kanggo perhatian wae sadayana gambar di candak tina kursus-blog.blogspot.com

Selamat Nyobiaan Wae nya

PAPANGGALAN

2009-05-12T10:49:00.000-07:00

Papanggalan mah kaulinan atawa karesep budak lalaki anu umurna rata- rata 6 nepi ka 15 taun. Waktu ulinna ti beurang atawa pasosoré. Panggalna dijieun tina kai anu tareuas, saperti jambu batu, jambu aér, nangka, jeruk bali, jeruk garut, galinggem jeung sajabana. Supaya babari tuhur atawa garing sarta lamun panggalna keur muih bisa disada, ngahiung.
Panggalna teu béda ti jambu batu, endog meri atawa siki jambé. Dirautan dilemes-lemes ku hampelas. Sawaréh mah sok aya nu dibubut sagala rupa, mani lemes tur leucir balas ku dikosokan jeung diusapan. Disebutna panggal aseupan.
Dina palebah bujurna atawa buntutna dipaku meunang motong pepentulna supaya dempes. Aya ogé sawatara panggal nu pakuna siga kampak. Sina gepeng jeung seukeut kawas kampak. Ambéh dimana ditinggangkeun kana panggal nu batur bisa bocél atawa nepi ka beulah.
Cara muihkeun panggalna, panggal téh dibeulitan ku tali rara atawa lamak ti mimiti tungtung paku dina bujurna nepi ka lebah awakna rada kabulen kabéh. Tungtung rara téa ditalikeun sina menyendul geusan pamageuh, heug dicapit ku sela-sela jariji jeung cinggir. Hulu panggalna dicekel ku indung leungeun, ari lebah pakuna ditahan ku curuk anu katuhu. Tuluy dialungkeun rada dibeubeutkeun ka hareup kira-kira dua léngkaheun bari rada dicentok atawa dikenyedkeun. Panggal téh muih ari rarana ngarumbay tina leungeun. Lamun pareng panggalna teu muih disebutna lasut atawa paéh.
Lamun panggal nu keur muih téh dieurad tur rada diapungkeun, prak disanggap atawa ditampan, éta disebutna diunda.
Papanggalan mah tara ngahantem saban waktu tapi aya usumna. Rata- rata dina usum hujan munggaran sok aya buruan anu lening da kekebul jeung kokotorna kabawa palid ku cileuncang. Tah di nu kitu barudak sok resep nyieun kalangna téh. Ambéh atra buleudanana. Di jero kalang panggal téh dita- reundeunna. Digundukkeun ku sing saha anu rék ngadu (maén) panggal.
"Boga sabaraha hiji silaing panggalna, Jé?" omong Oyek ka Ejé.
"Ah, ngan boga sasiki uing mah," walon Ejé.
"Hih, naha atuh lain mawa sérep dua-tilu siki mah. Kumaha kéh, lamun beletak kabeneran beulah sakali jadi ditinggang ku panggal "Si Gangas". Beu- nang ngampak bieu haneut kénéh yeuh," omong Oyék bari ngénéng-ngénéng panggal ka Éjé.
"Wah, tong sombong kitu lah, kumaha engke baé prungna. Ayeuna mah acan der-der acan papanggalanana ogé. Barina ogé uing mah teu kabita ku panggal beunang ngampak téh. Sok sieun negtog kana suku, matak cilaka. Atuh mun nyeceb kana panggal batur, matak piomongeun deuih," témbal Éjé ulatna rada bangkenu.
"Tong waka paréa-réa omong, teu hadé!" cék Idris, misah. "Sok urang mimitian baé. Geus aya limaan geuning ieu téh."
Prak nyieun kalang buleud ku paku panggalna. Gedéna kira-kira sagedé cécémpéh.
"Sok atuh geura taralian panggalna!" cék Idri, ngaluluguan.
Babaturanana anu opat, Aléh, Ibo, Oyék jeung Éjé geus ngarariung buleudan téa, nurutkeun omongan Idris.
Panggalna geus dicarekel. Kari prung, medi atawa ngamimitian, "Hiji, dua, tilu........,” ceuk Idris. Ngong sareréa ngawih:

Tung - tung - brung Kali tanjung Barangbang kali parangpang Padakutik padasemprung

Bruk brak
Bulu lutung panjang rubak Ditepak tepak ku budak Padakutik padasemprung.

Breng panggalna diparuihkeun dina jero kalang téa, bareng.
Panggal Éjé paadu jeung panggal Ibo. Beletak cleng panggal Éjé ngacleng tuluy paéh. Panggal Ibo mah muih kénéh sakeudeung.
“Kapaksa euy, déwék jadi kutikna," cék Éjé.
"Keun déwék jadi mandor kutik," cék Ibo, da muihna ngan sakeudeung. Tuluy nyaksian panggal Aléh, Idris jeung Oyék anu masih kénéh maruih di jero kalang. Teu lila golépak nu Aleh paéh disusul ku nu Idris.
"Hahahahah........déwék jadi Raja," cék Oye ngagakgak bungah, sabab panggalna muih pangleletna.
"Déwék kabeneran jadi Patih, Si Aléh, Mantri nya?" cék Idris bari nalian deui panggalna.
Kutik atawa Mandor kutik kudu pangheulana muihkeun panggalna.

Mimiti Éjé anu muihkeun panggalna téh. Ditimpah (ditinggang) ku Ibo. Panggal Ibo kabeneran teu muih. Atuh pangkatna téh kapancal ku Éjé. Panggal Ibo jadi pada nimpugan ku Mandor kutik, Mantri jeung Patih. Kabeneran anu narimpuganana ogé teu maruih. Atuh opat panggal kapaksa digundukkeun dina jero kalang, sina ngagalolér.
"Hahahah........Déwék nu mujur. Jadi Raja kudu ninggangan panggal saopat-opat. Pulen. Abong mun teu nyeceb téh. Maseuk kana panggal ma- ranéh........" Oyek bangun ujub naker.
"Tenjokeun boa aya nu bencar ku déwék," bari nyakakak bungahna leuwih ti misti. Asa aing nu pangpunjulna.
"Pek lah geura timpah. Buktikeun tah panggal déwék nu pangtengahna,"
témbal Éjé nu teu wéléh ngarasa keuheul ku Oyék.
Oyek taki-taki rék nimpah panggal nu opat téa. Koléang, beletak ........ panggal Oyék muihna tibalik. Pakuna jadi ngacung ka luhur. Geerr..... pada nyaleungseurikeun. Pada nyurakan.
"Hore aya Raja teu berek muihkeun panggal-panggal acan," ceuk Éjé asa punah kakeuheulna.
"Wah meureun baé kurang kenceng nalianana,” cék Oyék bari top kana panggalna, ditunda dina jero kalang. Pada nimpugan ku opatan.
"Karunya, nya, aya Raja turun harkatna sababaraha tahap, nepi ka nu panghandapna," Éjé mapanas Oyék.
"Keun baé da kudu pada ngasaan kagiliran jadi rahayat. Kumaha capéna jeung ripuhna nyokot panggal sorangan. Mérésan nu batur, digundukkeun dina jero kalang. Nyokot nu ngacleng jauh. Acan kudu kokorondangan ka kolong imah, jaba loba tai kotok deuih anu kacagap. Ripuh jadi Kutik mah. Teu cara jadi Raja puguh gé. Ngan kari ninggang nu batur wungkul," cék Idris.
"Heueuh jeung enyana kitu," sambung Ibo. "Keun urang angon Raja sombong téh. Urang kékéak, sina ngarasakeun."
Ari diangon téh nya éta, panggal Raja dihantem pada ninggangan sina kaluar tina jero kalang. Panggal nu ningganganana ulah nepi ka teu muih atawa paéh. Supaya nu diangonna anteng, rada lila. Lamun aya nu teu muih, éta nu kapaksa ngaganti jadi Kutikna. Ngaganti nu keur diangon.
Oyék beungeutna bareureum sabab éra pada mapanas. Katurug-turut diangonna lila deuih.
Geus kitu panggal Aléh negtog kana tatapak imah Bah Asih, atuh teu muih. Panggal Aléh kapaksa ditawan, dikerem ka jero kalang.
Beungeut Oyék kaciri rada marahmay deui da kabeneran rék nimpug, jadi
Mandor kutik.
Sanggeus pada kagiliran jadi Kutik, papanggalan téh enggeusan. Geus carapeeun.
Anu tadi rada panas, rék paraséa téh jadi rarapih deui. Da kitu biasana ari jeung babaturan mah.

Kaulinan Barudak Sunda Dina Wanci Burit

BUBUYUNGAN

2009-05-12T10:39:00.000-07:00

Usum halodo kasorénakeun. Sanggeus réngsé kukumbah wadah urut dahar soré, barudak awéwé sok arulin di buruan nu lega. Nya kitu harita ogé di buruan Abah Marsan, anu lega bari lalening lalénglang, barudak awéwé geus karumpul.
"Urang bubuyungan téa nya?" Empar, budak panggedéna nyarita ka babaturanana.
"Enya nu geus dibadamikeun téa, tadi basa keur ngarit," témbal Iyot.
"Tuh geuning geus loba baladna, nungtut daratang!"
"Uing milu! Uing milu! Uing hayang milu ka Iyot. Uing hayang jadi anak Empar!" cék barudak awéwé ribut bari silih tangkeup, sagunduk-sagunduk ngawangun regu. "
"Tong raribut teu puguh, ulah waka parebut indung! Ambéh teu sisirikan mah mending "suten" heula baé duaan-duaan, ke gegedugan ku kami!" cék Empar bari nyangharéup ka Iyot, ngajak suten.
"Suuut-suuut........!" Empar jeung Iyot sorana ngahéos sada ngahuit, bari leungeun katuhuna dikatukangkeun, tuluy ka hareup, siga rék diadukeun. Iyot nunjukkeun cinggirna, ari Empar indung leungeunna.
"Meunang uing lah, sireum ngalawan gajah!" cék Iyot bari ajrag-ajragan.
“Sok saruten kabéhan, nu meunang ka uing, nu éléh ka Empar!"
Breng barudak nu séjénna saruten duaan-duaan. Kabéhanana aya sapuluh urang. Atuh kabeneran jangkep jadi genepan jeung indung dina sareguna.
"Uing regu ka hiji, nya! Manéh ka dua nya Empar! Teu kudu suten deui!"
cék Iyot.
"Heug baé lah ambéh téréh," témbal Empar. Pek geura nyieun kalangna!" Iyot katatang-kotéténg néangan rokrak pikeun nyieun kalang. "Tah manggih rokrak alus yeuh rada seukeut, ké uing kalangna beulah dieu nya,
beulah wétan, Empar beulah kulon!"
"Pek baé lah, kumaha manéh baé, uing mah sagala ngéléhan manéh da rumasa bieu éléh sutenna!" cék Empar rada baeud.
"Ulah leutik haté kétah, pédah éléh suten, boa engké, sugan baé aya milik!" cék Itoy balad Empar ngagedéan haté.
"Heueuh nya!" témbal batur-baturna méh bareng bari alijigimbrang hayang geura der bubuyunganana.
Empar ogé ngagurat nyieun kalang tina tungtung buruan beulah kulon. Tuluy anak buahna ngajajar sapanjang kalang, Itoy, Enas, Uning, Wari jeung

Uun, nyanghareup ka wétan. Dina kalang beulah kulon téa. Wati, Inoh, Icah, Apong jeun Idah geus teu genah cicing hayang geura prung.
Anggangna ti kalang ka kalang téh aya kana 12 méterna, rék sarua jeung lapang bulutangkis.
"Awas nya, ulah némbongkeun semu, ulah umat-imut, renya-renyu teu puguh, lamun leungeun manéh pareng kaeusian batu leutik ku uing téh, bisi gampang kateguhna ku indung musuh!" cék Iyot kawas komandan maréntah ka anak buahna.
"Moal! Moal!" baladna réang némbalan bari ngabaris dina kalang, sarta leungeunna digarandongkeun ka tukang kawas barisan anu keur diistirahat- keun.
"Urang der nya!" cék Iyot.
"Pek lah!" témbal Empar ti barisan kulon.
Iyot mimiti mapay-mapay leungeun baladna anu dikatungkangkeun téa. Salah saurang di antarana aya nu diasupan batu leutik anu kudu diteguh ku
Empar di saha-sahana éta batu disimpenna. Inoh rada lila dikuruwek-kuruwek leungeunna ku Iyot, padahal mah mangrupa tipuan, nunda semu, ambéh disangka batu téh disimpenna di dinya, padahal di nu séjén.
"Pris, geura teguh!" cék Iyot, "di saha batu dikeupeulkeunana.”
Leng Empar mikir bari melong balad musuhna sugan aya nu béda semuna, sugan gampang kateguhna.
"Icah lah!" cék Empar ngagentak. Maksudna neguh batu ayana dina leungeun Icah.
"Lain! Da ieu di uing!" cék Apong bari ranggah, nembongkeun batu, aya dina keupeulan manéhna.
Empar salah neguhna. Apong kudu ngajleng ka tengah, maju ti babaturanana saléngkah. Mani ngawahan heula ka tukang méméh ngajleng téh.
Apong geus aya dina kalang tengah, ngangseg kana kalang musuh. Pék deui lyot cara tadi ngaguriwek-guriwek dampal leungeun anak buahna, dipapay, tuluy diteguh deui ku Empar. Iangan ieu Empar bener neguhna, nya éta ka Wati. Atuh Wati mah teu bisa ngajleng cara Apong, angger cicing dina kalang kahiji.
Giliran Empar ngaguriwek-guriwek dampal leungeun anak buahna, sina diteguh ku Iyot.
"Sok, saha?" cék Empar nitah neguh ka lyot.
"Enas!" cék Iyot.
"Lain da uing! Ieuh buktina!" ceuk Uning bari nembongkeun batu leutik. Uning ngajleng salengkah ka tengah.
Lila ti lila silih teguh silih angseg, barisan lyot rada heula ka hareupna. Ari rék kana "garis pinis' pisan, Iyot neguhna mindeng nyalahan. Sedengkeun barisan Empar geus réngsé ngarajleng bari nyicingan kalang nu Iyot di sisi beulah wétan téa. Atuh lain dikieuna balad Empar jaligrah pisan pédah meunang dina iangan kahiji.
"Sabuyung! Sabuyung! Urang meunang! Urang meunang! Hoyah, urang gandong! Urang gandong!” cék balad Empar.
Regu Iyot kapaksa sumérah kudu ngagandong layanna saurang-saurang. Digandong dipindahkeun ka kalang beulah kulon.
Bubuyunganana néma kana iangan ka dua, jadi malik, asal nu beulah wétan kudu baris di beulah kulon. Kitu baé meunang sababaraha rintakan. Eureun-eureun sotéh kaburu kasapih ku Magrib, digeroan ku kolot-kolotna sina geura warulu tuluy ngaraji ti tajug.

Kaulinan Barudak Sunda Dina Wanci Burit

UCING SUMPUT

2009-05-12T10:32:00.000-07:00

Lamun kabeneran saralsé, barudak anu sapantar duaan, tiluan atawa leuwih sok arulin ucing-ucingan di buruan. Ucing sumput, susumputan atawa ucing hong disebutna téh, sabab lamun budak anu keur nyumput heug kapang- gih ku ucing, ucing téh sok gentak nyebut "hong" sarta nyebut ngaran nu nyumput kapanggih téa, tuluy lumpat paheula-heula ka tempat pameungpeun- an ucing, atawa sasayangan.
Saméméh der ucing-ucingan, barudak téh sok ngariung heula narangtung deukeut pisayangeun anu ditangtukeun, upamana tangkal jeruk garut anu jadi di buruan. Mimiti dibilangan heula ku budak nu panggedéna, ditunjukan ku curuk bari dikawihan:
"Cing cangkeling
manuk cingkleung cindeten
Plos ka kolong
Bapa Satar buleneng........!"
"Si Ajum ucingna!" cék Didi anu ngaluluguan, lantaran waktu nyebut
"buleneng" meneran nunjuk ka Si Ajum.
"Heeh nya, Si Ajum ucingna! Pek geura meungpeun dina sayang! Sing buni meungpeunna, ulah meungpeun ayakan!" cék baturna nu séjén bari tuluy pasulabrengan nyarumput pabuni-buni, aya nu di pipir imah, di pipir leuit, di kolong imah, di pongpok dapur, di pipir kandang domba, dina sela-sela dapuran cau jeung sajabana.
"Enggeus?" ceuk ucing bari meungpeun dina deukeut tangkal jeruk téa.
"Enggeus!" témbal salah saurang nu nyumput.
Tuluy ucing téh ingkah tina sayang rék néangan anu keur nyarumput. Panonna teu weléh taki-taki bisi kapoosan, aya nu ngabongohan ngandih sayangna teu kaburu ka "hong" keun.
"Ulah baruni teuing atuh nyarumputna!" ceuk ucing nu geus rada lila kukurilingan néangan anu keur nyarumput téa, teu kapanggih baé.
imah.

"Kikirikik!" cenah, cék Si Ahya méré tangara panyumputanana di kolong

"Hong tah, Si Ahya di kolong!" cék ucing bari dongko nempo kana
palebah sora kikirikik téa. Tuluy lumpat tipaparétot muru muntang kana sayang sieun kapiheulaan ku Si Ahya.
"Meunang urang, ti heula eunteupna!" cék ucing.
"Heeh lah, déwék éléh, jaba sirah bancunur tidagor kana darurung euy!"
cék Si Ahya bari ngusapan sirahna nu nyeri.
"Kukulukuk........!" aya sora diempétkeun ti dapuran cau.
Srog ditéang ku ucing ka lebah dinya, teu lila ucing ngagorowok, "Tuh Si
Didi dina dapuran cau! Hong beunang!"
Bérébet balap jeung ucing paheula-heula ka sayang.
"Heula déwék!" cék Si Didi bari rugah-regéh, capéeun.
"Wah pinter! Tuda tarik lumpatna silaing mah!” cék ucing rumasa éléh jajatén.

"Sok buru-buru, téangan nu séjénna ulah ngendog atuh!" cék Didi anu gek diuk dina golodog awahing ku capé.
"Sing baruni euy nyumputna, bisi kaambeueun ku ucing! Ucingna ogé ngendog! Téang geura endogna, geus sabaraha hiji dina sayangna?"
"Cing korolok bodogol cau ucing ngokok boolna bau!
Cing gogog, digogog anjing
Ucing nagog siga rék ngising........!"
cék Si Ahya jeung Didi mapanas ucing.
"Sing awas euy éta aya ucing nyasab! Kadé euy kadé, aya ucing leuweung........!"
"Cing dul, put lér,
ucing ka kidul nu nyumput mah los ka kalér!"
"Kadé euy, kadé........!"
Rey beungeut ucing téh beureum, ambek jeung capé jigana.
Lamun nu nyarumput geus kapanggih kabéh, kakara ucing-ucinganana dijadian deui. Anu meunang balap eunteup kana sayang jeung ucing mah, genah, teu kudu milu dibilangan deui, kari nyumput baé, "dipangsiun" cenah.
Anu aréléh kaasup ucingna, ngarariung rék cingcangkeling deui. Ari geus ngarasa carapéeun kakara enggeusan.
"Beungbeung euy ah, beungbeung........!" ceuk Inoh, “Capé uing mah,”
pokna bari nepakan dada siga nu hareudang.
"Heeh urang ge, beung kahiji jadi haji........!" témbal Uta bari lumpat tina panyumputanana, maturan Inoh, gék dariuk dina golodog, ngaréndéng.
"Ah naon bet lalicik geuning, waka arenggeusan!" cék Uti anu keur jadi ucing tuluy nguriling néangan anu can beungbeungan.
"Beungbeung urang ge........!" cék Didi bari norojol ti kolong leuit.
"Beung kagenep sing salamet........! Enggeusan baé déwék ge, bongan ucingna ngendog........!" cék Ahya tina dapuran cau.
Ucing-ucinganana arenggeusan. Bari ngareureuhkeun capé barudak téh sok tuluy tingrariung deui bari ngahareureuyan ngageuhgeuykeun ucing anu pangpandeurina, raéng karakawihan:
"Saha euy ucingna?
apan éta anu keur depa.
"Di mana euy depana apan éta na sayangna. Poé Ahad sasadia
Poé Senen ngahénén di Salasa ramasbas
di Rebo rambaokan
di Kemis rambisbis poé Juma'ah bebenah
poé Saptu kakara arék ngajuru!"
"Tuh euy ucingna nyumput di juru. Jauhan, jauhan, tong digamahan bisi nyakar ngaherengan!!"
Dikarawihan kitu téh ucing mah ngan bati ambek nyedek baé nu aya, teu wanieun ngalawan ka batur-baturna, saukur némbal, "Paduli naha, barina ogé da ucing bobodoan, moal jadi ucing nyaan........!" cék ucing nu épvs méér bari lewa-lewé rék ceurik.
Lamun ucing-ucinganana waktuna nyedek ka Magrib, anu beungbeung téh sok nyebut, "Beungbeung euy, geus burit sieun disumputkeun jurig!"
"Beungbeung kadua ... sieun aya sandekala ... !"
"Beungbeung ti kolong sieun dirawu kélong .... ah geus burit........!"
Barudak téh tuluy bubar, aya nu ka carai rék bebérésih, aya nu tuluy cat ka imah heula, hayang nginum sabab halabhab.

Kaulinan Barudak Sunda Dina Wanci Burit

TIMPUGAN

2009-05-12T10:22:00.000-07:00

Pukul satu beurang Ujé jeung Usa baralik ti sakola. Bari leumpang maranéhanana badami lantaran isukna poé Minggu.

"Ari manéh kudu sabaraha iangan ngarit dina poé Minggu isukan téh?" Ujé nanya ka Usa.
"Ari biasana mah kudu tilu kali iangan, ngan kusabab aya Mang Uho, keur nyemah di landeuh bari rék bunta-bantu ka bapa uing, sagawé-gawé, nya tangtu mantuan ngarit deuih. Ku kituna cukup uing mah dua iangan ogé," témbal Usa.
"Sarua atuh ari kitu mah jeung uing," témbal Ujé semu atoh.
"Palolohor ogé jigana urang téh geus bisa ulin, nya?" bari neuteup ka Usa.

"Heueuh jigana, tapi rék ulin ka mana jeung heureuy naon atuh? Ucing-
ucingan bosen, ngadu panggal geus rék teu usum. "
"Har, naha ari manéh can nyaho nu keur haneut mimiti obyag di lembur wétan?"
"Acan. Naha usum naon karah?"
"Geus mimiti ramé timpugan, kolot budak taya nu kaliwat, pada-pada pipilueun!"
"Euh, ngadu muncang? Naha geus usum muncang kitu ayeuna téh?"
"Nya enggeus meureun di lembur batur mah, nu matak kitu ogé."
"Di lembur urang mah jauh tangéh kénéh, muncang bapa uing nu di sampalan Cikaréo ogé haréjo kénéh pisan!"
"Heeh, teu nanaon sanajan kitu ogé. Urang nurutan batur. Matak naon mun isukan urang ngarit ka sampalan Bah Ido, pasireun séké urang lembur ki- dul? Mun teu salah mah geus karolot muncang Bah Ido di dinya téh."
"Meureun urang kudu rebun-rebun kénéh indit ka dinyana, ngarah ulah kapiheulaan ku batur mulungan muncangna? Saha nu nyaho paheula-heula atawa babalapan cara muru pangsuungan dina usum hujan!"
"Teu nanaon kitu ogé. Urang panggoréjagna. Keun baé ngala jukut reumisan kénéh ogé da moal burung dihakan ku domba uing mah, tara olo-olo

kawas domba Si Wita. Jeung deui sugan aya milik urang meunang muncang sapuluh siki séwang mah, ambéh jongjon rada lila timpuganana, nya?"
"Jadi lah, kitu ogé. Uing sampeur isuk-isuk kénéh pisan, nya!" Keun baé teu ngasah aritna heula ogé da seukeut kénéh rarasaan mah, meunang ngasah mangkukna!"
"Heug!" Ujé mengkol ka beulah kénca, nyimpang ka palebah lemburna. Ari Usa terus lempeng da lemburna masih kénéh rada anggang, di béh tonggoh.
Isukna poé Minggu téa, isuk-isuk kénéh pisan Ujé geus nyampeur ka Usa. Nu disampeur teu hararésé da geus saged, dangdan maké baju paranti ngarit. Léos ka pipir kandang domba. Top kana tolombong jeung arit. Tuluy arindit ninggalkeun lembur.
"Ari manéh geus mumuluk heula?" Ujé nanya ka Usa.
"Ah, acan," témbal Usa. "Acan nginum-nginum acan uing mah. Da dicaram ku Ema, ulah ditumanan barangdahar isuk-isuk cenah, bisi peujit ko- réseun. "
"Heueuh da uing ogé nya kitu, can naon-naon. Keun baé itung-itung puasa, nya! Jeung deui urang téh naha ngan rék duaan baé ngarit téh? Moal nyampeur batur nu séjén deui?"
"Na jeung saha deui atuh, enggeus baé duaan."
"Tadina mah uing boga pikiran rék nyampeur Si Ulo, tapi kapan lain rék ngarit-ngarit teuing ayeuna téh, rék mulung muncang pikeun timpugan téa. Jadi mun loba batur mah meureun urang ngan ukur meunang saeutik. Jeung deui Si Ulo mah geus pinter timpuganana ogé, geuning basa taun tukang urang éléhan baé, mindeng karorod meunang kumpal-kempil sambilan ngarit téh."
"Heueuh kétah, mending urang duaan baé atuh nya! Yu atuh urang rada gancangan leumpangna, bisi beurang mantén!" Ujé miheulaan leumpangna rada rurusuhan.
Leumpangna malibir ka sisi pilemburan, bras ka tegal eurih, sup ka kebon awi. Teu lila narepi ka sampalan Bah Ido téa.
"Tuh geus karolot nya, muncangna téh!" cék Ujé bari tanggah kana sawatara tangkal muncang nu rajeg dina sampalan.
"Heueuh nya," témbal Usa. "Sugan baé geus réa nu marurag, " bari rurusuhan muru ka handapeun tangkal muncang nu panggedéna, sieun kapiheulaan ku Ujé.
"Tah geuning manggih hiji mani gedé!" cék Usa, bari top nyokot muncang nu nyelepot dina sela-sela jujukutan, kawas endog hayam sasiki dina sayangna. Tuluy diénéng-énéng ka Ujé bari jigrah pisan. Bus baé dikana tolombongkeun.
"Tah uing gé manggih hiji! Tah hiji deui!"
Kitu jeung kitu baé patémbalan bari uclag-aclog tina lebah tangkal muncang nu hiji ka nu hiji deui, sirikna saider sampalan kapapay kabéh. Beubeunanganana téh leuwih ti sapuluh siki séwang.
"Yu ah, urang buru-buru indit ti dieu!" cék Ujé bari bret-bret ngarit sakeupeul dua keupeul, bus dipaké ngarimbunan muncang dina tolombongna.
"Bisi kanyahoan ku Bah Ido, pajarkeun urang bangsat muncang, padahal saukur meunang mulungan nu murag ku manéh," cék Ujé.
"Bener, mun kaperego téa mah abong mun teu hut-hét bari ngawakwak! Adat Bah Ido téa matak lilinieun keur pantar urang kieu," témbal Usa. Bretbret deui subrat-sibret ngeusian tolombongna bari laleumpang.
Teu lila tolombongna geus parinuh. Tuluy disaruhun. Baralik bari barungah sabab jukut meunang, muncang ogé meunang.
Datang ka lembur muncang téh diparesékan.
Tuluy diparoé dina luhur kandang domba sina garing ambéh tambleg mun dipaké timpugan.
Geus rada garing tuluy dikosokan, sina leucir, lésang. Bari ngadagoan rada beurang, barudak téh arindit deui ngarit rurusuhan pisan da hayang téréh beubeunangan, hayang geura timpugan.
Méméh lohor geus baralik deui. Sarta sanggeus dalahar, Ujé jeung Usa nyarakuan muncang meunang moé téa rék diadukeun. Jig ka buruan anu rata tur lénang.
"Mana kojo nu manéh? Sok réndéngkeun jeung nu uing!" cék Ujé bari nyekel kokojona nu gendul.
"Ieu!" témbal Usa, bari ngaréndéngkeun kokojona ka nu Ujé.
"Gedé uing lah, uing nu meunang, nu kudu nimpug ti heula!" cék Ujé rada seuri.
"Jadi lah," cék Usa bari nunda kojona dina taneuh nu rata téa.
Belétak kojo nu Usa ditimpug (ditinggang) ku kojo nu Ujé sataker tanaga. Cleng kojo Ujé rada ngacleng deui ka gigir, rada nyolédat, kurang tambleg.
"Giliran uing deui ayeuna lah!" cék Ujé gedé haté. "Karuat nya kojo téh, sakitu nimpug sataker tanaga can aya nu rengat-rengat acan, boro-boro ka remuk. Ayeuna geura lah nu manéh bakal bencar. Naon tumpanganana? Duit nya lima pérak séwang?" Ujé bangun ujub pisan.

"Ah entong diajar tumpangan ku duit sagala, budak kénéh urang mah. Apan can bisa ngarah. Jeung bisi tuman nepi ka gedé. Ku muncang deui baé nu babari. Tong sieun teu dibayar ku uing ogé, yeuh muncangna mérékis kénéh dina saku!" témbal Usa rada atar.
"Kitu hadé lah, seug awaskeun yeuh!" Belétak nimpug deui kojo nu Usa. Anéh kojo nu nimpug nu peupeus téh. Racleng jadi tilu.
"Walah jadi nu déwék euy nu bencar!" cék Ujé rada beureum beungeut.
"Matak ge ulah waka ujub. Sok bayar ka dieu! Kojona ganti deui, urang mimitian deui adukeun!" cék Usa bari ngagelenyu, atoh.
Kitu jeung kitu baé, bagilir silih timpug. Anteng pisan, nepi ka carapéeunana, da puguh teu kaganggu ku pagawéan séjén, ngaritna geus
cumpon dua iangan téa. Eureun-eureun sotéh bubuhan geus capé sarta Usa kaburu béak muncangna pareupeus jeung dipaké mayaran ka Ujé.
"Keun baé ayeuna éléh, sugan isuk meunang. Hujan gé sok aya raatna. Nu mujur ogé sok aya naasna........" cék Usa bari rada mentegeg, sabab dipo- yokan baé ku Ujé anu bungangang loba muncangna. Keur maén isukan teu kudu hésé capé deui kukurusukan rebun-rebun.
Léos baé ka carai marandi. Isukna di lembur éta jadi ramé ku nu tarimpugan kabawakeun ku Ujé jeung Usa.

Kaulinan Barudak Sunda Dina Wanci Burit

UCING BATU

2009-05-12T10:12:00.000-07:00

Pukul dalapan isuk-isuk, atawa leuwih anteb mun disebut murag cireumis cék budak lembur mah, bring barudak nu geus harideng mah arindit, aya nu ngélék carangka, tolombong jeung nyoréndang bureuleung.
Dasa, Uju, Asé, Arip jeung Endun harita ngaritna mapay-mapay walungan
Cihideung.
Kulantaran jukutna ngarémploh héjo, atuh barudak téh teu kudu lila, pukul sapuluh ogé geus beubeunangan. Carangka, tolombong jeung bureuleung geus daredet, maruncung pinuh ku jukut anu samakbruk, kayaning bayonah, gagajahan, tali said, alipan, kembang balong, jukut dérbi jeung sajabana.
"Euy, kabeneran can beurang-beurang teuing ayeuna téh!" cék Dasa anu nyuhun carangka. Ulah waka baralik cék déwék mah, anggursi urang ngarojay heula di Gupit Limus, ambéh seger kana awak! Eukeur mah hareudang deuih déwék mah!"
"Heug baé, asal ulah lila teuing da uing mah kudu ngarit deui engké. Acan ngangon deuih, engké bada Asar!"
"Heeh, heug baé!" cék Dasa, “Nu séjénna arék marilu?"
"Nya kumaha ragemna baé, ngan ulah marijah teuing, jeung ulah mareléng bisi aya lulun samak! Da sanget cenah baréto mah Gupit Limus téh
cék indung déwék!" cék Ase bari ngaguprakkeun carangka anu disuhun, cangkeuleun.
Barudak anu limaan téh laju baé ka sisi Gupit Limus, paranti ngojay barudak. Jukut bareubeunanganana ditarunda di sisi gupit, tuluy cucul-cucul baju jeung calana. Jleng, gÉjébur, jleng, gÉjébur........barudak jlung-jleng nungtut tuturubun ngarojay patengah-tengah, papinter-pinter lalangkarakan babalapan ti hilir ka girang, papalidan ti girang ka hilir, mareuntas ti sisi beulah dieu ka beulah ditu atawa ngojay ngurilingan sabudeur gupitan, palila-lila teuleum atawa papinter-pinter icikibung disambung ku pepérangan, silih simbeuh, silih cemplang.
"Ganti ah heureuyna, urang ucing batu geura!" cék Asé ka batur-baturna.
"Bener euy! Tah urang éta, karesep déwék éta mah! Sok geura naréangan batuna, anu rada galedé wéh, ambéh gampang ngarampaanana,” cék Endun.
Barudak téh pada naréangan batu pilihan, anu buleud leucir, lésang supaya teu nyugak lamun katincak.
Sanggeus mareunang batu hiji séwang, tuluy ngarariung narangtung di tengah-tengah gupitan, pada-pada nyarekelan batu, satengah dikambangkeun, lempengan cangkéngna, nu kakeueum ku cai.
"Geus saradia kabéh?" cék Dasa. "Ke urang bilangan heula ku déwék!" Pok Dasa milangan, nunjukan batur-baturna bari ngawih:
"Cing cangkowék aya jeungjing teu akaran, cicing di nu poék hulu anjing dicakaran!"
"Si Arip ucing!" cék saréréa méh bareng.
"Jadi lah!" cék Si Arip anu katunjuk palebah nyebut "dicakaran" cék nu milangan téa.
"Cing rada lila teuleumna Rip, batu nu déwék can kaburu disumputkeun!"
cék Endun.
"Pris!" cék Dasa.
Lep ucing téh teuleum, rada cingogo, barudak nu séjénna geuwat papinter-pinter, pabuni-buni nyumputkeun batuna dina dasar gupitan, sangkan teu babari karampa ku ucing.
Teu lila ucingna mucunghul deui bari ngusap panonna, rénghap-rénghap eungapeun.
Manéhna nanya, "Arenggeus euy?"
"Enggeus! Pris, geus téangan!" cék barudak nu opatan méh bareng.
Geus kitu tuluy ucing ngurilingan sabuder gupit ngarampaan batu anu babaturanana dina jero cai Sakapeung dongko jiga nu kokodok bogo, sakapeung lep teuleum di nu rada jero, pucunghul deui ka luhur siga séro tas néangan lauk.
"Lalicik euy ah, baruni teuing nyumputkeunana meureun!" cék ucing anu panonna geus beureum, ari batu can kapanggih hiji-hiji acan.
"Sapabodo-sapapinter baé, ngaranna ogé ucing-ucingan! Hayoh téangan deui buru-buru, ulah waka ngokok!" témbal Endun nambah-nambah piambe- keun ucing.
Teu lila aya nu karampa ku ucing téh, tuluy diacungkeun ka luhur ku dua leungeun bari ngomong, "Tah euy, beunang hiji, nu saha yeuh? Nu Si Endun, sidik rada karadak!"
"Alah heueuh, nu déwék nya kapanggih pangheulana!" cék Endun ngaku bari rada kuram-kireum semu nu éra pedah tadi tas moyokan nyebut ngokok ka ucing.
Teu kungsi sapuluh menit ti harita mun diwaktuan mah, ucing téh pinter, bangénan néangan batu anu disarumputkeun téa, nungtut kapanggih hiji hiji. Ari enggeus kapanggih kabéh kakara Dasa tatan-tatan rék milangan deui keur ngaganti ucing anu enggeus tadi.
Kitu jeung kitu baé nepi ka meunang sabaraha rintakan kabagéan jadi ucing sakali séwang.
"Geus ah, tiris! Déwék mah mani noroktok kieu kalilaan teuing di cai!" cék
Asé bari tuluy hanjat ka darat, rap dicalana.
"Naon euy, licik Si Asé mah, kawas incu embé baé talukan ku cai! Licik ari déwék keur ucingna mah," cék Si Endun bari rada baéud.
"Heeh ah, kajongjonan teuing heureuy uing ge, sieun dicarékan ku ema, mangkaning téréh Lohor, ari jukut kakarék saiangan ogé can nepi ka imah!" cék Uju bari nuturkeun Asé.
Sanggeus haranjat kabéh, tuluy dibaraju deui, jung nyaruhun jukut sabogana-sabogana, bring baralik pairing-iring.

"Urang cacauan yu........!”
"Hayu........! Hayu........! Hayu........!”
Ulah duaan tiluan cacauan mah, tapi kudu leuwih ti opatan, leuwih réa, leuwih resep, leuwih ramé, kitu tah sapuluh atawa duawelas urang, supaya nu jadi cauna réa, ngarah ucingna lieureun.
"Saha ucingna?"
"Ulah hompimpah, lila, ku kawihan baé.”
Breng ngawih bareng. Gegedug kudu nunjukan nu rék miluan saurang- saurangna. Anu katunjuk panungtungan, kudu tarima jadi ucing.
"Cing cangkeling manuk cingkleung cindeten plos ka kolong bapa Satar .... bule........neng!"
"Maman ucing! Maman ucing!"

Maman kudu tarima jadi ucingna. Nu séjén nyieun buleudan pakaél-kaél leungeun. Ucing ayeuna dipager ku cau nu pacantél-cantél. Ucing kudu di- peungpeunan panonna, ku saputangan sing buni, kahadé teu meunang licik!
Cau nu mager ayeuna kudu nyebutan ngaranna hiji-hiji.
"Di dieu cau Ambon........!"
Tuluy ditema ku cau Raja, cau Ampyang, cau Kepok, cau Manggala jeung sajabana. Ucing kudu tenget kana sora ngaran rupa-rupa cau tadi.
Ayeuna pager cau téh kakawihan bari ngurilingan ucing anu ngajeten di tengah.
"Leuleuleui .... leui .... leuleu .... leuleuyang ... Cau kuring gedé panjang
Sina asak dina lombang.
Ucing nempas, "Ayeuna arék ditéang! Mun geus asak rék diludang........!" Cau tingcikikik, ucing lieureun rarampa. Gog pager cau téh naragog, jep
jempe. Cau gegedugna nanya, "Héy, saha éta nu cinutrung di dinya?" Ucing : "Di dieu cocodot!"
Cau : "Arék naon loslos ka dieu?"
Ucing : "Kapan arék néang cau sugan geus karonéng!" Cau : "Kesed kénéh, can aya nu konéng, sieuh sieuh!"
Ucing api-api rék indit, "Jeun teuing ah ari can asak mah, ayeuna arék indit baé masing jauh."
Pager cau jempé, masih naragog, ucing rarampa ngarampaan sirah cau. Gap ka nu saurang.
"Yeuh asak .... cau Ambon seungitna mah ....!” Ger surak.
"Horséh .... Utang jadi ucing! Utang ucing ... Ayeuna Utang kudu tarima jadi ucing!"

Kaulinan Barudak Sunda Dina Wanci Burit

ALUNG BOYONG

2009-05-12T10:03:00.000-07:00

Sakapeung mah hawa di pilemburan téh sok kacida tirisna. Pikeun nyieuhkeun katiris téa barudak sok arulin di buruan anu rada lega. Kaulinanana nu rada énténg tapi ngaluarkeun tanaga nepi ka awak jadi haneut, nya éta boyong gandong. Jajauheun ari matak juuh késang mah. Ieu mah sakadar ulah ngahodhod kawas anu kabulusan wé.
Saméméh prung budak anu jadi luluguna nyieun balbalan heula ku lamak butut. Dibuleud-buleud tuluy dibakutet ku tali malar pageuh teu babari udar.
Baladna dibagi dua jajar. Balad jajaran kahiji ngajréngjréng di beulah kidul, balad kadua di beulah kalér, paharéup-haréup jeung balad kahiji. Sukuna narincak kana kalang nu anyar digurat.
Kabeneran anu arulin téh aya sapuluh urang, jangkep. Jadi sabaladna opat-opatan kalima lulugu.
"Uing hayang ka Épon! Uing hayang ka Épon!" cék sawatara barudak paribut bari maruru nangkeup Épon anu anggeus nyieun bal-balanana.
"Ih, ke lanan!" cék Épon. “Ulah licik pada hayang jadi balad uing kabéh. Engké bisi moal puguh!"

"Heueuh, ambéh teu beurat sabeulah!" cék Enoy, pilulugueun nu kadua. Mending urang tunjukan bari dikawihan. Anu katunjuk lebah "teung" éta balad uing, nya?"
"Pék baé, kitu ogé!" cék Épon, bari metakeun baturna rada ngariung. Pok Enoy ngawih bari nunjukan,
"Tok tar taliung tali eunteung tai kotok dina gantar
diriung ku adi beuteung!"
"Ijah ka uing!" cék Enoy bari nungtun Ijah sina nangtung di tukangeunana. Pok deui ngawih bari nunjukan nepi ka opat balikan malar beunang balad opatan. Nu jadi balad Enoy nya éta, Ijah, Tarsih, Uén jeung Ibuy, ari balad Épon, Euis, Imon, Iyut jeung Ipah.
"Adil kieu mah nya, teu galedé sabeulah teu leutik sabeulah, nu gedéna duaan-duaan nu leutikna nya kitu kénéh!" cék Épon.
"Heeh, kawas beunang ngahaja!" témbal Enoy. “Cig geura ngajajar dina kalang beulah kalér!" Enoy nitah ka Épon jeung baladna.
Balad Épon ngajajar beulah kalér, dina kalang téa. Balad Enoy dina kalang beulah kidul. Sanggeus paharéup-haréup, tuluy luluguna suten.
"Hiji, dua, tilu!" cék Épon, ngaluarkeun cinggirna ari Enoy indung leungeunna.
"Uing nu meunang, sabab gajah mah éléh ku sireum!" ceuk Épon jigrah. Ari ceuk Enoy, "Har, apan indung leungeun mah gajah, moal enya éléh ku
sireum, cinggir?"
Épon, "His, indung leungeun mah gajah, éléhna ku sireum, cinggir. Sireum éléhna ku jelema, nya éta curuk, engke jelema kakara ku gajah apan!"
"Aéh enya nya," jawab Enoy bari seuri.
Belenyeng Épon lumpat ka tungtung kalang baladna beulah katuhu.
"Uing nu ti heula ngalung balna. Manéh nu nampan, nya!" cék Épon ka

Enoy.

"Heueuh!" témbal Enoy bari indit kana tungtung kalang kéncaeun
baladna, nyanghareup Épon anu anggangna aya kana 8 méterna.
"Awas urang mimitian, yeuh tampanan balna!” cék Épon bari ngalungkeun balbalan ka Enoy, ku Enoy kasanggap, ber dialungkeun deui ka
balad Épon. Ku Iyut disanggap, ber dialungkeun ka Ijah, lawanna. Ijah kurang tapis, balna teu katéwak, lasut.
"Horéh, urang boyong! Uing gandong!" cék balad Épon raéng bari alajrag-ajragan pédah meunang.
Balad Enoy kapaksa kudu ngaboyong, salayanna-salayanna digandong dipindahkeun tina kalang beulah kalér ka beulah kidul. Balad Enoy diandih tempatna ku balad Épon.
Geus kitu prak deui silih alung silih sanggap balbalanana. Angger, saha- saha anu teu bisa nampanan bal jadi kudu ngagandong balad musuhna.
Sanggeus meunang 9 - 10 balikan karasaeun capéna, kakara ulinna arenggeusan, diluluguan ku Enoy bari lumpat, "Beungbeung euy, beungbeung!”
"Beung kahiji jadi haji," cék Épon bari nepakan hariguna balas ngagandong Enoy nu gembrot.
"Beung kadua jadi raja!" cék Ijah.
"Beung katilu jadi ratu!" témbal Euis.
"Beung kaopat jadi ménak!" cék baturna, bari buriak lalumpatan rék baralik ka saimah-imahna.

Kaulinan Barudak Sunda Dina Wanci Burit

PACICI-CICI PUTRI

2009-05-12T09:15:00.000-07:00

Bada Isa Mang Sa'i diuk di tengah imah bari ngabaheuhay, sukuna nyanghunjar lambar, ngareureuhkeun capé tas baranggawé. Pamajikanana keur ngécos, ngérodan baju barudak na deukeut cempor.
"Cing Inah aya kénéh bubuy sampeu téh?" Mang Sa'i ka anakna nu cikal, anu umurna nincak 8 taun jalan.
Inah ngaléos ka dapur, hideng mangnyokotkeun bubuy sampeu tina catang hawu, citéh haneut dina téko jeung gula beureum meunang ngurud, dipiringan. Golosor dikahareupeunkeun bapana.
Indungna jongjon kékécos, bapana jongjon ngopi cacamuilan, bubuy sampeu dicocolkeun kana kurud gula disurung ku citéh haneut. Sakeudeung sakeudeung diselang ku imut ngagelenyu, ngadéngé barudakna sadulur-dulur, Inah, Titi jeung Didi ngariung di juru imah, anteng pacici-cici putri. Pikaseurieun ku kekecapan Inah, anu jadi luluguna.
Inah jeung Titi diukna émok, Didi sila andekak.

Dampal leungeun Titi jeung Didi disodorkeun duanana kénca-katuhu, ditangkubkeun sina antel kana palupuh, tuluy ditunjukan, ditetel-tetel ku curuk Inah bari ngawih:
"Pacici-cici putri
térélék kembang celempung ada nona ada tuan
kalau mau kembang apa........?"
"Hayang kembang naon?" cék Inah nanya ka Titi bari nyekel kana leungeun katuhu Titi.
"Hayang kembang sebé........!" témbal Titi.
"Heeh........kabogohna ka anak Mang Lebé ... !" ceuk Inah bari tuluy nyekel leungeun katuhu Titi téa sina nyangsang kana taktak.
"Héhéhéh........" Didi seuri. “Aduuuh........ kabogohna anak Mang Lebé cenah .... ! Héhéhéh ....”
"Keun baé atuh, naha........!" cék Titi anu boga rasa dijangjaruhkeun, bari seuri merong ka Didi.
"Sok urang tuluykeun........!" cék Inah bari ngawih deui:
"Pacici-cici putri
térélék kembang celempung ada nona ada tuan
kalau mau kembang apa?
"Hayang kembang naon?" bari nyekel leungeun Titi nu kénca.
"Hayang kembang bakung........!" cék Inah bari menerkeun leungeunna sina nyekelan taktak anu sabeulah deui.
"Heeh, kabogohna Tua Kampung."
"Sing rékép nya, ulah lésot! Ayeuna kari Didi"
Pek deui Inah ngawih saperti tadi ditungtungan ku nanya, "Hayang kembang naon?"
"Hayang........hayang........hayang .... kembang hérbras!" Didi ngajawabna rada agag-agagan.
"Heeh........alus, kabogohna urang Cibodas!" Didi jigrah, bari reureundeukan, tuluy nyangsangkeun leungeun kéncana kana taktak katuhuna, miheulaan parentah lanceukna nu ngaluluguan.
"Sok hiji deui, leungeun Didi nu kénca, encan..," cék Inah bari ngong ngawih deui. Tamat ngawih, pok nanya deui, "Hayang kembang naon?"
"Eu........eu........hayang kembang jalantir........!"
"Tah, kabogohna anu musapir!" témbal Inah.
"Ah embung nu musapir mah, da urang mah hayang beunghar!" cék Didi bari nyentak ka lanceukna.
"Heeh, heug, ganti atuh........jaga bakal jadi supir........!" cék Inah. Didi seuri atoh, indung bapana patingbelenyéh, kayungyun.
Sanggeus Titi jeung Didi pada-pada nyarangsangkeun leungeunna kana taktak masing-masing, tuluy Inah nanya deui ka Titi bari nyampaan siku, sirah, irung, panon, halis jeung buuk Titi.
"Ieu naon?" cék Inah kana siku Titi.
"Congcot!" témbal Titi.
"Ieu?" kana sirah.
"Gunung!"
"Ieu?" kana irung.
"Hawu!"
"Ieu?" kana panon.
"Lampu!"
"Ieu?" kana halis.
"Hileud!"
"Ieu?" kana buuk.
"Sapu!"
Geus kitu Titi téh sina meungpeun ku dua leungeun tuluy ditanya deui ku
Inah, "Nini! Nini! Aya Mas Giman bieu ngaliwat?"
"Aya!" témbal Titi.
"Mawa naon?"
"Mawa nangka........!"
"Nangka........raaaak........!" cék Inah bari ngajengkangkeun Titi sina nangkarak.
Barudak saleuseurian tingbarakatak. Tuluy deui Inah nanya ka Titi anu geus meungpeun sakali deui, "Nini ! Nini ! Aya Mbok Ayu bieu ngaliwat?”
"Aya!"
"Ngagandong naon?"
"Ngagandong jajamu!"
"Jamu........rauuuulll!" cék Inah.
Tuluy Titi disurakan ku Didi, "Euleuh jamuraul! Euleuh teu boga kaéra!"
"Keun baé da bobodoan barina ogé, naha........!” ceuk Titi.
"Ayeuna Didi" cék Didi bari nangkeupkeun leungeun kénéh kana taktakna sina ditataan ditanyakeun naon-naonna, tina siku dipapay nepi kana buuk ku Inah, saperti basa ka Titi. Tamat éta, Didi tuluy meungpeun, terus ditanya ku Inah, "Aki! Aki! Aya Mang Usa bieu ka dinya?"
"Aya........!"
"Nanggung naon?"
"Nanggung gula!"
"Gu........la........wing........!" Inah nyekelan leungeun Didi duanana, tuluy digulawingkeun, dijangjang-dijungjungkeun, bari nangtung.
"Aduh! Aduh! Nyeri, mani ngaderekdek ....! Luhur teuing ngajungjungkeunana Si Euceu, siah .......!” cék Didi bari lewa-lewé.
"Sugan téh teu nyeri. Maap, nya, kalepasan!” Cék Inah. “Ganti baé ku tatarucingan, saha nu pinter neguhna, cing........" Inah ngabangbalérkeun Didi anu rék ceurik téa.

Kaulinan Barudak Sunda Dina Wanci Burit

Budak Jalanan

2009-04-28T07:59:00.000-07:00

Budak Jalanan Lagu Kustian Urang Bandung

Ceuk batur mah
Kuring teh budak jalanan
Gawe ukur ngamen
Dina kandaraan
Sabenerna hate ngarasa nalangsa
Puguh hirup ragap taya
Kolot teu apal dirupa
Jeung deui duka di mana

Mun panas….
Kapanasan…
Mun hujan…
Kahujanan…

Mun reup peuting ngadon sare di emperan
Da puguh hirup di jalan
Hanteu boga petempatan
Pikeun pangbalikan

Timana…timana.. atuh timana
Diri kuring timana atuh asalna
Kumaha…kumaha.. atuh kumaha
Diri kuring na kumaha mimitina
Ya Allah paparin abdi pituduh
Na dimana kolot abdi teh ayeuna..

Udud Jeung Artos

2009-04-18T09:25:00.000-07:00

sanes, punten sanes bade ngiring nyindiran anu di senayan ieu mah. mung hoyong ngemutan ka sadayana, kade ulah sagalarupi teuing dikaitkeun ku acis .. nganggap yen acis tiasa mereskeun sagalana ..

kunaon cenah .. kieu pangpangna mah .. sabaraha bulan kalangkung amang abdi aya nu katipu, muhun katipu .. pan putra na teh bade lebet ka PTN (Perguruan Tinggi Negeri) ngangge jalur PMDK (…) .. tah ceunah, aya dosen di eta PTN anu wantun ngajamin yen putra amang teh pasti lebet ka PTN eta .. ngan .. kedah ngangge acis kangge pangleueur ..

atuh pun amang teh asa dijalanan mereun nya .. der weh masihan acis, duka sabara-sabaraha na mah .. mung jigana cekap weh kangge uang muka nyandak Honda Tiger di FIF mah ..

ari pek teh, pas waktosna pengumuman, si dosen eta na teu aya .. putra pun amang teu lebet .. acis (nu cekap kangge uang muka nyandak Honda Tiger di FIF) oge lapur .. sutress pan ..

tah eta, da ari sagala rupa hayang ku jalan gampang tur gancang bari teu puguh mah .. ngandelkeun duit jeung duit we .. tong boro nu bade janten pejabat geuning nya .. nembe bade janten mahasiswa tos kitu .. kahiji dijalanan tuluy weh dilayanan .. puguh we maceuh ..

leheung mun bener make duit teh .. ieu tos katipu jiga pun amang .. pan mereun cilaka dua welas .. geus mah dosa sugak sogok, pamaksadan teu hasil, duit lapur .. halah .. kumaha tah bah ? “teuing, dek mah tara sugak sogok .. paling nyogok pamajikan we mun aya di imah .. hehehe

UCING BELING

2009-04-16T00:24:00.000-07:00

Wanci haneut moyan di pilemburan. Kolot-kolot awéwé-lalaki mah rariab, aya nu ka sarawah, aya nu ka karebon. Atuh kaayaan di lembur téh tiiseun da ditaringgalkeun téa. Anu aya ngan barudak nu umurna antara lima nepi ka tujuh taun, caricing di buruan bari ngarasuh adi-adina.

"Urang ucing beling, yu!" ceuk Marni ngajak batur-baturna. "Hayu!" témbal Ipah, Aah jeung Wiwi méh bareng. Bring barudak anu opatan téh néangan beling sasemplék séwang, beling piring, mangkok, cangkir, pinggan jeung sajabana nu barodas, boh dicét boh polos.
Ari geus mareunang tuluy diketrékan ku batu sina laleutik pisan.
Sesemplékan anu rada alus diarah, dijarieun kojo, hiji séwang.
Sajaba ti éta barudak téh pada néangan rokrak anu méncos tungtungna, hiji séwang deuih. Éta téh pikeun nyokél taneuh dina jero kalang anu diasupan

beling sabogana-sabogana, sina dikoréhan ku sing saha anu keur jadi ucingna. Ari geus saradia kakara barudak téh nangtung ngariung, kabéhna aya opatan.
"Sok leungeunna pareureupkeun, urang bilangan heula," ceuk Marni.
Barudak mareureupkeun leungeun katuhu, bari disodorkeun ka haréup.
Ku Marni dipapay dipepegan ku peureup bari ngawih :
"Plak plik plek blang bling bleng
nu katepak pandeuri ngajleng!"
"Ipah jadi ucingna!" ceuk nu séjén. “Jig geura nyumput. "
"Heug," témbal Ipah bari berebet lumpat nyumput di pongpok dapur.
"Meungpeun nya, ulah nenjo! Licik, teu kaci!” ceuk Marni.
"Jadi lah!" témbal Ipah.
Marni nyieun kalang buleud leutik di buruan.
"Sok urang di dieu baé tempat belingna! Pek nyarokél, sing buni
ngaruangna!" ceuk Marni.
Marni, Aah jeung Wiwi mimiti nyarokél taneuh, dina jero kalang téa, bus belingna diasupkeun tuluy diruang.
Geus kitu nyarokélan deui saliang séwang, lian keur ngalieurkeun, sangkan beling nu diruang dina liang nu asal teu gancang kacokél ku ucing.
"Enggeus?" sora ucing ngagero ti panyumputan.
"Encan!" témbal nu tiluan.
"Enggeus?" ceuk ucing sakali deui. "Enggeus!" walon Marni. “Sok geura ka dieu.”
Ipah jol lumpat ti panyumputan, tuluy cingogo nyanghareupan kalang, diriung ku nu tiluan.
"Pek geura koréhan!" ceuk Marni.
Rada lila ogé Ipah ngoréhan beling dina jero kalang téh bari dirariung.
Gok kana liang nu palsu, gok kana liang nu palsu.
Teu lila aya nu kacokel hiji.
"Tah beunang hiji, anu saha?" ceuk Ipah.
"Alah anu uing!" ceuk Aah, pangheulana kapanggihna.
Lamun beling anu disumputkeun geus kapanggih kabéhanana, kakara ucingna diganti ku nu belingna kapanggih pangheulana téa.
"Aah ayeuna ucing........" ceuk sareréa.
"Heeh. Heug pek nyumput, tapi ulah lalila teuing nya ngaruangna, da kesel meungpeunna!" ceuk Aah, bari léos nyumput di pipir imah.
Lila pisan barudak téh arucing-ucinganana.
Eureunna téh lamun adi-adi asuhanana kaburu careurik, atawa kolotna aya nu datang
Kaulinan Barudak Sunda Dina Wanci Burit

SISIREUMAN

2009-04-16T00:03:00.000-07:00

Dina awal taun limapuluhan, kuring sok heureuy kieu téh. Mangsa sok resep ngarit sabada budalan sakola di SD jeung reureuh sakeudeung. Acim, Ukar, Uju, Otih jeung Mari sobat-sobat medok dina waktu ngarit téh. Duka naon sabab musababna nu matak ieu kaheureuyan disebut sisireuman. Ari jigana mah pédah mirip-mirip kana kagotong-royongan atawa digawé babarengan, kawas sireum beureum dina taneuh garing ari manggihan bangké cacing sauted ogé sok geuwat néang baturna. Tuluy éta cacing sauted téh babarengan digarotong dibawa kana liang. Saha nu teu seunggah geura, tengah poé mentrang-mentring kudu ngatrok usrak-asruk néangan jukut kahalodoan. Ana rajeun manggih jukut nu ngémploh sajumpluk, dikepung pahibut ku genepan. Saha-saha nu rada seukeut aritna bari pinter ngaritna, nya manéhna nu gancang meunang jukut keur eusi carangka. Tapi kawegah jeung kahoréam téh bisa ilang musna kaganti ku karesep nu ngagumbirakeun. Lamun carangka kaeusian macak-macak satengahna séwang. Acim sobat nu panggedéna sok ngagegedugan.

"Urang sisireuman yu!"

"Hayu!" témbal kabéhan.
"Sakeupeul séwang baé heula nya, da jukutna keur hararése dikoréhanana! Tuh teundeun wé gundukkeun handapeun tangkal cau, ambéh kaiuhan bisi aya nu elat ngaritna. Sok urang hompimpah heula, saha nu meunang jadi indungna," ceuk Acim.
Nu genepan ngariung bari nangtung, leungeun kénca nyarekel arit dikatukangkeun, leungeun katuhu dikaharéupkeun, diriungkeun, tuluy diputerkeun bari bareng hompimpah rada dikawihkeun. "Hompimpah, waliwahompimpah........!" Nu limaan dampal leungeunna bareng ditangkarakkeun ari Ukar bet nangkub dampal leungeunna téh. "Ukar indung! Ukar indung........ Hayu urang buru-buru ngagundukkeun jukutna!" Bring pasulabrengan, nu ngalér, nu ngidul néangan jukut téh, tapi teu jauh tina tangkal cau geus ditangtukeun pikeun neundeun jukut téa.
Teu lila geus jul-jol deui daratang marawa jukut sakeupeul séwang, disaksian ku "indung" sabagé mandor. Sok jukut nu sakeupul séwang téh digundukkeun dina hiji tempat anu geus ditangtukeun téa. Lamun jukut geus aya genep keupeul kaasup meunang indung, kakara si indung téh nyalingker ka nu rada buni, nyumput, néangan jukut carulang genep gagang. Anu sagagang, tungtung gagangna dicangreudkeun. Tuluy gagangna sina rarancung ka luhur. Tuluy si indung téh dirariung ku limaan. Jukut carulang téa dikaharéupkeun. "Antaré baé nya, ulah parebut nyokot carulangna!" cék indung bari ngawih, "Nyuh, nyéh, nyuh nyéh anu sunyah ngabelenyéh, pris........!" Sareréa cug-ceg nyarékel carulang anu masih dikeupeul ku indung,
sagagang séwang. Barang bray ramo indung muka, ger sareréa surak, "Horseh, Otih meunang, Otih untung, Otih ayeuna indungna........!" Otih gancang ngarawu jukut nu digundukkeun ti genepan bari pasemon marahmay. Bes, bes jukut téh di kana carangkakeun manéhna. "Ayeuna mah urang dua keupeul séwang, nya!" ceuk Otih anu kapeto jadi indung sanggeus aya milik meunang carulang nu nyangreud gagangna téa
"Jadi lah ambéh téréh pinuh........!" ceuk babaturanana bari tuluy ngararit dua keupeul séwang.
Kitu jeung kitu baé meunang sababaraha entragan nepi ka saréréa pada ngarasa jadi indung. Anu pareng mujur mindeng jadi indung, carangkana téréh muncung, rancung ku jukut. Ari nu rada naas tolombongna molongpong baé. Tapi ari dina lagu balik mah, anu meunang téh tara ieuh genah-galeuh ieu aing, sok ngadagoan heula ka nu éléh, anu terus ngadeluk kénéh ngarit, bari subat- sabet, sumprang-simpreng mantuan, minuhan carangka sakeupeul-keupeuleun, nembongkeun rasa satia kawan, solidaritas........
Méméh Asar barudak téh baralik ti pangaritan semu galumbira, aya anu nyuhun carangka, aya nu ngagandong ku pangais lalayu sekar. "Isuk mah urang di Pangjebolan ngarit téh nya!" cék Mari. "Heeh, ambéh resep sisireuman dina handapeun tangkal muncang!" jawab Otih.
"Sugan pareng........!" témbal barudak lalaki méh bareng.

Kaulinan Barudak Sunda Dina Wanci Burit

NGAWIHAN TÉTÉNGGÉK

2009-04-15T23:52:00.000-07:00

“Ijah! Ijah! Asuh budak yeuh, Ema rék ka cai!" cék indungna. Si Ijah lumpat ti pipir imah, geuwat nyampeurkeun indungna bari nanya, "Naha rék ka mana kitu ari Ema, bet nitah ngasuh?" "Har apan itu seuseuheun sakitu ngahunyudna. Kudu buru-buru diseuseuhan bisi euweuh pikeun salin!" témbal indungna. "Yeuh budak ais, bebenjokeun sing anteng, da Ema tangtu lila di caina.
Bawa ka mana baé budak mah, bebenjokeun malar anteng!" bari morosotkeun budak tina aisanana, dipindahkeun ka Si Ijah. Budak téh kalah ceurik, bari teterÉjélan hayangeun ka indungna deui anu geus ngaléos ka dapur, rék ngaringkid wadah kumbaheun jeung seuseuheun.
"Yu urang tuturkeun Ema nya bageur, urang milu ka lebak!" cék Ijah bari ngadeungdeung-deungdeung adina anu ceurik dina aisanana, tuluy nuturkeun emana anu rék indit ka cai

Kawantu di pilemburan, tampian téh anggang ti imah, kudu nyorang tanjakan atawa pudunan, galengan sawah atawa kebon jeung sajabana.

Indungna geus nurugtug ka lebak dina pupudunan ka tampian téa. Ari Ijah mah ngan ukur nepi kana sisi kebon boléd anu di sisi-sisina loba tangkal jarong, saliara, hareuga, sintrong jeung sajabana anu masih kénéh ciibunan, ngadago murag atawa kasorot ku cahaya giwangkara dina wayah haneut poyan. "Geus urang pegat di dieu baé nya Ucu, Ema mah!" cék Ijah ngabangbalérkeun adina. Tuh urang ka kebon baé, nyampeurkeun batur, keur naraon geura mani tingalacreug, ujlang-ajleng!" "Ka dieu Ijah!" cék Uti ti lebah kebon béh lebak. “Teu kabita ngala téténggék, keur ngabebenjokeun budak leweh, heug urang adukeun geura pahideng-hideng!" "Tah heeh, urang ngala téténggék cara batur, nya Ucu?" cék Ijah bari ngeplok-ngeplok bujur adina, anu masih eueuriheun, can répéh baé. "Eh .... eh........,” cenah cék budak, siga nu ngarti kana caritaan lanceukna. Jep jempé ceurikna, sarta tuluy tutunjuk nuduhkeun ka batur anu keur néangan téténggék. "Geus meunang loba Uti téténggékna?" cék Ijah ngagero ti kotakan pasir. "Wah karék tilu siki," témbal Uti ti lebak. "Loba-loba teuing atuh, uing ménta hiji!"
"His, moal, néangan baé kadinyah, tah lebah dapuran saliara, piraku euweuh nu keur moyan, atawa nu keur ngarayap ogé!" témbal Uti. "Ih, ari si pedit!" cék Ijah rada keuheuleun. "Tah aya mani gedé, meunang uing ogé hiji!" cék Ijah. "Rada lobaan atuh ngalana, urang adukeun. Urang kawihan, anu saha atawa anu mana nu panghidengna!" cék Uti bari nérékél ka pasir nyampeur-
keun Ijah. "Yu ah, urang bawa ka buruan, di buruan baé ngawihanana ogé!" cék Uti. "Heug, hayu, uing gé ngan meunang tilu, sugan harideng sakieu ogé!"
"Uing ti heula, ngalayan jeung Ito," cék Titi.
"Pek atuh cekel téténggékna, acungkeun!"
"Titin jeung Ito nyarekelan téténggék diacungkeun bari pok dikawihan, bagilir patémbalan, mimitina Titin ti heula ngawihan:
"Téténggék, téténggék
kuda Pérsi keur anakan
Téténggék-téténggék
Kuda Pérsi keur anakan!"
"Wah ngedul euy, keur ngalulungkut, molor kénéh meureun téténggék manéh mah, sakieu geus moncorong panon poé. Mumul bijil, ngahékok baé di jero imah!" cék Ito ngajÉjéléh Titin anu téténggékna teu daék bijil najan geus dikawihan ogé.
"Geura nu uing mah yeuh," cék Ito tuluy ngawih :
"Téténggék téténggék
kuda lumping rarawisan
Téténggék téténggék
kuda lumping rarawisan
Téténggék Ito ogé angger teu daékeun bijil, ngelol ti imahna. "Euh bareuki molor, karebluk nu maranéh mah!" cék Uti. "Geura yeuh tenjokeun nu kami!" bari pok ngawihan téténggékna nu diacungkeun, "Téténggék téténggék
pangantén keur didangdanan
Téténggék téténggék
pangantén keur didangdanan!"
"Hoyah bijil nu kami mah!" cék Uti mani atoh. Téténggékna ngelolkeun huluna, tuluy beuheungna beuki lila beuki rada panjang sarta tandukna ogé duanana rarancung siga diutak-utek, resepeun dikawihan ku Uti. "Ké kari kami atuh, ulah begér sorangan!" cék Ijah sieun éléh ku batur, pok ngawihan téténggék nu manéhna:
"Téténggék téténggék
pangantén kembang goyangan
Téténggék téténggék
pangantén kembang goyangan!"
cék Ijah.
Ijah jeung Uti tuluy haranjat ka pasir rék ka buruan imah, dituturkeun ku batur-baturna nu séjén aya kana opatanana, anu sarua leungeunna ranggém nyarekelan téténggék. Barang nepi ka buruan, pok Ijah nanya, "Saha nu rék ti heula ngadukeunana?"
Pecenghul hulu téténggék nu diacungkeun ku Ijah ogé bijil, tandukna utak-utek lir anu igel-igelan, resepeun ku dikawihan. "Meunang nu kami ogé nya lah. Sok saha deui nu rék nandingan!" cék Ijah.
Breng barudak téh ngarawihan téténggékna babarengan. Adi-adina anu keur diasuh téh aranteng da kabébénjokeun.

Kaulinan Barudak Sunda Dina Wanci Burit

Kali-Kali Koneng

2009-04-15T23:45:00.000-07:00

Béntang di langit baranang. Bulan buleud belenong sagedé piring. Najan peuting, kaayaan caang ngempray teu béda ti kaayaan beurang. Barudak di lembur, sabubarna ti pangajian téh teu buru-buru sararé, tapi ngadon arulin heula di buruan. Arulin sasukana sakaresepna, ngabubuhan sapantar sapantar. Imok, Iyot, Odang, Éja, Wéwén, Dasih, Kacih, Dar'ah jeung Saman ngariung di buruan. Riuanganana ngawangun buleudan. Leungeunna pacekel-cekel. Mun dina acara kaulinan pramuka atawa olah raga mah "membentuk lingkaran". "Kabeneran awéwéna aya genepan, ari lalakina aya tiluan, nya?"cék Imok ka batur-baturna." Urang Kali-kali konéng, raresep maranéh?"

"Resep! Resep! Resep!" témbal baturna mani raéng. "Heug atuh ari resep mah, ku kami rék dibilangan heula, ditunjukan bari dikawihan, déngékeun!' cék Imok bari clé nangtung di tengah-tengah buleudan, kawas guru rék mingpin kaulinan murid. "Saha-saha anu katunjuk pangpandeurina bareng jeung tungtung kawihna, éta nu jadi tukang ngalina, nya!" "Enya, enya, ngarti!" témbal batur-baturna bari rada mundur ngarah buleudanana rada ngagedéan.
"Geura pok atuh ngawihanana!"
"Ké, déngékeun!" cék Imok bari ngong ngawihan dibarengan nunjukan
batur-baturna nu geus alijigimbrang.
"Cing cangkowék
jambu bitung jambaria
cicing di nu poék
irung mancung aya nu nyampa!"
"Si Odang tukang ngali! Si Odang tukang ngali!" cék sareréa. Lantaran
nya manéhna nu katunjuk bareng jeung tungtung kawih téa.
Odang teu kalékéd, clé ka tengah ngaganti Imok. Jleng ngajleng
ngadeukeutan Si Wéwén. Gog cingogo, bari cukal-cokél, kurah-koréh kana
taneuh deukeut indung suku Wéwén, sarta ngomong ngecewis, pokna, "Kali-
kali konéng, kali-kali konéng. "
Ditaranya ku batur-baturna anu narangtung, "Naha konéng aing dikali?"
Ditémbalan deui ku Odang, "Piubareun budak!"
Ditanya deui, "Naon budakna?"

"Hulu lisung!"
"Naon pangasuhna?"
"Jurig beureum kukuncungan!"
"Iiiiy........kasieun uing!" cék batur-baturna bari buriak tina buleudanana.
Tapi teu lila gancang kumpul deui, sarta Si Odang tuluy pacekel-cekel
mangrupa buleudan deui, sarta Si Odang tuluy nepakan taktak babaturanana
dipapay saurang-saurang bari ditanya,
"Ieu sampayan naon?"
"Sampayan baju!" témbalna. Pindah kana lebah siku,
"Ieu sampayan naon?"
"Sampayan karémbong!"
Tuluy nepak kana peupeuteuyan,
"Ieu sampayan naon?"
"Sampayan oray!"
"Ka dieu aya jalan?"
"Euweuh, aya ogé tegalan cucuk salak!"
"Ka mana atuh ari jalan ka luhur?"
"Ngapung!"
"Ka mana jalan ka handap?"
"Nerus bumi!"

Geus kitu Si Odang ajol-ajolan kawas nu rék ngapung, padahal ngawahan néangan pijalaneun keur lumpat kaluar tina buleudan. Rék ngajleng hésé, rék ngaléngkah teu bisa da puguh pager buleudan batur-baturna beuki parageuh, kékép kawas ranté. Rék moncor teu bisa lolos, kalah ngudupruk da babaturanana leuwih gedé tanagana jeung pinter ngahalangan. Tapi lila-lila mah Si Odang bisa ogé ngencar tina kurungan da ranté baturna kabeneran aya nu lesot atawa pegat, da hantem diteumbragan ku Si Odang.
Sanggeus Si Odang leupas, rareureuh sakeudeung. Der ngariung deui.
Giliran Éja ngawihan ti jero buleudan, pokna,
"Cing cangkowék jambu bitung jalan besar cicing di nu poék irung mancung aya nu nyakar!" Geus kitu, cara iangan kahiji baé, nyebut kali-kali konéng, disambung ku silihtanya, silihjawab téa, sarta ngencar tina bébénténgan buleudan téa. Geus carapéeun mah heureuyna kakara areureun.

Kaulinan Barudak Sunda Dina Wanci Burit

Momonyetan-Kaulinan Urang Sunda

2009-04-15T23:27:00.000-07:00

Tamba kesel bari nungguan domba angonanana di tegal, Encu, Usup, Idan, Otik jeung Émén dariuk dina handapeun tangkal limus. "Naha euy mani asa tariiseun teuing?" cék Encu ka batur-baturna. Jeung caricing teu puguh mah mending urang nyieun kaulinan !"

"Heeh, meungpeung angonan aranteng deuih, nya?" témbal Usup. “Urang nanaonan atuh?"
"Urang momonyétan baé geura, ambéh mérés tanaga, babari juuh ku késang, séhat kana awak!" ceuk Encu. "Ah embung momonyétan mah," témbal Émén nu awakna pangleutikna. “Sieun dirangsangan, pareurih beungeut, baju saroéh. Jaba urut minggu tukang ogé digégél puhu ceuli, karasa kénéh, mani asa kumaha mah!" "Kumaha ragemna baé uing mah, rék naon, rék naon ogé, miluan!" cék Otik. "Enggeus lah momonyétan mending gé, resep!" cék Idan jeung Usup
méh bareng.

Kulantaran Émén éléh sora, usulna teu ditarima. Kapaksa amum kana kahayang nu réa. "Sok saha nu sanggup jadi monyét pangheulana?" cék Encu, ngokolotan. Nu séjén ngabaretem ari ditanya kitu mah. "Manéh baé Otik nu pangheulana, nya? Kudu daék da engké pada kagiliran!" cék Encu. "Jadi lah, asal ulah tarik teuing baé ngagelang ceulina, nyeri! Jeung ngagerona kira-kira deuih, bisi uing katorékan, tuluy torék!" "Piraku teu jeung kira-kira atuh uing ogé," cék Encu. "Sok ka dieu!" Otik nyampeurkeun ka deukeut Encu, tuluy dirariung pada ngusapan leungeunna kénca-katuhu. Ceulina pada ngagelang bari bareng diparancahan, raéng! "Nyutnyét, nyutnyét si monyét kamalolé, ngahakan buah kisolé itu tiwu ieu cau pibekeleun luluncatan luluncatan na kiara kiara tujuh ngajajar lusles lusles si monyét pohona poho ka babaturanana........!" Si monyét panonna rada peureum. Tuluy diparancahan deui bari leungeunna diparencétan.
Leng, leng monyét rada katuralengan. Golédag ngagolédag. Gurinjal ngagurinjal. Blug nangkuban, terus rada nyuuh.
"Waaaw!" Encu ngagorowok tarik pisan ditompokeun kana ceuli monyét. Berebet Encu lumpat, ngejat ngajauhan monyét, cara batur-baturna anu geus ngarejat leuwih ti heula. Koréjat monyét hudang, dalugdag-daligdeug panonna beureum, buringas. Luak-lieuk, berebet lumpat tarik pisan ngudag-ngudag musuhna, bari siga satengah teu éling. Kerewek Idan katéwak. Kék ditangkeup. Gurinjal-gurinjal Idan nerÉjél ngalesotkeun manéh tina tangkeupan monyét, anu geus mimiti
pakupis nyakaran dibarung jeung cékrah-cékroh sagala rupa. Idan kadengkék pisan awakna, gebut dibeubeutkeun

"Aduh !" cenah. Kerewek ditéwak deui awakna disedekkeun kana gawir, rék digégél, teu bisa walakaya. "Euy tulungan, euy! Monyét ngamuk euy, bahaya yeuh!" Idan aduregeng teu kuat nahan hompétan monyét. Gorowok baé kokolot téh ngageroan, bari rék nulungan Idan.
"Otik! Otik! Otik! Euy manéh téh lain monyét!" Kulapés baé monyét téh ngulapes, leuleus ngalesotkeun mamangsana, gek diuk, bluk nyuuh. Gek diuk deui bari gigisik. Bray, bray, nyah panonna rada beunta, bengras. Cageur jadi monyétna sarta di ganti ku Idan, cara tadi diusapan seug diparancahan téa.
Kaulinan Barudak Sunda Dina Wanci Burit

AMBIL-AMBILAN

2009-04-15T23:21:00.000-07:00

Tuh geus ngagarulung deui di buruan barudak téh. Campur ayeuna mah, awéwé jeung lalaki. Matak jarongjon ulinna ogé bubuhan malem Juma'ah, moal ngaraji. Sabataé rék heureuy ti Asar nepi ka Magrib ogé. Rék ambil-ambilan cenah ayeuna mah. Barudakna dibagi dua bagian. Nangtung ngajajar lalaki wungkul, sajajar deui awéwé wungkul. Unggal jajaran pada boga kokolot saurang. Nini ti jajaran awéwé jeung Aki ti jajaran lalaki. Gek incu-incuna dariuk, sagunduk-sagunduk. Aki jeung Nini mah narangtung pahareup-hareup tapi rada paanggang aya kira-kira 6 - 7 métér mah. Pok Aki nyarita ka nini, bari dikawihkeun, "Ambil-ambilan turugtug hayam samantu." Ditémbalan ku Nini, "Saha nu diambil kabéh ge budak pahatu." Ditémbalan deui ku Aki,

"Nyi Upi gé daék
purah nutu purah ngéjo
purah ngasakan baligo
purah calik dina lampit
purah tunggu imah gedé ........"
Ditémbalan deui ku Nini,
"Nyerieun sukuna kacugak ku kaliagé."
Ditémbalan deui ku Aki,
"Aya ubarna
urat guling sampuragé
tiguling nyocolan dagé."
Tuluy Upi téh dijurungkeun ku Nini sina ka Aki. Leumpangna éngké-éngkéan sarta ku batur pada nyarurakan, "Hoyah maling endog! Hoyah maling endog!" cenah.
Gék Upi diuk, ngariung jeung gundukan incu-incu Aki téa.
Geus kitu pok deui Nini jeung Aki patémbalan, cara tadi, nepi ka incu Nini béak kabéh, pindah ka Aki. Aki ngaharéwos ka hiji budak nu panghareupna ngajurungan néang Nini,
kudu diharéwosan:
Nini ka dieu ceuk Aki
Pangmaiskeun tarasi.
Disadiakeun bakakak hayam.
Beuleum hileud pais titinggi.

Gidig budak téh nyampeurkeun ka Nini, sakumaha jurungan Aki téa.
Nini teu daékeun, kalah mugen bari ngajawab, "Ah embung, sieun anjing ........" Telenyeng deui budak téh ngabéjakeun deui Aki. Cék Aki, "Téang deui kadituh Nini téh. Bari béjakeun, euweuh kituh anjingna ogé da dicangcangan." Telenyeng deui budak téh ngaharéwos ka Nini Tapi Nini ngahunted kénéh bari némbal, "Ah embung sieun digogog!" Gidig deui budak téh ka Aki ngabéjakeun Nini nu ngahunted baé. Aki nitah deui, "Paksa baé Si Nini téh, pangmaiskeun tarasi téa kituh. Da anjingna ogé geus dipareuncitan!" Budak ngagedig deui ka Nini. Ari nu séjénna tingbelecet nyarumput, aya nu di pipir leuit jeung ka kolong.

Kaulinan Barudak Sunda Dina Wanci Burit

Maleman tanggal opat welas

2009-04-15T23:07:00.001-07:00

Maleman tanggal opat welas, cahaya bulan ngebrak caang matak resep lamun ulin, ngadon mulan di buruan. Harita ogé bada Isa, budal ti pangajian téh barudak awéwé teu tuluy waka ngarampih, tapi caricing heula dina golodog jeung balé-balé imah Ambu Édod, nu kabeneran keur émok dina samak bari nutuan seupaheun dina lolodok. "Sukur nu gareulis, nu balageur," cék Ambu Édod, mani ngariung kieu. Resep nya mulan! Ulah waka ka arimah, itung-itung maturan kami naheur cai,
bari ngadagoan Abahna balik ti tajug." "Enya Ambu," témbal Yoyoh, budak nu panggedéna. "Pek atuh sing jongjon arulin, naon baé nu dipikaresep!" cék Ambu Édod. "Tah, heeh meungpeung maraké kénéh samping jeung tiung, keur ngabunianana, urang Sapa punya baé yu!" ceuk Idas nu sapantar jeung Yoyoh. Kabeneran aya sapuluh urang nya, jangkep. Jadi sabaladna limaan-limaan.
Saha nu rék jadi balad uing?"

"Uing! Uing........!" cék Nonoh, Eutik, Una jeung Éém.
"Tah bener, balad uing geus aya opatan, kalima uing gegedugna!" cék
Idas deui. Tinggal Wiwi, Warsih, Ojah jeung Endeung jadi balad manéh, keun
baé?"

Sapa Punya

2009-04-15T23:07:00.000-07:00

"Uing! Uing........!" cék Nonoh, Eutik, Una jeung Éém. "Tah bener, balad uing geus aya opatan, kalima uing gegedugna!" cék Idas deui. Tinggal Wiwi, Warsih, Ojah jeung Endeung jadi balad manéh, keun baé?"

"Keun baé, mending ogé pamilihan, barucit gé sugan baé palinter," cék Yoyoh rada nyungkun. Balad uing heula nu nyumput tuluy jadi sémah. Di dinya pribumi, nya?" "Jadi kitu ogé. Jig geura nyarumput!" cék Idas. Uing sabalad-balad ngajajar di buruan ieu, nya?" Balad Yoyoh buriak nyarumput, aya nu di pipir leuit, di pipir imah béh ditu, jeung sajabana. Balad Idas ngajéngjréng di buruan nu tadi. Teu lila jol sémah datang. Yoyoh nu jadi gegedugna téa ngiringkeun
dagangan meunang nyimbutan sababaraha lapis, buni tina sirah nepi kana bitisna. Leumpangna dodongkoan, satengah ngorondang. Teu béda ti sudagar di Tanah Arab ngiringkeun kaldé. Barang srog, pok gegedug pribumi nanya, "Arep apa?" "Jual ayam!" walon gegedug semah.
"Sapa punya?"
"Inyong!"
"Brapa regané?"
"Lima suku!"
"Sapa arané?"
"Emplon," témbal Yoyoh ngabobodo. Padahal nu sabenerna mah lain Emplon nu disimbutan téh.
Tuluy Idas ngarampaan nu disimbutan téa, malah jeung bari diélékéték atawa digoda sagala rupa, malar seuri, ngarah katangén saha-sahana, supaya kari neguh ngaran anu disimbutan téh.
Lantaran henteu kagoda, kakara Yoyoh nyarita deui, "Cing hayam disada!" "Ciciricit," sorana dileutikkeun. Ku Idas teu kateguh kénéh saha-sahana ngaran anu sabenerna éta
hayam téh. "Cing kongkorongok rada bedas!" "Kongkorongoooooook ........!" hayam kongkorongok. "Si Ojah .........!" cék Idas. Bari mukakeun simbutna.
Ari dibuka bet Si Endeung, lain Si Ojah. Idas salah neguhna. "Sagantang! Sagantang! Sajendol! Sajendol! Urang meunang!" cék balad Yoyoh bari ribut tingkurunyung tina panyumputanana. Jaligrah pisan.
"Ayeuna giliran uing jadi sémah!" cék Idas bari nyéréngéh. Tuluy tingberetek nyarumput jeung batur-baturna rék tatan-tatan dagang hayam. Beuki lila beuki rada peuting nu "Sapa punya" teu pada éléh da hasilna sarua pada tilu gantang séwang. "Geus barudak geura ngarampih ulah kamalinaan teuing, geus peuting! Yeuh buruhna gula beureum sakurud séwang jeung cai haneut!" ceuk Ambu Édod jeung Abahna. Barudak ribut muru seredan dina balé-balé, tingsuruput ngarinum sakali séwang da hanaang tas capé

Kaulinan Barudak Sunda Dina Wanci Burit

TITINGGI ULA-ALI

2009-04-15T22:59:00.000-07:00

Saméméh arindit ka pangajian, mun pareng pasosoré hade poéna, barudak awéwé nu umurna rata-rata 8 nepi ka 11 taun arulin heula. Itung- itung ngadagoan bedug magrib. Sampingna nu sok diparaké dina ngaji, ditareundeun heula ditumpukkeun dina balé-balé. Ari tiungna atawa karémbong mah teu ditunda, tapi dibeubeurkeun, kawas nu rék ngarigel.

Tungtung karembong anu ngarumbayna pada nyarekel, manjang atawa ngantay ti hareup nepi ka tukang, kawas karéta api atawa titinggi. Ikoh nangtung panghareupna, jadi hulu atawa lokomotipna mun dina karéta api téa mah. Disambung ku Ursih, anu kadua nyekel karembong Ikoh. Ursih disebutna beuheung. Uta, Énén, Éni, Kokom jadi awakna, ari Onah nu pangpandeurina jadi buntutna. "Geus sadia ieu téh?" cék hulu nanya ka sareréa. "Enggeus!" témbal sareréa. Tuluy papageuh-pageuh nyarekel karémbong téa. Brek rada darongko. Dimimitian atawa diluluguan ku hulu. "Yu urang mimitian maju!" cék hulu. Majuna rada ongko-ongkoan. Bulat-beulit, arula-arileu, ngurilingan buruan, bari raéng karakawihan,
"Titinggi ula-uli papagan urang Kawali pais tipung digulaan diteundeun di catang hawu ditéang enyut bilatung ........!"

Kira-kira geus meunang 3 - 4 kuriling, top hulu téh nyokot dangdaunan atawa rokrak, dibikeun ka beuheung bari ngomong, (antayan mah tetep maju kénéh, henteu cicing), "Ieu mihapé hayam!" Ditampanan ku beuheung, beuheung mikeun ka awak, mapay tug nepi ka buntutna, silihpihapékeun. Ari Omah, buntutna, teu kabagéan pikeun mihapékeunana, ngan belewer baé dangdaunan atawa rokrak téh dialungkeun. Hulu nanyakeun ka beuheung, "Di mana hayam aing?" "Dipihapékeun!" témbal beuheung. Beuheung mapay nanyakeun ka awak, awak nanya ka buntut. Buntut némbalan, "Euweuh dihakan heulang!" Hulu ambek, tuluy ngudag-ngudag buntut sina néangan nu leungit. Ari geus kapanggih, bagilir, si buntut kudu jadi hulu titinggi, ari hulu jadi beu-heung. Kitu baé meunang sababaraha balikan nepi ka pada kagiliran jadi hulu atawa buntut.
"Tah euy, Si Jali geus adan di munara masjid!" cék Ikoh bari top kana samping nu ditunda dina balé-balé téa, ditaluturkeun ku babaturanana rék pada beberesih.

Kaulinan Barudak Sunda Dina Wanci Burit

Alap Alap

2009-04-15T22:34:00.002-07:00

Pangangonan ogé tara kaliwat. Sawah, kebon atawa tegalan sok dipaké pangulinan barudak di pilemburan. Kawas harita dina wanci Asar. Itoh, Abih, Anan, Enas, Ikik jeung Anih, masih kénéh di sawah keur ngarangon domba. Sawahna garing kahalodoan tur anyar kénéh dipibuatan. Kotakanana lalega, laluasa mun dipaké arulin téh. Domba angonanana aranteng deuih. Mapay- mapay galengan jeung kotakan. Ngaremus jukut jeung turiang anu kakara jadi.
Barudak téh, boh awéwéna boh lalakina babarengan ngarabutan jarami jeung akar-akaran. Jebrud-jebrud dicabutan. Sok digundukkeun, saurang sagunduk séwang. "Cap cung alap-alap! Saha nu wani maok sing busung dibéntar gelap!" Crot-crot Anih nyiduh dua kali kana gundukan jaramina anu padeukeut jeung meunang Enas. Sieun beubeunanganana aya nu maok. "Piraku atuh euy wani maok nu batur da nu uing ge geus loba. Geura urang paluhur-luhur. Tuh geuning luhur kénéh nu uing, nya?" témbal Enas bari nuduhkeun beubeunanganana.

"Arenggeus euy atawa aracan?" cék Ikik anu jadi gegedugna nanyakeun ka babaturanana. "Ké, karék meunang dua gunduk!" témbal Abih. "Buru-buru atuh. Kari ngagundukkeun keur ‘indungna’. Geus dicontoan ku déwék, tah dua gunduk!" cék Ikik bari ngarahuh, capé. Gék diuk, nyanghunjar dina galengan. Ngadagoan nu séjén. Bru-bru deui nu séjénna nambahan gundukan piindungeun, hanca Ikik tadi téa, mani beuki ngahunyud. "Enggeus euy?" Ikik nanya sakali deui ka babaturanana. "Enggeus, lah!" témbal sawatara babaturanana bari haruhah-haréhoh. Tuluy nyampeurkeun ka Ikik. "Ké heula, urang reureuh sakeudeung. Capé, jeung ieu curuk mani peurih, kakését jarami," cék Anan.
"Lah, reureuh mah engké baé bari ngahénén ari nyumput. Hayang geura buru-buru ucing-ucinganana!" cék Anih. "Heueuh lamun teu jadi ucing mah. Kumaha lamun pareng jadi ucing pan
leuwih capé?" Anan rada nyengor ka Anih. "Geus lah! Urang buru-buru priskeun ku déwék. Ulah paloba-loba omong bisi tuluy paraséa," Ikik megatan omongan anu duaan.
Barudak ngarariung, nyangharéup ka Ikik anu ngeupeul jukut carulang genep gagang. Kembangna sina rancung ka luhur. Ari gagangna buni kakeupeul ku leungeun nu katuhu.
"Sok euy, geura ngarumpul!" cék Ikik. Ceg barudak téh ngareupeul gagang jukut nu di acungkeun ku Ikik, hiji séwang.

Pok Ikik ngawihan: "Cit kucuit demang kuntul Sirit tikait bongan tungkul........" "Ah, ah sudi ah! Teu kaci. Naon jorang ngawihanana!" Anih protés bari jamedud. "Har, apan ambéh seuri, ambéh bungah," cék Ikik bari ngagakgak. Nu séjén ogé saleuseurian deuih.
"Ké urang balikan deui atuh," cék Ikik. "Ciiit kucuit demang kuntul. Saha nu ngait meunang pendul ........!" Crot-crot nyiduhan leungeunna nu dipaké nyekelan jukut téa. Bray dibuka. Pris ........!!! "Alah, déwék ucing euy. Meunang nu dicangreudkeun!" cék Anan, semu horéameun jadi ucingna. "Untung euy déwék teu nyekel nu rada jangkung. Mun kitu téh jadi ucing cikalna," cék Abih semu atoh. "Pék euy, geura depa atuh di gigireun jarami indung," Ikik nitah ka Anan. Brék Anan depa. Nu séjénna riab tuluy nyarumput bari depa di gigireun gundukan jarami nu réa sabeunangna-sabeunangna téa. Dina hiji gundukan teu meunang aya nu nyumput duaan atawa tiluan. "Enggeus euy?" ucing nanya bari rada cengkat. "Geus ........!" aya nu némbalan rada jauh.
Teu wudu ucing téh rada riweuh. Barieukeun milih gundukan nu disumputan téh. Tumpukan jarami aya 12 tumpuk, ari nu ditéangan ngan limaan. Los ka dieu lowong, los ka ditu kosong. Kaciri aya nu rada mucunghul, tonggongna rada papak jeung gundukan jarami. Ikik nyumput di dinya. Niatna mah rék nipu ka ucing. Gundukan jarami nu pendék, moal enya dipaké panyumputan ku nu jangkung. Tapi ucing rancingeus, teu éléh siasat. Apal kana warna baju nu nyumput di dinya. "Hong Ikik!" cék ucing ngagentak. Pucunghul, beretek Ikik lumpat miheulaan ucing nu geus lumpat ti heula muru tempat indung. Siet, plek, juralit Ikik jungkir. Koprol miheulaan ucing hayang nepi kana jarami indung. Blak awakna tibeubeut. Nyeri-nyeri ogé, awakna téh siga nu teu dirasa. Bungah baé nu aya bisa miheulaan ucing, nepi kana tempat indung. "Meunang, heula déwék lah!" Ikik haruhah-haréhoh. Atoh jeung capé bari nepakan dadana. "Sugan téh moal nyabet ku jungkir euy, hanas déwék haré-haré," ucing rada ngahéab haténa." “Keun lah, opatan deui, rék taki-taki déwékna."

Nu opatan nungtut ka"hong"keun ku ucing, sarta kabéh aréléh. Euweuh nu bisa miheulaan lumpat muru kana tempat indung téa.
Ari Ikik jeung Anan mah dina iangan nu ka dua teu kudu milu dibilangan deui. Bye (baca : bay) mun dina istilah pertandingan olah raga mah. Kari nyarumput baé. Kari nu tiluan, nangtukeun saha-sahana nu jadi ucingna. Itoh kagiliran milangan, nunjukkan bari ngawihan, pokna: "Blag-blig-blug jambé ngora Budak ngajeblug euweuh ka éra ........” "Abih ucing!" cék nu séjénna. Bring lalumpat. Nyarumput sanggeus Abih depa di palebah indung. Saurang, dua urang nungtut geus ka"hong"- keun ku Abih. Sanajan rada lila ogé Abih aya milik. Teu kapiheulaan ku baturna dina muru tempat indungna. Jadi Abih nu meunang. Geus kitu diteruskeun kana iangan ka tilu.
Itoh nu kaparengkeun jadi ucingna. Ari rék maju kana iangan ka opat, barudak téh rareureuh heula, dariuk dina galengan, ngajajar. Kalayang aya alap-alap ngalayang di luhur. "Alah itu aya alap-alap gedé naker. Buluna rada kondang!" cék Abih rada tanggah.
Barudak nu séjénna ogé taranggah deuih sarta ujug-ujug breng baé karakawihan: “Alap-alap pangngigelkeun dibéré kadal sepotong Alap-alap pangngigelkeun dibéré cau sepotong ……..” “Tuh ngigel nya. Hideng, mani ngiplik baé salila-lila. Kawas nu ngarti sato ogé ari dikawihan mah," cék Abih. "Heueuh baé nya ........" témbal sareréa. Soloyong, siet........ka handap. Pung deui ka luhur. Alap-alap téh teup eunteup dina tangkal randu di sampalan béh ditueun sawah. "Walah, mani ngan sakilat. Nyamber naon nya euy?" cék Anan ka batur-baturna.

"Galak nya alap-alap mah. Kawas dina carita wayang baé, make maling pangantén sagala geuning, dina lalakon "Alap-alap Dursilawati" mah. "Enya galak, pedah sok nyambéran sasatoan séjén. Keur urang mah aya alusna. Tuh itu ogé meureun keur ngahakan "Si Monyong" nu diranggeum bieu téh. Hama paré urang ditumpes tah ku nu kitu Urang kabantuan jasa nya?" cék
Ikik. "Heueuh nya ........." témbal batur-baturna. Beuki lila poé téh beuki nyedek ka burit baé. Layung mimiti hibar ti beulah kulon. Di sawah beuki tiiseun da barudak geus baralik, ngagiringkeun angonan ka lemburna bari kebek ku kabungah. Ulin seubeuh. Angonan buncir.

Kaulinan Barudak Sunda Dina Wanci Burit

Heureuy Sunda

2009-04-15T14:20:00.001-07:00

Cenah urang Sunda mah teu bisa leupas tina heureuy, sabab eta teh geus jadi sakulit sadaging. Lain urang Sunda mun teu bisa heureuy. Di mana wae, dina kasempetan kumaha wae, pasti aya heureuyna. Nepi ka ayeuna kuring teu nyaho, ku naon pangna kitu.

Dina dunya lawak nasional, pangaruh heureuy Sunda teu bisa dilalaworakeun. Sebut wae upamana grup lawak de Bodor (Abah Us us saparakanca) atawa de Kabayan (Kang Ibing saparakanca). Maranehanana bisa disebut panaratas dina ngawanohkeun kasundaan sacara nasional. Mun teu salah, De Kabayan lahir tina acara bobodoran di radio Mara Bandung. Malah nepi ka kiwari, Kang Ibing jeung Aom Kusman, dua di antara personil De Kabayan, masih pirajeunan siaran di Radio Mara.

Taun 90-an, grup bodor Sunda kungsi nyirorot pamorna, kasilih ku Srimulat, bobodoran dina nuansa Jawa. Mahabu malah, nepi ka acara-acara bodor atawa lawak dina TV didominasi ku Srimulat atawa para anggotana sacara pribadi. Basa Srimulat mimiti nyirorot pamorna, grup bodor Sunda nguniang deui. Upamana bae grup P Project, nu sanajan ngaranna make basa Inggris, tapi bobodoranana tetep nyoko dina bobodoran Sunda nuansa modern. Idiom-idiom Sunda mimiti akrab dina pentas bodor nasional. Grup anu tadina dingaranan Padhyangan ieu oge asalna tina acara bobodoran di radio Oz Bandung, Ozerba. Personilna campuran mahasiswa Unpad jeung Unpar. Sering manggung di kampus kampus di Bandung. Awal karir nasionalna dimimitian basa dikontrak ku SCTV. Ti dinya ngaran Iszur, Denny Chandra, jeung Joe saparakanca geus jadi sabiwir hiji. Nya kelompok ieu pisan nu mimiti ngagarap bodor sacara daria. Maranehanana ngabogaan sababaraha divisi pikeun ngagarap ilustrasi musik, sound effect, kostum, naskah jsb.

Kabehdieunakeun aya acara Extravaganza di Trans TV. Pamaenna didominasi ku urang Sunda. Beda ti kalolobaanana grup lawak saperti Srimulat upamana, extravaganza ngandelkeun script tur teu kaci loba teuing improvisasi. Ku sabab loba urang Sundana, grup atawa acara ieu oge karasa pisan nuansa Sundana. Basa TPI ngayakeun Lomba Lawak API (Audisi Pelawak Indonesia), loba grup lawak asal Bandung (baca: Sunda) nu katembong potensina. Malah juarana ge ti Bandung, SOS.

Nu kaitung nyongcolang ti grup SOS, aya personilna nu alus ngawih Sundana, Sule. Ngadenge gelak-gelikna Sule nembang Sunda, kuring jadi inget ka Mang Ukok jeung Mang Utun ti Jenaka Sunda (mun teu salah). Jaman kiwari geus arang pisan budak ngora nu mibanda kamampuh saperti Sule. Lian ti eta, aya Oni anu ti rupa nepi ka rengkak paripolahna nyeples Kang Ibing.

Mun nengetan hal-hal anu ditataan di luhur, asa teu salah mun urang ngarasa reueus. Urang Sunda, leupas tina sagala kahengkeranana, tetep mibanda potensi anu teu bisa dilalaworakeun. Buktina maranehanan bisa kitu teh salah sahijina ku sabab teu era ngasongkeun konsep anu nyoko dina ajeg-ajeg kasundaan. Idiom idiom ekspresi kasundaan nu dikahareupkeun ku maranehanana tetela geus jadi ciri nu mandiri, tur dipikaresep lain ku urang Sunda wungkul, tapi oge ku seler sejen.

Lamun dina dunya hiburan (dina hal ieu: lawak) urang Sunda bisa nembongkeun 'sihung', asa piraku mun dina ambahan sejen urang teu bisa kitu. Nu penting kudu aya kasadaran ti urang salaku urang Sunda, ulah nepi ka era nembongkeun jatidiri kasundaan. Tong era ngaku urang Sunda, tong era nyarita ku basa Sunda, tong era nembongkeun yen urang mibanda jatidiri kasundaan. Mun urang boga budak, ajak nyarita ku basa Sunda, wawuhkeun kana budaya Sunda. Ulah ngarasa reueus mun anak urang palahak-polohok teu ngarti basana sorangan: Basa Sunda.

Kudu hariwang mun anak urang kerung ngadenge kacapi suling. Atik maranehanana sangkan ngimpi ge mun bisa mah ku basa Sunda. Ulah ngan ukur nyalahkeun pangaruh budaya deungeun nu mahabu bari jeung euweuh tarekah ti urang pribadi pikeun ngadadasaran kulawarga sangkan panceg dina ajeg-ajeg kasundaan. Mun kabeh urang Sunda boga niat ngamumule budaya Sunda tur ngamimitian jeung prakna di lingkungan kulawargana, insya Alloh urang Sunda teh moal pareumeun obor. Mudah-mudahan.

My name's Ade, I'm a Sundanese!

2009-04-15T14:19:00.000-07:00

Pun alo, budak awewe umur 4 taun, keur meujeuhna capetang. Sagala diomongkeun, sagala dicaritakeun. Mun sakalieun diajak ka warung atawa jalan-jalan, heg diaropenan, eh da kalah diajakan ngobrol tah nu ngopenan teh. Dasar budak.

Mimiti diajak ka warung, ditanya ku tukang warung, "Mau beli apa Neng?"

"Bade ngagaleuh peremen," pokna wanter.

Puguh we tukang warung ngajenghok, majar teh, "Aduh eneng, mani lucu, pinter nyarios basa Sunda.." Har, ari Ceuceu, na marukan aya di mana kitu urang teh? Asana can pindah da Panjalu teh. Masih angger aya di Ciamis, Jawa Barat, di tatar Pasundan.

Rek heran pantes ketang. Kalolobaanana, barudak papantaran ki alo teh ku kolotna sok dipirucaan nyarita basa Indonesia. Padahal cicing teh di lembur nu pangeusina ampir kabeh urang Sunda. Tapi nyakitu, jigana loba nu ngarasa kurang 'bergengsi' mun anakna dipapatahan nyarita basa Sunda. Nu matak pantes mun si Ceuceu tukang warung heran oge.

Pun alo ge lain teu kapangaruhan. Mindeng mun tas ulin jeung batur, ari balik sok pirajeunan nyarita basa Indonesia. Ngan sok dipapatahan ku bapana. "Ade, di bumi mah nyariosna kedah basa Sunda nya. Sanes udah, tapi parantos." Eta pedah si Ade ditanya ku indungna geus mandi atawa acan, si Ade ngajawab 'udah'.

Kuring sadudulur memang dilahirkeun di tanah Pasundan. Indung bapa asli urang Sunda. Digedekeun di lingkungan Sunda. Asa lebar mun budak nepi ka teu ngarti basana sorangan. Minimal, di imah mah wajib nyarita ku basa Sunda, sabab eta teh mangrupa fondasi anu nangtukeun jatidiri ka hareupna. Lamun fondasina geus kuat, najan di luar imah pangaruh budaya atawa basa sejen kacida kuatna oge, asana moal nepi ka bobor karahayuan. Moal nepi ka jati kasilih ku junti. Jati dirina baris tetep ajeg tur pengkuh dina kasundaan.

Tadi sore si Ade, pun alo tea, ngaharempoy nyampeurkeun. "Mang, Dede palay diajar basa Inggris ku Emang, wios?" pokna bari ngagigiwing buku pelajaran basa Inggris nu lanceukna. "Naha Ade naros kitu sagala?" cek kuring.

"Pan bilih Emang bendu, bilih teu kenging", tembalna semu sieun.

"Nya kenging atuh bageur. Teu kenging soteh nyarios di bumi atanapi nyarios sareng urang Sunda deui ku basa deungeun."

"Atuh Ade sareng Emang oge engke teu kenging nyarios ku basa Inggris?"

"His, kapan ieu mah nuju diajar, janten teu nanaon," walon teh. Abong budak.

"Papah sareng Mamah moal bendu?" pokna deui.

"Moal, dijamin.." cek kuring bari mesem, kagugu ku celembengna.

Si Ade nyerengeh. Kahariwangna leungit. Panonna herang ngenclong, kebek ku sumanget. Bade diajar saratus basa oge mangga teh teuing geulis, nu penting mah ulah lali ka purwadaksina, ulah poho kana wiwitan. Da urang mah urang Sunda, ngomong sapopoe ge wajib ku basa Sunda, hate kuring ngagerentes. Na implengan kabayang mojang Sunda ampuh timpuh, ngagalindeng, "Hello, my name's Ade, I am a Sundanese, native Sundanese."

Reformasi 'Na Tungtung Letah

2009-04-15T14:18:00.001-07:00

Heuheuy deuh! Reformasi. Teuing geus sabaraha puluh juta letah nu ngunikeun kecap reformasi. Ku loba-lobana, mun dina duit mah geus pasti inflasi. Mun barang, tangtuna ge geus diobral..dijual dimurah-mareh, dapon balik modal, malah kadang-kadang sawios rugi.

Reformasi mun dihartikeun salancar, kurang leuwih ngalakukeun formasi ulang. Nu tadina geus teu pati reugeujeug, dibebenah deui, dihadean deui, sangkan balik deui kana rel anu sakuduna. Omat ulah nanya hartina ditilik tina jihat ilmiah, da kuring mah teu taram-taram kanu kitu, teu wawuh-wawuh acan. Nu jelas, dina pemahaman awam saperti kuring, reformasi teh ngabebenah nu teu bener sangkan jadi bener. Ngalelempeng nu teu merenah sangkan jadi merenah. Ah, pokona mah sagalana kudu leuwih alus tibatan nu enggeus-enggeus.

Taun 1998 gerakan reformasi ngajungkelkeun presiden nu keur jeneng, Pa Harto. Gerakan nu majar diluluguan ku mahasiswa teh lir galura nu nguwak ngawik tirani nu keur meujeuhna nyemprung ngaberung. Teu mangga pulia, kakawasaan nu sakitu gagah rongkahna, sakitu sakti mandragunana, serah bongkokan. Tanpa sarat. Kiwari, dalapan taun ti harita, loba nu nanya, naha enya kitu geus aya parobahan? Jawabanana, pasti aya. Ngan lebah leuwih alus atawa leuwih ngacapruk, tetela masih bisa dijadikeun bahan diskusi (kitu cek basa legegna).

Dina sababaraha aspek, loba parobahan anu pikeun sawatara pihak dianggap nyugemakeun. Kabebasan berekspresi, upamana. Pan ayeuna mah jelema teu gegebegan teuing mun beda pamanggih jeung pamarentah. Teu jiga baheula (cenah), sanajan kuring teu pati yakin. Sababna? Tingali kasus Munir, nu ayeuna ngabuntut bangkong. Nepi ka kiwari can kanyahoan (atawa ngahaja sangkan teu kanyahoan) saha nu jadi dalangna.

Nu ditewak mah biasa we kutukupretna, nu saukur jadi sekrup, eksekutor (pelaksana), nu tangtu leuwih gampang dicerek sabab tangtu moal tangginas jiga ki dalang. Sakadar jadi pelor tina hiji 'mesin perang' anu teuing sagede kumaha jungkerengna. Kasus ieu teh pan taya lian alatan beda pamanggih jeung pamarentah, nepi ka (meureun) dianggap 'ngabahayakeun'.

Hal sejen nu sering dijadikeun alesan yen kabebasan ngalaman kamajuan teh biasana tina mindengna kajadian demo. Tuh cenah, tingali, ayeuna mah rek ngomong naon wae oge teu dikukumaha. Demo..demo..barade? Padahal lamun dilenyepan esensina mah, naha enya kitu nu disebut nagara demokrasi teh bentukna saperti kieu? Demonstrasi taya reureuhna. Sautak saeutik demo. Deui deui demo. Matak lieur nu ngabandungan. Nepi ka aya nu sasangkleng, majar teh demo bisa dijadikeun objek wisata kota. Ck, ck, ck...

Atawa, tuh cenah anggota legislatif oge ayeuna mah teu ngan ukur bisa sare, tapi bisa oge..gelut! Enya, gelut, bukbek, jiga budak parebut kaleci. Euleuh-euleuh, asa kamalinaan nya? Atawa memang kudu kitu ari di nagara demikratis mah? Teuing ah, lieurrr!

Kumaha ari korupsi? Tetela teu jauh beda jeung baheula. Mun rek disebut beda ge, paling-paling lamun ditilik tina 'konsentrasina'. Baheula mah korupsi teh museur di lingkaran elit pusat, pangpangna di lingkungan keluarga istana. Ari ayeuna mah tetela leuwih walatra. Ti pusat nepi ka daerah, paboro-boro ngagarong duit nagara alias duit rahayat, da nagara teh pan dibiayaan ku rahayat. Komo saprak pelaksanaan otonomi daerah mah. Teu sirikna di unggal kabupaten kaungkab kasus korupsi nu rata-rata jumlahna ratusan milyar. Ieu meureun nu dimaksud adil dan merata teh..

Pek ilikan kasus Pa Harto. Nu bareto sakitu dibubujungna teh, jiga nu enya, ari giliran ngajagragkeun ka pangadilan mah loba alesan, jiga nu teu niat ngarengsekeun. Padahal matak naon pek jagragkeun ka pangadilan, ngarah puguh bule hideungna. Mun salah, nya hukum. Mun henteu., bebaskeun, tong diganggayong, karunya. Na ka mana atuh 'kepastian hukum' teh? Keur ka cai meureun! Ieu teh arek atawa moalan?

Aya nu nyebutkeun, mahasiswa teh ngan ukur dijadikeun tukang ngadorong mobil. Ku saha? Duka tah. Ari mobilna geus maju mah ditinggalkeun weh. Nu boga peran ngokolakeun nagara teh behna mah angger we jelema-jelema nu ngabogaan ambisi tur kapentingan pribadi jeung golongan. Idealisme motor reformasi geus disasaak ku lauk buruk milu mijah, nu nutur-nutur leokna angin, asal saluyu jeung kapentingan pribadina tur pangabutuhna kacumponan. Mangga tengetan geura, horeng loba 'pamaen heubeul' di satukangeun layar.

Jadi inget kana komik Mahabharata beunang R. A. Kosasih. Basa Dasamuka digencet di antara dua gunung, tina sungutna kaluar budah-budah angkara murka. Jadi najan sacara fisik Dasamuka atawa Rahwana geus teu walakaya, tapi sirung-sirung 'spirit' angkara murka nyaliara ka mana-mana, manjing dina dedeg pangadeg anu bisa jadi rupa-rupa, teu kudu salilana sarua, gumantung situasi jeung kondisi. Akibatna, rahayat lieur nempo nu garelo engklak-engklakan dina panggung gede nu ngaranna Indonesia. Cek ki Sobat nu ngomongna tara diawer, reformasi teh kakara nepi kana tungtung letah!

Radio

2009-04-15T14:16:00.000-07:00

Lamun nyebut kecap radio, asosiasi urang pasti kana dua hal. Nu kahiji, pesawat penerima (receiver) frekwensi radio, nu ku kolot-kolot baheula mah ilahar disebut (radio) transistor. Nu kadua, stasiun pemancar gelombang radio atawa radio transmitter alias radio siaran tea. Mun hayang ngadengekeun siaran radio, dua hal tadi kudu aya, sabab mun salah sahiji teu nyampak, tangtu moal nyambung.

Pesawat penerima radio ayeuna geus jadi barang anu bisa dipimilik ku saha bae. Hargana fleksibel, pilihan bentuk jeung kualitasna rupa-rupa. Ti mimiti nu mahal nepi ka nu kacida murahna. Ti mimiti nu canggih nepi ka nu alakadarna. Ti mimiti nu hargana jutaan nepi ka nu ukur pupuluhan rebu perak. Kabeh aya, tinggal milih, tinggal disesuaikeun jeung kamampuh urang.

Ti jaman penjajahan nepi ka jaman merdeka, ti jaman tai kotok dilebuan nepi ka jaman komunikasi global, jelema tetep ngadengekeun radio. Najan sarana hiburan jaman kiwari kacida ngaleuyana, radio tetep teu galideur. Radio tetep ngabogaan segmen anu satia. Waktu televisi muncul, loba nu hariwang radio bakal kasilih tur kasoro hancengan. Tapi kanyataanana teu kitu. Radio tetep jadi media anu mampuh ajeg dina tangtungan.

Ku naon pangna bisa kitu? Aya fungsi-fungsi radio katut kaunggulanana nu teu bisa disisilihan ku media sejen, diantarana:

1. Radio penerima (receiver) hargana murah, nepi ka saha bae oge ampir bisa dipastikeun ngabogaan radio. Kiwari malahan aya radio nu hargana 20 rebu perak!

2. Interaksi antara penyiar jeung pendengar atawa pendengar jeung pendengar bisa leuwih intens tur raket, nepi ka sering pendengar sosobatan jeung penyiar. Komo deui antar pendengar jeung pendengar mah, geus lain caritakeuneun. Malah sering kajadian nu manggih jodo gara-gara sering panggih antar pendengar.

3. Ngadengekeun radio henteu kudu konsentrasi penuh. Hartina masih bisa bari migawe pagawean sejen. Ibu-ibu bisa bari masak, sasapu, atawa bari maca. Bapa-bapa bisa bari neangan nu ngora..eh, bari neangan napakah maksud teh. Barudak bisa bari ngapalkeun jrrd. Nu teu bisa teh iwal ti bari sare tibra. Beda jeung lalajo tipi upamana. Mun lalajo bari keukeureut, aya kamungkinan kakeset, sabab mata malaweung kana tipi.

4. Radio ngambah ka ruang-ruang pribadi. Tipi mah teu kitu, ku sabab hargana mahal, jadi ilaharna hiji keluarga ngan ukur boga hiji tipi, disimpen di ruang keluarga. Sedengkeun radio, bisa wae tiap anggota keluarga boga, jadi bisa ngadengekeun di kamar sewang-sewangan.

5. Mobilitas radio kacida fleksibelna. Ieu teh lumangsung ti barang diproduksina radio nu make transistor, nepi ka bentuk sagemblengna oge jadi kacida leutikna lamun dibandingkeun jeung radio tabung. Ku sabab kitu, radio bisa didengekeun di mana wae, dina mobil, di warung, bari jalan-jalan, di pasar, dina angkot, di kamar mandi, jsb.

6. Energi nu dipake pikeun ngahurungkeun pesawat penerima kacida iritna, jadi teu kudu malulu ngandelkeun listrik. Radio bisa make (batu) batre, nu kapakena bisa mulan malen.

Acara favorit kuring baheula, euweuh deui iwal ti dongeng Sunda. Tapi teu kabeh resep eta ge, dipilihan. Lamun nu ngarang caritana S Sukandar (almarhum), masing saha wae nu jadi juru dongengna, kuring pasti manco ngadengekeun radio. Ieu pangarang buku Sunda teureuh Garut teh kacida tapisna dina nulis carita anu settingna ‘dunia persilatan’ di tatar Pasundan. Lamun nyaritakeun nu bobogohan, estu nu kacipta ku nu maca atawa ku nu ngadengekeun dongengna teh endahna suasana cinta nu jauh tina unsur-unsur porno. Endah we nu aya.

Komo lamun geus nyaritakeun padungdung atawa gelut cek barudak ayeuna mah, estu matak kataji. Lain saukur nyaritakeun buk bek teu pararuguh, tapi ngaleunjeur metakeun jurus-jurus nu memang aya sumberna. Contona wae ulin Kari jeung ulin Madi. Ieu teh lain sakadar rekaan, tapi memang aya buktina mangrupa jurus jurus silat anu baheula mah diparake keneh. Duka ayeuna mah.

Mun teu kitu, kuring sok ngadengekeun siaran radio luar negeri seksi Indonesia. Dina mangsa berita ti radio ‘dalam negeri disungkeret ku pamarentah, TVRI nyakitu keneh, radio siaran luar negeri (versi basa Indonesia) jadi alternatif. Najan beritana teu dijamin 100% bener, tapi biasana leuwih saimbang sarta sering ngabejakeun berita-berita anu di urang teu meunang diuar-uar. Ongkoh harita mah nu meunang nyieun berita teh ngan RRI jeung TVRI anu tangtu wae nyiarkeun berita-berita ‘versi pamarentah’. Komo geura ari geus lalajo berita ‘gunting pita’ di TVRI, da mani sok ngurel, hayang utah!

Tapi ayeuna jamanna geus robah. Radio siaran swasta dug deg di mana-mana, nepi ka kampung-kampung. Acarana lain ngan ukur hiburan mangrupa lagu atawa dongeng, tapi oge informasi anu leuwih saimbang. Radio dina mangsa kiwari geus jadi bagian tina kahirupan urang sapopoe, teu mandang status sosial. Ti mimiti presiden nepi ka ra’yat biasa saperti kuring ngadengekeun radio. Ti mimiti nu boga mobil nepi ka nu nikreuh taya nu ngalarang. Jeung nu matak hemeng, najan kacida lobana media nu leuwih canggih (upamana wae VCD, TV, internet jsb.), radio tetep dipicinta, dina harti tetep aya nu ngadengekeun. Duka rek nepi ka iraha.

Ngala Cai

2009-04-15T14:15:00.001-07:00

Dunya teh muter. Nya ku sabab ieu pisan dunya teh ngabogaan sipat dinamis. Henteu statis. Kitu cek para ahli. Nu matak teu kudu heran lamun urang nempo parobahan nu aya di sabudeureun urang. Aya jelema nu tadina beunghar, ayeuna jadi sangsara, tapi aya oge nu beuki beunghar. Leuweung nu tadina geledegan, ayeuna tatangkalanana beak, bulistir diparaokan. Pokona mah pasti aya wae parobahan, boh leuwih alus, atawa sabalikna jadi leuwih goreng.

Jaman keur budak, kitu lah SD kelas limaan, balik sakola teh biasana teu bisa terus ulin, sabab boga kawajiban: ngala cai. Naha cai teh jiga buah kitu, make kudu diala sagala? His, nya henteu atuh. Ngala di dieu teh maksudna ngunjalan. Jadi pagawean kuring teh ngunjalan cai ti Situ Lengkong ka imah, ditanggung make blek urut wadah kueh atawa minyak kalapa. Blek dua siki make salang (tali nu dikieunna tina tambang), ditanggungna make rancatan tina awi.

Sakali ngunjal teh kurang leuwih opat embereun ukuran biasa. Dina sapoe biasana meunang sapuluh balikan. Jarak ti situ tempat ngala cai ka imah kurang leuwih limapuluh meter. Teu pati jauh memang, tapi nanjak! Jadi mun nu teu biasa mah matak ngahegak, bubuhan lembur kuring teh aya di penclut gunung. Kacipta meureun nya, budak kelas lima SD, mawa momot anu lumayan beurat, jaba nanjak. Ari teu daek kumaha atuh da butuh. Jeung alam harita mah memang usumna. Barudak sakola di lembur kuring, mun balik sakola teh sok sagawe-gawe mantuan kolot. Mun teu kitu teh sok diparoyokan: 'Ih, si eta mah tara digawe', cenah.

Ngan hasilna, kuring teu bisa jangkung, jigana mah kadedetkeun ku blek wadah cai. Naha atuh cai teh make jeung kudu diakutan sagala? Na euweuh ledeng? Bujeng-bujeng. Dalah nepi ka ayeuna ge can aya ledeng di lembur teh. Ngan ayeuna mah teu kudu ngunjalan atawa ngakutan, sabab ngarulik nyieun sumur make kompa listrik, terus disalurkeun ka piimahan. Nu langganan mayar ka pengelola, sabulan 45 rebu perak. Mahal, tapi da euweuh pilihan.

Kungsi pihak pamarentahan desa ngokolakeun cai ti gunung, disalurkeun ka imah-imah, tapi teu lila. Teuing ku naon, ngan nu jelas cek kuring mah teu baleg ngokolakeunana. Kalahka geus meuli meteran sagala nu hargana ratusan rebu, ari ngocorna cai teu kungsi nepi ka dua bulan, kaburu teu pararuguh. Kungsi cenah teu lila ti harita, PDAM aya niat rek ngokolakeun cai di Panjalu, tapi, cek beja ieu oge, pamarentahan desa teu mikeun. Ku sorangan teu belul, ku batur ulah, na hayang kumaha cenah nya?

***

Abong ngaranna ge budak, sagala hal oge pasti teu leupas tina ulin. Jadi bari ngala cai teh tangtu bae aya 'kegiatan sampingan'. Ngala simeut, ngadu hahayaman nu dijieun tina jukut, jrrd. Najan cape, tapi senang we nu aya, katambah-tambah loba batur papantaran nu sarua sok ngarala cai. Nu jelas, dina situasi kumaha wae, budak mah tara leupas tna nu ngaranna ulin. Hasilna, kolot kabantuan, ulin angger bisa. Pardu kasambut sunat kalampah.

Sakapeung sok sirik mun nempokeun barudak jaman kiwari. Sakola make seragam, disapatu, buku kumplit, mawa tas alus, jaba geus arang nu kudu babantu ka kolot di mana balik sakola. Datang ka imah tinggal dahar, ulin, atawa lalajo tipi. Mun teu kitu maen PS. Di sakola bisa jajan. Pokona dina panenjo kuring, barudak ayeuna sagalana leuwih ngeunah. Teu kabeh memang, ngan kalolobaanana ngalaman kondisi anu leuwih ngeunah dibanding generasi 'ngala cai'.

Tapi naha kondisi nu sing sarwa cukup bisa ngajamin budak pinter tur suhud diajar? Tetela hal ieu teu bisa dijadikeun jaminan. Najan bari samporet, tapi lamun dilakukeun kalawan iklas, hasilna teu nguciwakeun. Najan kuring kudu ngala cai unggal poe, teu make baju seragam, barangdahar saayana, jajauheun kana empat sehat lima sempurna, tara jajan, tapi unggal taun teu weleh jadi ranking hiji. Langganan eta teh. Biasana hadiah teh eusina buku tulis, patlot jeung pulpen, teu kurang teu leuwih. Jadi tara kudu meuli buku tulis, da aya tina hadiah tea.

SMP angger ngala cai. Di sakola angger teu kaasup nu bodo, najan tara ranking hiji ge, tapi tara jauh ti ranking 3 atawa 4. Abus SMEA nya kitu keneh. Ngala cai mah tara, da puguh kost di lembur batur. Kuliah, abus ka universitas favorit, jurusan idaman. Lulus 'terpuji', IPK 3,45. Lumayan teu ngerakeun teuing lembur.

***

Ke..ke..ke..aya hiji deui patalekan teh. Naha budak nu pinter di sakola, dijamin baris hirup senang? Tetela henteu. Digawe hese, beunghar mah geus komo deui. Kadang-kadang kasempetan oge sok pasalingsingan jeung kahayang. Padahal keur jaman sakola teu weleh ranking hiji. Cek sangkaan urang lembur, paling henteu, jadi PNS mah kudu. Tapi kanyataanana mah teu kitu. Hayang 'mengabdikan ilmu' teh hese alahbatan Ujian Nasional. Keur kuring mah dunya teh jigana teu muter, atawa gejed muterna. Jadi kudu kumaha atuh? Saur pa ustadz, kedah seueur ngadu'a. Kitu cenah....

Mending ngala cai deui kitu?

Wussszzz.... (sound effect)

Tutup lawang sigotaka.

Nasionalisme Urang Kampung

2009-04-15T14:12:00.000-07:00

Bah Ijen, tukang runtah urang Cimendong tangtu rungah-ringeuh mun ditanya naon ari hartina nasionalisme. Kitu deui Bi Neroh. Dalah Jang Tarman nu kaasup generasi ngora ge teu timu ditanya nu kararitu mah. Mending keneh ditanya sual macul, ngarambet, tandur, atawa ngurek belut. Pasti jawabanana bakal ngagorolang, jiga dukun mapatkeun ajian.

Beda deui mun patalekan nu sarua ditanyakeun ka urang kota, komo kanu sarakola luhur. Ieu teh tangtu patalekan 'cetel' pekeun maranehanana mah. Jawabanana pasti ngagorolang, dibarengan ku teori itu, teori ieu, dumasar kana analisis si anu, dijejeran ku buku teks karangan si anu, jsb. Tapi naha tina dua hal ieu urang bisa narik kasimpulan yen urang kota leuwih nasionalis tibatan urang kampung? Palebah dieu mah urang kudu ati-ati, ulah gurunggusuh tur gagabah, ngagampangkeun nyieun kasimpulan sorangan.

Nasionalisme anu dina harti salancar mah mangrupa kadeudeuh tur kareueus (sanes kareueuseun) ka lemah cai, bisa dipimilik ku saha bae, urang mana bae. Teu mandang urang kota atawa urang kampung. Teu mandang sakola luhur atawa henteu. Panenjo kana kadar nasionalisme hiji manusa teu bisa disederhanakeun saukur ku ngagorololangna sual teori nasionalisme. Teu bisa saukur ditaker tina ngolotokna jawaban kana patalekan sual nasionalisme. Sabab dina enas-enasna mah, nasionalisme teh nyangkaruk dina ati sanubari, sarta baris katenjo dina kalakuan urang sapopoe.

Naha ieu teh hartina jelema anu sok dahar di MacDonald, make sapatu Nike, meuli gitar Ibanez, boga hendphone Motorolla, henteu mibanda rasa nasionalisme? Tangtu teu bisa kitu bae. Tapi minimalna bakal katenjo kontradiktif lamun aya nu gogorowokan sual nasionalisme bari nembongkeun gaya hirup anu samasakali teu ngagambarkeun naon anu digorowokkeun ku manehna. Bakal aneh karasana lamun madungdengkeun sual ngagejretna rasa nasionalisme bari ngagayem goreng hayam di Kentucky Fried Chicken upamana.

* * *

Nyanghareupan 17 Agustus, mieling poe kamerdikaan Indonesia, di kampung mah mangrupa hajat rongkah anu lain lulumayanan. Mangga tengetan, sarerea pada sibuk ilubiung enggoning tatahar nyanghareupan Agustusan ti anggalna keneh. Bari jeung euweuh buruhna eta teh. Mimindengna mah nombokan malah. Tapi tara aya kacaritakeun anu ngarahuh. Seuri we, bungah we, senang we nu aya, mestakeun nagara, anu sok sanajan loba nu ngekeak, tapi tetep dipicinta. Da enya rek ku saha deui atuh dipicinta, dipikanyaah, dipikadeudeuhna hiji nagara, ari lain ku wargana sorangan.

Gapura dug-deg dijieun, diluas-luis, imah dilabur, dicet, buruan imah diberesihan. Lalening, bareres, matak resep. Rupa-rupa lomba diayakeun. Kitu deui pintonan kasenian ra'yat. Sarerea ngarasa boga kawajiban nembongkeun kanyaahna, katineungna ka lemah cai ku cara sederhana. Nembongkeun momones, nembrakkeun kanyaah, ngareuah-reuah pesta nagara disesuaikeun jeung kamampuh sewang-sewangan.

Tara aya nu kacaritakeun ngarasula, sok padahal loba nu ngabelaan teu indit ka sawah, ka kebon, teu dagang, malah nepi ka ucul duit sorangan. Ieu teh lain pedah loba duit, lain pedah beunghar, lain pedah sagala aya, da geus puguh kiwari teh keur meujeuhna werit, nyiar pangupa jiwa estu jadi pagawean nu kacida banggana. Ieu mah istuning bakating ku hayang milu mikanyaah ka nagara, sok sanajan keur ukuran kota mah saukur ala kadarna. Euweuh parade band nu bentang tamuna musisi sohor. Euweuh lomba nu hadiahna jutaan. Euweuh sokongan ti pangusaha gedean. Tapi aneh bet asa nyari, sanajan hiburanana ge ukur calung kelas kampung. Hadiah lombana ukur pangaji pupuluhan rebu. Tapi asa nyerep kana ati, neumbag kana mamaras. Reueus, bungah, sedih, gumulung dina hiji rasa anu hese digambarkeunana.

* * *

Bah Ijen, nu teu nyaho ata-utuna sual nasionalisme, tanggal 17 Agustus salin rupa jadi nini-nini jete, ujat-ajet, gumeulis, najan kumisna anggel katingali rogok. Bi Neroh ngajanggelek jadi 'pejuang', beungeut curang-cerong, sirah dibengker ku lamak beureum, bari mawa bambu runcing. Jang Tarman ngabelaan teu ngider nagihan kiriditan, da poe eta kabagean pancen jadi pejabat gandang, make safari meunang nginjeum ti Pa Guru Tisna, disapatu herang, make kopeah, bari kudu pidato sapanjang jalan ngajugjug ka lapang tempat upacara.

Nu seuseurian, nu mesem, nu jejerewetan, kabeh ge nembongkeun kabungah, tur kanyaah ka lemah cai, sok sanajan ku cara anu kadang-kadang dijebian ku jalma palinter, dianggap nembongkeun nasionalisme 'deet' tur saukur cangkang. Tapi keur sakuringeun, nya ieu pisan nasionalisme kampung anu lamun dilenyepan tetela mangrupa gambaran rasa nasionalisme anu kacida jembarna. Maranehanana rela ngorbankeun waktu, tanaga katut waragad, embung tinggaleun nembongkeun kanyaah ka lemah caina, sok sanajan sapoe eta mah teu bisa usaha, teu meunang duit, malah bisa jadi aya nu ngabelaan teu dahar sabab teu beubeunangan tea.

Maranehanana, Bah Ijen saparakanca, ngabogaan harga diri ratusan kali lipet dibandingkeun jeung koruptor nu pagaweanana ngagasab duit nagara, anu boro-boro aya rasa nyaah deudeuh komo reueus mah ka lemah cai. Nasionalisme kampung ala Bah Ijen saparakanca memang euweuh dina buku teori, tapi darajatna jauh leuwih unggul tibatan nasionalisme nu ngan saukur teori, saukur papaes lambe.

Merdeka!!

Mulan Jamelah

2009-04-15T14:05:00.000-07:00

Mulan Penyanyi Ratu? Pasti kitu nyangkana. Nya..eta oge teu nanaon sih :-) jang meresihan panon, tamba rumeuk tetenjoan. He..he.. Tos ah, ulah kateterasan.. Mulan di dieu mah maksud kuring teh ulin di luar imah mun pareng caang bulan. Ti peuting tangtuna oge, da ari beurang mah euweuh bulan.

Momentum nu ngan sabulan sakali teh (caang bulan), kacida pisan ditungguanana ku barudak leutik, sabab poe-poe biasa mah keueung, ma'lum poek meredong, can asup listrik. Biasana kaulinanana teh rupa-rupa. Aya gobag sodor, galah asin, gatrik, ucing-ucingan (di lembur kuring mah disebutna guguikan, teuing naon sababna), jrrd. Rame we pokona mah. Sora barudak pating jerewet, sora blag blig blug nu lulumpatan atawa sora kakawihan nu jadi bagian tina kaulinan barudak. Upamana wae:

Ayang-ayang gung, gung goongna rame,

menak ki Mastanu, nu jadi wadana,

naha maneh kitu, tukang olo-olo,

loba anu giruk, ruket jeung kumpeni,

niat jadi pangkat, katon kagorengan,

ngantos kangjeng dalem, lempa lempi lempong

ngadu pipi jeung nu ompong..

Atawa:

Oray-orayan luar leor mapay sawah

entong ka sawah parena keur sedeng beukah

mending ka leuwi, di leuwi loba nu mandi

saha anu mandi, anu mandina pandeuri..

Aya deui:

Bang bang kalima lima gobang bang bangkong di tengah sawah wah

wahey tukang bajigur gur guru sakola desa sa,

saban poe ngajar jar jarum paragi ngaput put,

putri nu gareulis lis lisung katinggang halu lu,

luhur kapal udara ra ragrag di Jakarta ta,

taun dua rebu bu buah meunang ngala la,

lauk meungang nyobek bek beker meunang muter ter,

terus ka citapen pen pena gagang kalam lam,

lampu eujeung damar mar mari kueh hoho ho,

hotel pamandangan ngan nganteur anu kawin win,

Winta dagang oncom com comel kanu gelo lo,

lodong kosong ngentrung tung tunggir hayam bikang kang,

kangkung meunang meuli li Lili leungit konci ci,

ciak anak hayam!

Aya oge:

Slep dur slep dur, mantri mantri maan jedur

tandur tandur, kahijina kaduana katilu boleh ditangkep!!

Kadang-kadang eta teh dipasieup ku sora ceurik mun aya budak nu labuh atawa diheureuyan ku papada baturna, estu nimbulkeun suasana endah nu cek kuring mah estu taya papadana.

Lain budak wungkul nu liar ti peuting dina mangsa caang bulan teh. Kolot oge sarua milu tingrariung jeung papada kolot. Barudak ngora, rumaja, nyakitu keneh. Masing-masing ngabogaan tujuan sewang-sewangan. Barudak leutik mah geus puguh niatna ge memang hayang ulin. Kolot-kolot mah biasana ngarobrol sakalian ngareureuhkeun awak jeung pikiran bari nyawang kaendahan bulan. Ari rumaja? Biasana mah bobogohan atawa neangan kabogoh!

Geus ti jaman Fir'aun keneh jigana mah, kaendahan bulan teh identik jeung suasana romantis. Tumaninah pisan bobogohan bari nyawang bulan nu ngempray, biasana rada misahkeun maneh ti nu sejen, diuk pagegeye bari haharewosan, bisi kadenge ku batur. Riweuh atuh mun heg kadenge ku batur, hayoh deuih hayang pipilueun romantis, pan matak barabe!

***

Mun dilenyepan, kabeh oge eta teh mangrupa cara sosialisasi tradisional ala lembur. Paling henteu, sabulan sakali mah urang lembur - ti budak nepi ka kolot - pasti guyub ngalakukeun prosesi mulan. Euweuh nu ngeprik, teu kudu dititah ku RT atawa Tua Kampung, sarerea pipilueun ilubiung kalawan sukarela. Nya di dinya urang lembur silih kanyahokeun kondisi katut pribadi masing-masing warga komunitas, dina ruang komunikasi informal anu elegan, jujur, tur sing sarwa rineh, jauh tina gaya komunikasi palsu nu artifisial. Ieu sababna, urang lembur leuwih raket dina soal hubungan antar sasama warga. Beda jeung di kota, nu kahirupanana sing sarwa individualistis, nepi ka kadang-kadang ka tatangga paadek suhunan oge teu wawuh.

Ngan hanjakal, naon nu ku kuring digambarkeun di luhur teh kabeh oge ngan saukur panineungan. Ti barang listrik asup ka kampung-kampung, tradisi mulan lambat laun ngiles, leungit tanpa lebih, ilang tanpa karana. Caang bulan geus lain moment anu dianti-anti deui. Kaendahan cahaya bulan kasilih ku marakbakna lampu neon, anu bisa dihurungkeun sakahayang, teu kudu nungguan caang bulan.

Caang bulan geus leungit dangiang, leungiteun kaendahanana. Bulan alum di langit pasundan, cuang cieung sorangan euweuh nu malire. Dina implengan, hawar-hawar kadenge keneh kakawihan barudak baheula: Bulantok, bulantok, aya bulan sagede batok....

Kahengkeran Media Basa Sunda

2009-04-15T14:03:00.001-07:00

Aya nu nyebutkeun yen media teh pilar ka opat dina wangun nagara demokrasi. Ieu teh taya lian nembongkeun yen media ngarupakeun kakuatan anu teu bisa dianggap enteng atawa dimomorekeun. Loba skandal pejabat nu kaungkab alatan diekspos dina media, upamana. Nu matak loba pejabat nu sok rada gegebegan mun panggih jeung wartawan. Sieun, mun kabeneran boga masalah, pek diuar-uar. Pan matak riweuh.

Media citak pabalatak di Indonesia, naha nu ngagunakeun basa Indonesia, basa daerah, atawa oge basa Inggris. Najan cek teori media teh boga kakuatan nu kacida gedena, tapi dina kanyataanana mah teu kabeh kitu. Nu bener-bener boga kakuatan mah sabenerna ngan media -media nasional nu memang didukung ku modal gede.

Kumaha ari media di daerah? Media basa Sunda upamana? Najan sacara de facto masih aya, tapi lamun ngukur kakuatanana, asana can bisa dibandingkeun sok sanajan ukur jeung sasama media daerah nu ngagunakeun basa Indonesia. Ditilik tina sual distribusi wae upamana, asana geus kudu katitih. Padahal ieu teh mangrupa 'bahan bakar' nu kacida pentingna pikeun ngahirup-huripkeun media sangkan bisa terus medal, ningkatkeun kasejahteraan karyawan, tur kadituna dipikaresep ku balarea.

Tapi keun heula soal eta mah, da lain bagean kuring. Nu rek dibahas di dieu mah sual kurang tanggapna media (nasional oge daerah) kana kontribusi tulisan ti luar lingkunganana (penulis lepas). Terus terang, ngasupkeun tulisan aya kesan dihese-hese, kaasup dina soal teknis pengiriman. Aya media anu lamun ngirimkeun tulisan teh kudu bae ngaliwatan pos. Padahal pan jaman kiwari mah bisa ngaliwatan email (serelek) upamana, leuwih praktis tur gancang. Aya oge nu nyebutkeun meunang ngirim ngaliwatan email, tapi angger we teu puguh bule hideungna. Padahal mah naon hesena, tinggal mere nyaho yen naskah geus katarima, atawa kadituna naskah teh bisa dimuat atawa henteu. Tinggal ngirim email, samenit dua menit ge beres.

Kesan dihese-hese teh beuki kaciri upama tulisan teh datangna ti penulis nu can terkenal, atawa minimalna can dikenal ku lingkungan redaksi. Padahal kontributor tulisan teh kacida pentingna, sok komo pikeun media daerah anu oplahna bisa kawilang saeutik, kitu deui jumlah penulisna. Lian ti sual ngarangkul pembaca, ieu oge nyangkut kana urusan regenerasi penulis-penulis senior anu tangtuna moal salawasna aya. Daek teu daek maranehna teh bakal diganti ku penulis-penulis anyar nu ayeuna kaasup junior atawa pemula.

Aya sawatara media daerah (basa Sunda) nu geus ngamimitian narima naskah ngaliwatan email. Majalah Mangle upamana. Ngan hanjakal, layanan email anu jigana wae sapaket jeung hosting Mangle Online, geus teu jalan. Duka teu kabayar, duka kumaha. Nu jelas waktu kuring ngirim naskah kira-kira bulan Mei ka tukang, emailna balik deui. Jaba sababaraha tulisan nu geus dimuat oge, honorna teu dibayar nepi ka ayeuna, sok padahal nomer rekening, malah alamat imah geus dikirim bareto, memeh email account Mangle di-banned. Teu puguh pisan nya. Mudah-mudahan ieu kabaca ku urang Mangle. Kumaha ieu teh Lur?

Media sejen nu narima naskah ngaliwatan email nyaeta Cupumanik. Ieu oge majalah basa Sunda. Emailna masih berfungsi ieu mah. Tapi nyakitu, tanggapanana hare-hare, teu jiga watek urang Sunda dina umumna nu darehdeh hade ka semah. Atuh bejaan-bejaan yen email geus nepi upamana, pan ku kitu ge geus asa diaku, nyirikeun yen pribumi teh ngahargaan. Ieu mah boro-boro. Lempeng! Saliwat mah ieu teh ngan ukur jiga curhat jelema saliwat anu - mungkin wae - dianggap cengeng, babarian.

Padahal lamun dilenyepan tur ditarima ku hate anu beresih, ieu teh bisa jadi panggeuing, tanda kanyaah ti sasama urang Sunda, nu jero-jerona mah tangtu hayang nempo urang Sunda boga media nu gede, ma'mur, tur dibaca ku urang Sundana sorangan. Tapi lamun nempo galagat mediana saperti kieu, rek kumaha bisana media Sunda ngarangkul pembaca urang Sunda nu teu pati bisa basa Sunda nepi ka hayang diajar basa Sunda? Kuring wae nu cek rarasaan mah bisa basa Sunda, pan malah kuciwa ari tanggapanana saperti kitu mah, hare-hare, semu semu teu butuh. Tibatan nulis bari diapilainkeun bari jeung honor teu dibayar, mending keneh nulis dina blog najan teu dibayar - malah olok - tapi euweuh nu nyapirakeun.

Ke, naha ieu teh kaasup kahengkeran media kitu? Cek kuring, jelas-jelas ieu teh kahengkeran. Teu ngamangpaatkeun teknologi, ngamangpaatkeun teknologi tapi teu daria, tanggapan nu apilain tur teu nembongkeun sipat urang Sunda nu someah, atawa komo lamun kabeh nu ditataan bieu teh ngumpul kabeh, bakal kacida ngahambatna kana kamajuan media daerah, dina hal ieu media basa Sunda. Jelema bakal nungtutan mundur sabab ngarasa teu dibutuhkeun sarta teu dihargaan.

Itung-itunganan kieu. Sabaraha persen sih urang Sunda nu daek nulis make basa Sunda? Cek kuring ieu mah, mun aya 5 persen we, ieu teh geus kacida luar biasa! Sabaraha persen nu bisa nulis make basa Sunda? Komo ieu mah, pasti prosentasena beuki leutik. Ayeuna, lamun tinu 5 persen eta diapilainkeun, terus mogok, tinggal sabaraha persen? Duka tah, ngan nu jelas pasti ngurangan. Naha bisa media Sunda bertahan hirup ngandelkeun pangarang 'moyan' nu jumlahna moal nepi ka 5 persen tina jumlah sakabeh urang Sunda? Mangga aremutan!

Kumaha ari soal honor? Penting, penting pisan malah. Lain soal gede leutikna, da sarerea oge ma'lum, media Sunda mana nu geus bisa mere honor gede ka penulisna? Nu penting mah daria, teu nganggap enteng, jeung nu pang pentingna mah: BAYAR! Sanes kitu? Nya heueuh...

Fenomena The Beatles

2009-04-15T14:01:00.000-07:00

Keur budak mah buuk teh galing, kitu lah ngombak. Mun tas dimandian, biasana sok terus disisiran ku pun biang. "Kieu geura meresanana, urang dibetel," saurna. Maksudna teh diponi. Naha nyebutna dibetel? Teu ngarti harita mah. Pokona, diponi teh di-betel. Nincak SD, kitu lah kelas 5-an, mun teu salah, harita teh jaman-jamanna Ebiet G Ade mimiti sohor, lanceuk kuring mindeng pisan nyetel kaset The Beatles. Teu beurang teu peuting eta teh.

Daek teu daek kuring oge milu ngadengekeun. Teu ngadengekeun kumaha atuh, da kadenge. Tina mindeng ngadenge, lila-lila jadi resep. Kabeneran sok diajar ngagitar ku lanceuk. Atuh puguh we laguna oge lagu The Beatles. Inget keneh, lagu The Beatles nu mimiti pisan bisa gitarna teh lagu Love Me Do. Unggal ngagitar laguna angger, da puguh kakara eta-etana nu bisa. Asup SMP mimiti ben-benan (nge-band). Mun aya acara di sakola kuring pasti mawakeun lagu The Beatles. Laguna ge geus nambahan. Kelas dua SMP geus bisa lagu Ticket ti Ride. Heuheuh..gaya lah, asa pang akangna we!

SMA, kuliah, beuki maceuh. Mung teu kasengker ku teu boga duit mah jigana geus jadi kolektor. Ngan hanjakal, nya kitu tea, teu gaduh cicis! Jadi sakumaha resepna oge, wayahna saaya-aya. Ngan nu jelas, perbendaharaan lagu beuki loba, kurang leuwih 150 lagu mah apal cangkem. Kungsi sok maen di kafe-kafe di Bandung. Pernah oge dikontrak di TD's Cafe (Hotel Preanger) Bandung. Malah ampir dikontrak di New York Cafe bogana Subronto Laras di Jakarta, hanjakal teu jadi, gara-gara personnel band aya nu indit gawe ka Surabaya.

Nu weleh teu kaharti, naha kuring nu hirup di jaman The Beatles geus bubar, bisa sakitu muhitna? Nyaho ge henteu basa maranehna keur meujeuhna sohor teh. Kuring mah ngan nyaho dongengna wungkul. Nu leuwih hemeng mah, loba penggemar The Beatles ayeuna nu umurna masih wewelasan (di Bandung & Jakarta ayeuna aya penggemar The Beatles nu sakolana masih keneh SMP!). Mungguh sareat mah asa pamohalan jelema nu teu ngajamanan bisa resep ka musisi nu sohorna teh puluhan taun ka tukang. Tapi da geuning kitu kanyataanana, malah kaalaman pisan ku kuring.

Ceuk para ahli perbitelan, aya sababaraha hal anu bisa ngajelaskeun fenomena ieu, diantarana:

Kahiji, lagu-lagu the Beatles henteu rumit, henteu matak kerung nu ngadenge, sederhana, tur babari diapalkeunana.

Kadua, temana loba anu diangkat tina kahirupan sapopoe, nepi ka loba nu ngarasa 'terwakili'

Katilu, ceuk Jelly Tobing mah lagu-lagu The Beatles ngandung tilu unsur utama: Love, Peace and Freedom (Cinta, Katengtreman jeung Kabebasan). Ieu tilu unsur teh ngarupakeun tema universal anu bisa dilarapkeun di mana bae.

Kaopat, ceuk kuring ieu mah, lian ti anu geus disebutan di luhur, harmonisasi vokal jadi unsur nu ngajadikeun kuring kataji. Asa ni'mat teh lamun mawakeun lagu The Beatles jeung barudak band, aya sora hiji, dua, tilu (sora maung mah henteu..). Jigana, kurang leuwih saperti lamun urang ngadengekeun lagu-lagu Koes Plus. Tah raosna teh cek kuring mah mirip-mirip kitu..

Fenomena The Beatles lain ngan ukur ngagalaksak dina widang musik. Gejala Beatlemania ngarambah kana widang kahirupan sapopoe. Model potongan buuk upamana. Indung kuring wae nu sabenerna lain penggemar The Beatles, pan nyaho istilah di-betel alias moptop alias potongan buuk poni ala The Beatles. Padahal cicing di kampung, di nagara nu jauhna ratusan rebu kilometer ti lemburna The Beatles. Potongan buuk ieu teh jadi mode nu nerekab ka sakuliah dunya.

***

Mun pareng mukaan internet, nepi ka ayeuna, loba pisan band anu husus mawakeun lagu-lagu The Beatles. Di Australia aya The Rutles. Di Swedia ya Liverpool. Di Chicago aya American English jsb. Kumaha ari di Indonesia? Sami mawon. Loba kacida. Di Jakarta aya Bharata Band, G-Pluck. Di Bandung aya Mat Bitel, Silver Beat, Old Crack jrrd. Di Jogja aya Blangkon. Ieu mah sakadar conto. Mun panasaran hayang leuwih kumplit soal The Beatles, kantun muka internet. Balatak. Ngarah gampang, bisa dimimitian ti dieu atawa ti dieu.

Wilujeng nga-bitel!!

Telepon Keupeul

2009-04-15T14:00:00.001-07:00

Jaman keur budak, sok ulin teteleponan. Lain meuli, da duitna ge teu boga, tapi nyieun ku sorangan. Make dus urut wadah kok (shuttle cock), dipotong dua, terus disambungkeun make benang. Ulinna kudu duaan, benang nu panjangna kira-kira lima meteran dipanteng, masing masing nyekel ‘gagang telepon’. Ngomong jeung ngadengekeun kudu piligenti, sakali sewang. Kitu teorina, sabab ari praktekna mah najan teu make ‘telepon’ oge da kadenge ieuh atuh nu ngomong teh, bubuhan teu jauh, jaba ngomongna gogorowokan. Tapi dunya budak mah pan beda, imajinatif. Resep we nu aya. Aranteng tah ku kitu oge.

Ari jaman kiwari mah beda deui. Alo-alo kuring ge sarua boga teteleponan. Ngan ayeuna mah teu kudu nyieun sorangan. Cocooan nu bentukna persis telepon nyaan. Hargana duka teuing sabaraha, da dipangmeulikeun ku indung bapana masing-masing. Malah ayeuna mah katambahan ku telepon keupeul alias telepon genggam alias mobile phone alias hand phone. Hape cenah. Kitu populerna di urang. Ieu oge sarua aya imitasina dina bentuk cocooan budak. Mani geus dengdek-dengdek we eta mah alo, budak nu keur meumeujeuhna tuturut munding, nyeta-nyeta ari kolot keur nelepon.

Sarua kabungahna mah, kabungah budak, ngan prosesna wungkul nu beda jeung budak baheula. Basa telepon keupeul mimiti asup ka Indonesia, teu rea nu boga, ma’lum hargana mahal kabina-bina. Harita mah bentukna oge teu jiga ayeuna, gede, gagarubang jeung beurat, nepi ka jigana mah bisa dipake maledog anjing. Nu bogana oge teu sambarangan: jelema baleunghar, pengusaha, artis, pokona mah nu laloba duit. Nu samporet duit mah cukup ku pager atawa penyeranta (duka naon tah basa Sundana). Bisa narima pesen, tapi teu bisa ngirim. Lamun rek ngahubungi, nya angger kudu ngagunakeun telepon, boh telepon imah, telepon umum atawa wartel.

Harita mah telepon umum koin jeung telepon umum kartu masih jadi primadona. Inget keneh, di gerbang Unpad Dipati Ukur, luhureun pos Satpam, aya booth telepon koin jeung kartu ngajajar kurang leuwih sapuluh siki. Da pinuh pinuh wae eta teh, teu beurang teu peuting. Nu makena rupa-rupa, ti mimiti mojang geulis nu sareungit, nepi ka barudak sastra nu jalabrig, jeung semu kuleuheu. Di dinya sering jadi tempat cuci mata, ma’lum loba nu harerang. Rada tiiseun teh biasana ti jam sapuluh peuting ka luhur, geus usum sare. Isukna mah rame deui we saperti biasa.

Kadang-kadang sok aya telepon koin nu geus pinuh, nepi ka teu bisa dipake. Kungsi sakali mangsa nelepon teu nyambung-nyambung, jigana duit kencringna geus metet. Rek pindah ka nu sejen keur pinuh, kabeh diparake. Keuheul tah, booth telepon digubrugkeun bari jeung rada ambek. Na ari burudul teh duit receh, aya kana tilu rebueunana jigana. Ah dirawu weh, lumayan jang nelepon deui.

Sanggeus muncul hape generasi awal nu sagede bata tea, teknologi telepon keupeul terus dikembangkeun. Disainna beuki alus jeung bentukna beuki meotan, teu sagede bata teuing, malah nepi ka bener bener bisa kakeupeul ayeuna mah. Hargana oge beuki murah, sabab diproduksi sacara massal, nepi ka hargana bisa ditekan. Najan kitu, angger we aya ari kelas-kelas mah. Murah soteh anu memang fasilitasna terbatas, cukup nyumponan sarat bisa dipake nelepon jeung ngirim SMS. Ari kelas high-end (jang konsumsi kelas atas) mah, angger we teu kabeuli ku jelema leutik model kuring. Fasilitasna canggih, desain mewah, fiturna pabalatak, tangtu we mangaruhan kana harga.

Taun duarebuan telepon keupeul mahabu di mana-mana, ka suklakna ka siklukna. Teu di cacah teu di menak, kabeh pada-pada boga. Telepon umum koin loba nu nganggur, euweuh nu make. Kondisi saperti kieu teh lian ti mayukeun pabrik hape, oge muka lapangan usaha keur balarea. Di ditu di dieu dug deg nu muka counter hape. Pasar hape second hand (urut) jadi rame. Nu ngajualan voucher pulsa pabalatak nepi ka kampung-kampung. Nu nelepon ayeuna mah bisa ti mana wae, teu kudu ti imah, wartel atawa telepon umum wungkul. Asal aya sinyal, jadi. Nu baheula ngan ukur bisa nenjo gambarna dina film atawa sinetron, ayeuna mah geus jadi ‘pemandangan’ sapopoe.

Naha ieu teh aya pangaruhna kana gaya hirup (life style) masarakat? Jelas, gede pisan malah. Gaya hirup pragmatis nu sarwa instan bisa kacumponan ku ayana alat komunikasi samodel hape. Geura we, mun baheula nyanghareupan lebaran teh geus siap-siap meuli kartu lebaran, ayeuna mah cukup ku ngirim SMS (short message service) dina waktuna. Teu kudu disiapkeun ti anggalna. Aya nu ulang taun, nyakitu keneh. Rek pesen barang, balanja, pesen tiket, malah pesen pulsa oge cukup ku nelepon atawa SMS. Barudak rumaja anu bobogohan, geus teu usum susuratan. Cukup ku es-em-es-an. Ringkes, praktis, murah, tur teu kudu make panglayar.

Ngan di sagedengeun eta, tangtu aya oge ekses negatifna. Remen kabejakeun rumah tangga anu pakucrut alatan SMS ti Mahmud (mamah muda) kabaca ku Mahlot (mamah kolot). Aya oge panipuan via SMS. Biasana ngeneng-ngeneng hadiah puluhan juta atawa mobil, atas nama perusahaan nu geus kawentar, bari jeung tungtungna teh sok kudu transfer heula duit keur ‘biaya administrasi’.

Aya deui nu disebut SMS berantai. Ieu mah biasana kudu nyebarkeun deui SMS (forward) ka welasan nomer, sarta mun ieu diestokeun, cenah bakal manggih ‘kejutan yang menyenangkan’. Di internet mah nu kieu teh disebutna hoax, kurang leuwih sarua jeung spam (imel/serelek runtah). Rupa-rupa kajahatan, nepi ka kasus sogok jeung suap oge loba nu kajadianana ngagunakeun fasilitas handphone.

Ceuk para sepuh, sagala rupa oge pasti aya sisi hade jeung sisi gorengna (lain gorengan), lir ibarat peso. Pan peso ge ari dipake bener mah kacida mangpaatna. Ibu-ibu keukeureut sayuran di dapur jadi gampang. Meuncit hayam, pasti make peso, mangpaat tah kana perbaikan gizi. Sabalikna peso oge bisa dipake kajahatan. Jambret, tukang todong, rampog, bisa make peso pikeun alat bantu nyingsieunan korbanna. Memang sagala rupa oge gumantung kana niat nu makena.

Kumaha ari telepon keupeul? Sarua we. Dipake tujuan hade nya hade, dipake goreng nya goreng. Omat hape teh ulah dipake ngalakukeun kajahatan, nipu batur, salingkuh, komo dipake ngeureutan sayur mah, da lain kitu fungsina. Jadi, sakali deui, sagala ge gumantung kana niat nu makena.

Sesenyuman

2009-04-15T13:59:00.000-07:00

Basa teh ciciren atawa identitas bangsa. Klise, tapi da memang kitu kanyataanana. Dengekeun obrolan jelema dina angkot, upamana. Ku ngadenge ngobrolna oge biasana bakal kateguh asal muasalna hiji jelema. Mun nu ngobrolna patorong-torong jiga nu pasea, biasana urang Batak. Nu bebeledugan karandel, eta mah pasti Jawa. Nu make sora sopran (nada dasarna luhur) biasana Ambon, jeung sajabana. Mun nu was wis wes, eta mah jigana bule, atawa bisa jadi nu keur mapatkeun ajian. Lamun nu utah? Eta mah pasti nu mabok! Najan teu mutlak, ieu teh bisa dijieun lilinggeran dina neguh lembur banjar karang pamidangan tina obrolan saliwat.

Kumaha ari urang Sunda? Geus kawentar ti baheula, urang Sunda mah marahmay bear budi. Mun ngobrol teu weleh dibarungan ku seuri, lain seuri nyakakak, tapi seuri pinuh ku rasa hormat atawa rasa duduluran. Bisi teu percaya mah tengetan we ku sorangan, kumaha ari urang Sunda ngobrol. Bener pan? Ngan wayahna ayeuna mah rada hese ngadengekeun urang Sunda ngobrol make basa Sunda nu “bener”, puguh undak usukna, puguh entep seureuhna. Komo di kota-kota gede (najan masih di tatar Sunda), dalah di kota leutik ge basa Sundana teh geus rada pabaliut.

Nya ari ku kolot mah asana masih diparake (najan teu kabeh) basa Sunda nu bener-bener basa Sunda teh. Ngan palebah barudak, duka teuing ku naon, basana teh bet asa ngacapruk. Basa Sunda direumbeuy ku basa ‘malayu’ jakartaan, atawa sabalikna basa malayu jakartaan direumbeuy ku basa Sunda, jadi alat komunikasi sapopoe di antara maranehanana. Nya kitu lah, basa ‘elu-gua’ tapi masih keneh aya kecap ‘nyingcet, noong’ jsb.

Untung keur nu hirup di pasisian. Budaya jeung basa Sunda can pati loba kapangaruhan ku budaya jeung basa sejen. Lain euweuh, ngan teu sabaraha lamun dibandingkeun jeung di kota. Mun barudak di kampung keur arulin, heg aya salasaurang nu rada gaya ngomong make basa Indonesia nurutan dina sinetron, pan sok diparoyokan. Majarkeun teh, “Adeueuh...., gaya si eta, mani mamalayuan.” Atuh lempes tah budak teh dikitukeun ku babaturanana mah.

Ari di kota mah lain deui. Barudak leutik nepi ka barudak gede lolobana nyarita make basa Indonesia jeung babaturanana. Kaharti kituna mah. Nu jadi pangeusi kota teh lain urang Sunda wungkul, tapi ampir unggal seler nu aya di Indonesia tumplek di dinya. Batak, Ambon, Jawa, jsb. Hiji-hijina cara pikeun ngawangun komunikasi jeung maranehna, nya ngagunakeun basa nu dipiwanoh ku sarerea, basa Indonesia. Teu masalah sabenerna mah, da rek dikumahakeun deui atuh. Ngan nu jadi masalah teh upama (barudak) urang Sunda teu bisa nyarita make basa Sunda, padahal nya maranehna pisan sirung generasi manusa Sunda nu bakal datang teh.

Ku naon pangna loba nu teu bisa? Singhoreng loba nu memang teu dipapatahan tur teu dibiasakeun nyarita make basa Sunda ku kolotna, minimal di lingkungan keluargana sorangan. Kungsi boga tatangga di komplek, beunghar. Salakina urang Garut, pamajikanana pituin urang Bandung. Duanana ge mun ngobrol jeung kuring pasti make basa Sunda. Ngan palebah nyarita jeung anakna, aneh bin ajaib, bet make basa Indonesia. Naha nya? Pedah beunghar kitu? Padahal da najan nyarita make basa Sunda ge, moal ngadak-ngadak jadi miskin pan. Lieur ah..

Ku naon atuh basa Sunda teh bet ditaringgalkeun ku urang Sundana sorangan? Aya sababaraha sabab, diantarana:

1. Loba nu ngarasa turun gengsi lamun nyarita ku basa Sunda. Kadang-kadang kolotna mah komunikasi make basa Sunda, tapi anak-anakna teu dipapatahan nyarita make basa Sunda. Duka ku naon tah. Naha ieu teh alatan handap asorna urang Sunda, nepi ka lila-lila nimbulkeun perasaan rendah diri (inferiority complex) lamun geus adu hareupan jeung seler sejen? Atawa aya deui sabab lian ti eta?

2. Lamun ditengetan, beuki luhur strata sosial (baca: beuki beunghar) urang Sunda, beuki gede kamungkinan ngagunakeun basa non-Sunda (biasana basa Indonesia) dina gunem catur sapopoe di lingkungan kulawargana. Tangtu teu kabeh, tapi kalolobaanana saperti kitu.

3. Akulturasi jeung seler sejen, utamana di kota gede anu notabene lain urang Sunda wungkul, nimbulkeun masalah komunikasi upama urang maksa ngagunakeun basa Sunda. Jalan tengahna, nya ngagunakeun basa Indonesia. Lila-lila, mungkin wae teu ngahaja, basa Indonesia lain ngan ukur dipake komunikasi jeung seler sejen, tapi oge jeung sasama urang Sunda.

4. Kurangna jam pelajaran basa Sunda di sakola, padahal lingkungan keluarga jeung masarakat (Sunda) geus teu kondusif deui dina ngahangkeutkeun kamampuh ngagunakeun basa Sunda.

5. Kurangna guru-guru di tingkat pendidikan dasar jeung menengah anu bener-bener ngawasa basa Sunda. Lima poin ieu, kabehanana oge ngan ukur opini, lain hasil panalungtikan nu nyosok jero, tapi hasil nengetan sabengbatan anu tangtu bae bisa bener bisa salah, rumasa lain pakar basa Sunda. Anggap we ieu mah katineung ti pituin urang Sunda, nu digedekeun di lingkungan Sunda, sok sanajan lain lulusan sastra Sunda.

***

Hiji mangsa tumpak angkot ka Dagokeun. Kosong, tapi teu lila burudul barudak SMA naek saabrulan, awewe wungkul. Rame tah na angkot teh ngarobrol papada baturna.

“Eh, tau nggak, si Zaky itu orangnya bodor yah?”

“Heeh, gue juga juga kalo ngobrol ‘ma dia pasti ‘sesenyuman’ terus, abis orangnya ngocol banget sih,” baturna ngahaminan.

“Tapi udah pada tau blom? Gue kemaren dianterin si Zaky,” budak awewe nu rada centil mairan.

“Sumpe lo? Dianterin sampe rumah?” Budak geulis nu make kacamata jiga nu panasaran.

“Nggak, dianterin ‘semet’ gang. Mobilnya kan ‘gak bisa masuk,” si centil nembalan bari aluman alimen.

Kuring ngahuleng. Bodor? Sesenyuman? Semet gang? Barudak, urang Sunda di ibukota tatar Pasundan, jongjon guntreng dina dunya maranehanana, make basa gado-gado. Aya kahariwang, tapi da lain malulu salah maranehanana. Urang oge jigana mah boga andil. Lila-lila kuring bet kalah pipilueun ‘sesenyuman’, kapiasem.

e-Book

2009-04-15T13:58:00.000-07:00

Duka ku naon, kana maca teh mana resep-resep teuing. Naon wae dibaca. Buku, komik, koran, majalah, tabloid, bungkus kacang ...ah pokona mah sagala we. Nu ngaran-ngaran aya aksaraan mah pasti dibaca. Matak, basa loba nu rumahuh majar hese pisan ngaronjatkeun minat baca, naha barudak sakola atawa oge masyarakat umum, rada hemeng.

Cek rarasaan, da ti keur leutik oge kuring mah ujug-ujug resep kana maca teh, sok padahal kolot teh sabenerna lain kutu buku atawa sastrawan nu boga gudang buku atawa perpustakaan pribadi. Samporet malah. Bacaan saaya-aya, tara ngahajakeun meuli. Kitu we sakasampeurna. Tapi anehna, saimah-imah resep maca. Ti mimiti indung, bapa, lanceuk-lanceuk nepi ka kuring, mun aya majalah, koran, atawa buku anyar (nginjeum) teh sok parebut. Kadang-kadang nu pangheulana ‘nimu’ sok nyempod, ngadedempes ngonci karep di kamar, ngadon maca, da embung kapiheulaan ku batur.

Umur 6 taun kuring geus bisa maca. Euweuh nu ngahaja mapatahan diajar maca. Kitu we tetelepek. Mun lanceuk, atawa indung keur maca, kuring sok pipilueun. Nanya, ieu aksara naon, ieu gambar naon. Inget we, mimiti pisan bisa maca teh, ngantetkeun aksara dina cangkang odol merek Holdent, warnana beureum. Teuing aya keneh teuing henteu tah odol merek eta teh ayeuna mah. Ti dinya mimiti bisa maca buku, majalah, buku-buku palajaran sakola (pun bapa ngawulang di SD, jadi ari buku palajaran mah balatak) jsb. Matakna, umur 6 taun teh geus bisa maca Mangle, najan bari jeung teu kaharti sawareh oge.

Bisa maca jeung resep maca istuning euweuh nu maksa nitah. Tapi teu ngaleuleungit ketang. Pun bapa almarhum pernah muka taman bacaan leuleutikan keur nambah-nambah resiko dapur. Eusina rupa-rupa. Ti mimiti komik silat (jaman komik-komik RA Kosasih, Jan Mintaraga, Ganes TH, Man, Djair, Abuy Ravana jrrd), komik barudak (diantarana adaptasi carita HC Andersen), carita-carita koboy (terjemahan), petualangan Karl May (Winnetou, Old Shatterhand), buku-buku sastra (Tenggelamnya Kapal Van Der Wijk, Salah Asuhan, Salah Pilih, jrrd), nepi ka buku-buku carita silat Sunda karangan S. Sukandar, Ki Masram, Wahyu Adam, K. Sukarna jrrd.

Sok atoh pisan mun dititah tunggu teh da bisa maca saseubeuhna. Najan dipeupeujeuhan ulah waka maca buku-buku jang kolot, tapi ku sabab buku bacaan jang budak geus kabaca kabeh, angger we sok susulumputan. Nu matak jaman SD keneh oge kuring geus nyaho saha ngaran asli Si Buta dari Gua Hantu, saha ari Old Shatterhand, Old Firehand, Winnetou, Hanafi, Mang Pi’i, Kinong, Kartaran, Jaka Sembung, Si Buntung Jago Tutugan, Gumilar, Nini Bo’ol Kerod, Mandala jeung sajabana.

Memang teu ngabibisani, alam baheula beda jeung alam ayeuna. Baheula mah teu loba teuing ‘gogoda’ nu ngahalangan minat baca. TV can mahabu jiga ayeuna. Nu boga TV masih bisa diitung ku ramo. Can usum PlayStation deuih. Hartina, waktu jang maca can kaganggu ku hayang lalajo TV, maen PS, atawa gogoda sejenna. Maca dina mangsa harita jadi hiburan murah meriah.

Matak teu aneh mun loba nu boga pamadegan yen salah sahiji sabab moyodokna minat baca teh gara-gara loba media hiburan non-baca (lalajoaneun, kaulinan jsb), sok sanajan ieu pamadegan teh can tangtu 100% bener. Buktina, alo-alo kuring, nu hirup dina jaman kiwari, kabehanana bareuki maca. Aya aturan rek dahar, geus nyiuk sangu kana piring, nguliyeng heula neangan buku atawa naon bae nu bisa dibaca bari dahar. Majarkeun teh ‘rencang sangu’ cenah.

Lamun nilik bacaan jaman kiwari, kadang-kadang sok ngarasa sirik. Buku ngaleuya di mana-mana. Dapon boga duit, moal kakurangan bacaeun (sanajan keur sakuringeun, memang masalahna teh angger ti baheula tepi ka ayeuna, teu boga duit keur meulina). Rek majalah, koran, tabloid, buku, tinggal milih sakahayang. Mun hayang nu hargana rada ‘miring’, neangan we di Palasari atawa Bursa Buku di Suci (aya keneh kitu?). Ari buku-buku urut mah biasana neangan di Cikapundung. Hargana murah pisan (ngaranna ge buku loak), tapi mun kabeneran, bisa meunang buku-buku langka nu geus teu terbit deui.

***

Ngaranna ge abad informasi. Pagaliwotana rupa-rupa beja, naha dina wangun tulisan, gambar atawa sora geus teu bisa dibendung. Ku kamajuan teknologi, buku nu ‘beredar’ teh sihoreng lain ngan ukur buku biasa anu bahanna tina keretas. Aya oge buku anu disebut e-book pondokna tina electronic book alias buku elektronik atawa buku digital. Ieu mah memang lain buku nu bisa dijingjing kamana-mana (kecuali dina laptop, disket, flash disk, CD, PDA, atawa media elektronik sejenna), sabab saenyana ngan ukur mangrupa data elektronik.

Macana oge make media husus, diantarana komputer (bisa PC/laptop) atawa PDA. Lian ti eta, jenis e-book oge rupa-rupa, gumantung kana software nu dipake nyieunna. Aya nu bentukna .exe, chm, .pdf, .pdb, .lit, jeung sajabana. Lamun file e-book teh bentukna .exe, pasti bisa dibaca dina komputer mana wae, asal make operating system Windows. Tinggal klik, langsung bisa dibaca dina layar. Tapi lian ti eta mah biasana kudu make software husus, upamana Adobe Reader, Palm/PDB Reader, Microsoft Reader jsb.

Beda jeung file MS Word, upamana, ebook mah bisa di-protect sangkan teu bisa diutak-atik ku nu maca, bari tetep bisa dibaca. Ieu teh lantaran ebook dijieunna make software husus. Jadi kaaslian naskah kajamin, leuwih aman ti batan buku konvensional (buku tina keretas). Ampir sagala widang bisa dipidangkeun dina wangun ebook. Teknologi, budaya, pulitik, ekonomi, sosial, nepi ka hiburan (upamana bae novel atawa carpon), bisa - jeung geus kacida lobana - nu dijieun dina wangun ebook.

Ebook, minangka salah sahiji bentuk atawa sarana nyebarna elmu jeung informasi, geus jadi kabutuhan, utamana pikeun nu geus wanoh jeung dunya internet. Kondisi saperti kieu teh nyababkeun sawatara penerbit buku ‘konvensional’, utamana di nagara-nagara maju, ngarasa hariwang. Maranehanana ngarasa sieun karebut alas. Padahal, sabenerna mah teu perlu hariwang-hariwang teuing, da jelema teh rupa-rupa pangaresep. Komo di Indonesia mah, sabab mun dibandingkeun jeung jumlah penduduk, masih kacida saeutikna jelema nu wanoh jeung media nu ngaranna ebook. Akses internet nu mahal, kualitas telepon anu lambat tur teu stabil (mindeng pareum, gangguan, jsb), sarana pendukung (contona warnet) nu jajauheun kana walatra, mangrupa sawatara hal anu ngahambat popularitas ebook di urang.

Nepi ka danget ieu, ebook nu ngaleuya di internet masih didominasi ku ebook nu make basa Inggris. Sabenerna geus mimiti aya ebook nu make basa Indonesia, tapi perbandinganana masih ‘jauh tanah ka langit’. Mun rek neangan ebook basa Indonesia, cobaan di http://bukubagus.multiservers.com atawa situs sejenna anu pabalatak di internet. Kumaha ari ebook basa Sunda? Berekah, nepi ka ayeuna can kungsi manggihan. Tuh pan, geus katinggaleun deui wae. Na kamarana atuh urang Sunda teh nya?

Kacipta, dina hiji mangsa mah, teuing iraha, urang Sunda teh bisa reueus silih tukeuran ebook basa Sunda di internet. Mangkaning internet mah bisa diakses ti sakuliah dunya. Jaba naskah-naskah Sunda nu geus ditulis teh moal leungit, moal rikes, moal saroek, moal ku ngenget, pasti aman salilana. Bisa kabaca ku anak, incu, buyut, bao janggawareng, udeg-udeg, gantung siwur, jst. Tapi, iraha nya?

Kota Kagok

2009-04-15T13:57:00.000-07:00

Sok waas lamun nyoreang alam ka tukang. Asa tingtrim tur teu loba pikiraneun jeung pikarudeteun. Taun tujuhpuluhan awal, lembur kuring, Panjalu, masih kampung nu bener-bener kampung. Lir ibarat parawan jekekan. Mun ti peuting, estu rehe comrek ti wanci magrib keneh. Masih napel dina ingetan, mun ngapalkeun peuting-peuting teh biasana make lampu teplok. Harita mah can mantra-mantra aya listrik, komo deui telepon. Hiburan hiji-hijina nyetel radio transistor tilu batu, ngadengekeun RRI, oge siaran hiji-hijina.

Kadieunakeun, sanggeus rada gede, kitu lah SD kelas limaan, mimiti resep ngadengekeun siaran radio luar negri versi basa Indonesia, Radio Ustrali, BBC, VOA jrrd. Ayeuna, sanggeus sakitu puluh taun, lembur teh ngajanggelek jadi ‘kota kagok’. Naha kagok? Disebut kota, sabenerna mah lain, acan, sabab masih keneh katingali jeung karasa suasana kampungna, najan geus loba robahna. Disebut kampung, lain oge! Asa baribin; motor, mobil pagaliwota sasat unggal usik.

Mun ti peuting lampu listrik baranang di unggal imah. Lalajo TV teu kudu ngulayab ka imah batur, da di unggal suhunan geus pada boga.TV, telepon, geus jadi kabutuhan unggal hulu. Untungna teh euweuh pabrik, jadi polusi lingkungan teu ngagalaksak teuing. Eta ge angger aya polusi sabenerna mah. Cai di Situ Lengkong upamana, baheula mah estu herang ngagenyas, matak seger mun dipake mandi, ayeuna katenjona coklat jeung matak arateul mun dipake mandi. Lain ti pabrik ieu mah, da memang euweuh, tapi bejana tina bahan bakar parahu motor jeung jaring apung tempat miara lauk.

Pokona mah ayeuna beda jeung baheula. Ditilik tina fasilitas jelas ngeunah ayeuna. Nu rek ngasakan di dapur teu kudu ngala suluh heula, sabab loba cara sejen nu teu kudu make suluh. Bisa make kompor minyak tanah, gas, atawa kompor listrik. Hayang ngobrol jeung baraya nu jauh nu deukeut, tinggal nelepon. Hayang maca? Teu kudu beurang wae, peuting oge teu jadi masalah. Tinggal cetrek ngahurungkeun lampu baca, anteng tah sapeupeuting. Ceuk saha teu ngeunah?

Tapi nyakitu tea, sok aya aya we pikarudeteun teh. Listrik, contona. Aya ku ayana, tapi mindeng pisan pareum, bari jeung tara bebeja heula. Aya aturan tilu kali sapoe, jiga ngadahar ubar wae. Ieu teh utamana mun usum hujan, nepi ka ku barudak lenger mah PLN teh disebutna oge PLTA (Perusahaan Listrik Takut Air), soalna tiap hujan pasti we kudu pareum.

Kumaha ari telepon? Sarua, mindeng pareum. Matak ngagokan pisan. Komo lamun kabeneran migawe pagawean nu kudu ngagunakeun internet. Keur tengah-tengah pisan, ujug-ujug jepluk putus, boh lantaran pareum listrik, atawa teleponna ngadat. Atuh kudu balikan deui. Orokaya palebah kateterusan, lapur man! Pagawean nu ditarget mah ulah ngaharepkeun lancar, soalna gangguan teu bisa diprediksi. Kacow! Padahal listrik jeung telepon teh geus jadi kabutuhan balarea ayeuna mah.

***

Bisa jadi ieu teh lain ngan karandapan ku kuring wungkul. Pasti lah nu sejen oge loba nu sanasib, pangpangna nu cicing di kota kagok saperti kuring. Wewengkon transisi anu sagalana sing sarwa kagok jeung satengah hate, ti mimiti sual fasilitas, nepi ka sual pelayanan sarana vital saperti listrik jeung telepon. Dua perusahaan nu ngokolakeunana, PLN jeung TELKOM, mindeng jadi sorotan publik, utamana mun geus nyoko kana sual pelayanan.

Aya kesan, pelayanan di kota (baca: tempat nu loba pabrik, loba pejabat, loba LSM, loba gegeden), beda jeung pelayanan di ‘kota kagok’ nu pangeusina ge (meureun) dianggap barodo, teu ngarti, jeung moal loba protes. Cing rek nanya ka urang kota, sabaraha kali pareum listrik dina jero sabulan? Atawa, sabaraha kali dina sabulan telepon imah teu bisa dipake? Sadar atawa henteu, ieu teh mangrupa diskriminasi sarta nembongkeun sikep anu jauh tina daria dina ngokolakeun perusahaan nu sakuduna profesional.

Diskriminasi, sabab apan tarif listrik atawa telepon teh sarua. Naha ari giliran pelayanan bet diwilah-wilah? Rek pejabat rek rahayat, rek di kota rek di lembur, mayar mah kitu-kitu keneh, gumantung kana loba saeutikna make. Hartina, mun listrik di kota tara pareum, di lembur ge kudu sarua atuh, ulah diwiji-wiji, sabab cek tadi ge, mayar mah sarua. Mun telepon di kota lancar, naha di lembur bet luplep? Malah sabenerna, resiko karugian konsumen mah gede keneh nu di lembur. Alat-alat nu ngagunakeun listrik tereh ruksak lantaran mindeng pareum, transaksi bisnis mindeng gagal gara-gara telepon mindeng ngadat jsb. Mangga kalikeun kana sakitu juta jiwa, kali sakitu kali gangguan dina sataun...

***

Sawatara poe ka tukang, komputer siaran di radio lokal tempat kuring cacalawakan unggal isuk, ruksak. Lagu, data, 60% leungit. Radio off salila tilu poe. Komputer dibawa ka tempat servis. ”Ku naon ieu teh nya?” cek kuring panasaran. “Ku Nyi Een. Sering teuing pareum listrik, Kang!” tukang servis nembal bari nyerengeh.

Geus kajudi. Padahal ampir unggal isuk kuring siaran ngabahas sual pelayanan publik, boh ti pamarentah atawa swasta. Rupa-rupa keluhan ditampung, dipangomongkeun. Ngan asana can pernah aya tanggapan ti pihak-pihak anu sakuduna tangginas mere respons. Sugan aya ti pihak humas datang, ngajelaskeun, da henteu. Eh, tiis-tiis we, damang.

Ieu oge beda jeung di kota. Respons biasana leuwih daria. Fungsi humasna jalan, jadi fasilitator komunikasi antara konsumen jeung perusahaan. Jeung da sabenerna mah ieu teh mangrupa promosi teu langsung pikeun maranehna mah, jaba gratis deuih! Pek jelaskeun masalahna, piraku konsumen ge teu daek ngarti ari jelas mah. Da urang mah, pangpangna urang Sunda, sabenerna ngabogaan sipat ‘lautan hampura’, gampang poho kana kasalahan atawa kataledoran batur, komo anu teu dihaja mah. Dalah anu dihaja ge kadang-kadang gampang pisan pohona teh.

Jadi inget kana ‘himbauan’ pamarentah. Cenah, jelema-jelema nu ngumbara, nu nyiar elmu di kota teh diharepkeun balik ka lembur, bebetah di lembur, sangkan kota teu heurin teuing, sakalian bari paheuyeuk-heuyeuk leungeun ngamajukeun lembur. Ana pek geus datang ka lembur, fasilitas sing sarwa disungkeret ku rupa-rupa hal nu sabenerna teu kudu kajadian, lamun perusahaan-perusahaan jasa vital saperti listrik jeung telepon upamana, ngabogaan sikep bisnis profesional. Ari kanyataanana saperti kieu mah, rek kumaha betahna di lembur atuh. Kumaha tah, Nyi Een, Nyi Kokom?

B l o g

2009-04-15T13:56:00.000-07:00

"Rek ka mana, blog?" tangtu bae beda jeung "Naon ari blog teh?" Kade ulah reuwas. Kalimat nu kadua mah lain nyarekan atawa nyarita kasar, tapi hiji istilah nu keur jadi 'trend' di internet. Dina kalimat nu kahiji mah kecap 'blog' teh pondokna tina kecap (punten) goblog, ari nu kadua mah beda deui. Ari geus, naon atuh blog teh? Tangtu pertanyaan model kieu teh mindeng kadenge mun pareng urang teu pati nitenan kana kamekaran nu karandapan di dunya internet.

Upama sawatara taun ka tukang rame ngeunaan website pribadi, ayeuna mah geus beda deui. Baheula mah boga website pribadi teh jadi kareueus gede, ayeuna mah asa kurang 'gaya' mun teu ngabogaan 'blog'. Mibanda blog estuning leuwih gampang tibatan mibanda website. Nu matak, blog jadi leuwih gancang populer, ku sabab pikeun ngabogaan blog mah teu kudu make jeung diajar nyieun website sagala rupa. Komo deui diajar HTML mah. Istuning tinggal prung!

Sacara prinsip, blog teh teu kurang teu leuwih ti 'diary' atawa buku harian. Kecap blog-na sorangan asalna tina kecap 'weblog' anu lila-lila disingget jadi 'blog' wungkul. Saha bae oge bisa mibanda blog pribadi kalawan teu kudu mayar sapeser oge, ari lain biaya pulsa mah. Fungsina keur nulis sarupaning kereteg nu aya dina hate. Sarua pan, jeung buku harian?

Mun hayang ngabogaan blog, tinggal neangan (search) make 'mesin pencari' (search engine) saperti Google, Yahoo, jrrd. Tinggal ngetik kecap 'free blog', pasti murudul ngaran-ngaran situs nu nyadiakeun fasilitas blog gratis di internet. Beda jeung situs pribadi (personal website), blog mah teu kudu mikiran soal desain, tampilan jsb. Sagalana geus disadiakeun mangrupa 'template' atawa pola. Urang mah tinggal daptar, jeung - kadituna - nulis kalawan mayeng pikeun ngeusian blog nu geus jadi milik urang tea.

Sawatara 'blog provider' gratis diantarana Blogger (www.blogger.com), Blogdrive (www.blogdrive.com), Blogstream (www.blogstream.com), Blogsome (www.blogsome.com), Multiply (www.multiply.com) jrrd. Cara ngeusianana oge rupa-rupa, jeung kabehanana oge teu hese. Mun nga-update website kudu dijieun heula dina komputer (local host), kakara bisa di upload sanggeus jadi file HTML, ieu mah tinggal log in kana alamat blog urang tea, terus ngetik. Bisa oge ku cara 'copy & paste' (naskah geus disiapkeun ti heula, upamana bae make Notepad).

Nu paling gampang mah urang ngirim tulisan make email/serelek (serat elektronik). Ngan hanjakal teu kabeh provider blog nyadiakeun fasilitas jang ngirim tulisan make email. Nu paling galib mah biasana nya kudu log in heula, kakara bisa nulis. Malah aya oge ‘plug-in’ produk Blogger jang MS Word sangkan bisa nulis di dinya, terus bisa langsung dikirim kana blog gratisan anu dikokolakeun ku Blogger (tungtung ngaran blog-na biasana blogspot.com).

Kumaha ari sual eusi tulisan dina blog? Tadi ge geus dicaritakeun yen nulis dina blog teh teu beda jauh jeung nulis buku harian. Tapi sok sanajan kitu, memang aya sababaraha hal anu ku urang kudu diperhatikeun. Mun buku harian bisa bebas sabebas-bebasna lantaran nu macana oge ngan urang wungkul, blog mah teu bisa kitu. Ku sabab blog teh disimpenna di internet, tangtu tulisan urang teh sacara prinsip bisa dibaca ku saha wae. Jadi, daek teu daek, urang tetep kawatesanan ku ugeran ugeran sosial jeung etika, ulah nepi ka ngabarubahkeun batur. Komo bari jeung ngahina batur mah, dipahing pisan.

Nurutkeun panalungtikan, saban poe rebuan blog anyar medal di internet. Nu matak fungsi blog oge geus mimiti ngeser deui bae. Anu tadina fungsina teh ngan saukur keur nepikeun kereteg hate, ayeuna mah geus loba blog anu dipake dagang/komersial. Minimalna, blog dipake komunikasi virtual antara produsen jeung konsumen hiji produk. Hal ieu dimungkinkeun, sabab dina blog biasana aya fasilitas 'comment' pikeun ngomentaran 'posting' nu aya dina blog, nepi ka bisa gunem catur sok sanajan teu langsung.

Tina jalur komunikasi sarupa kieu bakal ngalahirkeun mimitran anu karasana leuwih raket antara produsen jeung konsumen. Perusahaan-perusahaan gede mimiti sadar yen ngaraketkeun mimitran jeung konsumen sacara langsung teh mangrupa cara anu kacida efektifna dina ningkatkeun volume penjualan. Ku kituna, perusahaan-perusahaan gede, utamana di Amerika jeung Eropa, geus mitembeyan nyarieun blog. Kumaha ari di Indonesia? Sarua bae rame, sanajan kalolobaanana masih leuwih condong dipake 'curhat', can nepi ka dipake bisnis.

Tapi ulah salah, ayeuna geus mimiti loba 'pakar' nu nulis dina blog, nepi ka hal nu dibahasna oge leuwih jero jeung nyoko tina panginditan nu leuwih 'ilmiah'. Basa keur rame bisnis ala Anne Ahira, blog oge rame ngabahas soal eta. Dina blog Priyadi jeung Enda Nasution upamana, dibahas soal kahengkeran bisnis Anne Ahira, nepi ka Priyadi katut Enda 'direntog' ku para 'downline' Anne Ahira anu ngarasa kasigeung. Leupas tina mana nu bener mana nu salah, hal ieu bisa jadi wacana anu sehat, sangkan masarakat bisa nilik sagala pasualan ku sikep nu leuwih kritis, henteu padu ngiluan, henteu padu ngaenyakeun.

Ngan hanjakalna, nepi ka danget ieu, kuring asa can manggihan blog anu make basa Sunda, sok sanajan rumasa can pernah ngasruk neangan blog basa Sunda sacara daria. Padahal, media blog bisa dimangpaatkeun pikeun ngeuyeub-ngeuyeub media basa Sunda. Minimal, nunjukkeun bukti yen urang Sunda oge teu tinggaleun dina urusan teknologi informasi. Lian ti eta, blog oge bisa jadi sarana ngamumule basa Sunda nu kiwari asa beuki kaleled ku basa-basa sejen, utamana basa Indonesia 'jakartaan'. Hayu atuh, saha anu wani ngamimitian?

Playboy Indonesia

2009-04-15T13:55:00.000-07:00

Ku: Tata Danamihardja

Asa mindeng nya ngadenge istilah ieu teh. Playboy. Enya da ti baheula ge geus jadi kacapangan atuh. Biasana dipake pikeun nuduhkeun lalaki anu resep gunta ganti kabogoh. Lalaki leumpeuh yuni, teu kaopan ningali istri rancunit, sok tuluy hayang ngeukeupan. Ngan anehna, euweuh istilah playgirl, najan dina kanyataanana, aya oge awewe anu lalampahanana teu jauh ti playboy.

Ayeuna-ayeuna ieu, kecap playboy deui-deui jadi sabiwir hiji. Malah aya tambahna ayeuna mah, Playboy Indonesia. Geunjleung tah. Di mana-mana jadi bahan obrolan. Ieu teh taya lian lantaran di Indonesia geus medal majalah Playboy versi Indonesia. Sarerea oge tangtu geus mafhum, naon jeung kumaha ari majalah Playboy. Ieu teh majalah ‘parno’ nu bibit buitna ti Amerika, kasohor ka sakuliah dunya, jadi bacaan lalaki careraman. Majalah ‘cap kelenci’ anu menu utamana naon deui, ari lain potret awewe dina pose ‘sensual’ jeung bulucun mah. Duh...

Taun salapan puluhan awal, jaman masih keneh kuliah, sok mindeng jalan-jalan ka Cikapundung. Sakali mangsa, basa keur hunting buku loakan, nu dagangna ngadeukeutan, bari ngaharewos, “A, milarian naon? Pebe A?”

“Naon PB teh?”, kuring rungah-ringeuh.

“Ah si Aa mah sok api-api,” pokna. Sanggeus dijelaskeun, kakara kuring ngarti. Sihoreng PB teh majalah Playboy loakan, selundupan ti luar negeri. Matak haharewosan, manehna sieun katohyan ku pulisi.

“Sabaraha?”, cek kuring nanya. Manehna nawarkeun harga 60 rebu. Kuring gideug. Mahal tuda. Duka tah lamun murah mah ....

***

Indonesia, hiji-hijina nagara nu penduduk muslimna panglobana sadunya, geus hasil ditembus ku majalah pangpornona sadunya, Playboy. Kitu unina, berita di salah sahiji media berita internet internasional. Jadi nu geunjleung teh lain di Indonesia wungkul. Sakuliah dunya kaget. Naha Playboy bisa lolos - kalayan resmi – di Indonesia, nu majar urang Islamna panglobana sadunya? Padahal ieu teh kacida patukangtonggongna jeung ajaran Islam anu jelas-jelas ngaharamkeun hal-hal anu saperti kieu. Malaysia wae, anu penduduk muslimna jauh leuwih saeutik batan Indonesia, langsung taki-taki, bisi aya Playboy Indonesia selundupan asup ka nagarana.

Nu matak, rame di ditu di dieu. Elemen-elemen masarakat anu pro jeung nu kontra padungdengan. Cek anu kontra, cing atuh tong ditambahan riceuwna nagara teh. Geus puguh loba kajahatan seksual gara-gara tongtonan jeung bacaan porno (atawa ‘semi’ porno) legal jeung ilegal, hayoh deuih ditambahan kunu kitu. Asa euweuh pisan kamelangna ka lemah cai nu geus sakieu amburadulna teh. Ceuk anu pro, tong munapek lah, na teu resep kitu ningali ‘kaendahan’ wanita? Jaba ieu teh pan muka ‘kesempatan kerja’ keur urang Indonesia. Jeung cenah mun erek ge, larang heula tuh peredaran VCD porno jeung tabloid ‘esek-esek’ produk ‘dalam negeri’ nu dijual bebas di mana-mana. Geuning kalah mubat-mabit ka batur nya?

Kumaha ari pamarentah? Asa can kadenge ketakna. Piraku ari teu apal mah. Jeung matak bisa medal ge pan meureun aya ijin ti pamarentah. Naha teu eungeuh kitu yen nagara jadi harengheng gara-gara medalna Playboy? Atawa api-api bae, lantaran aya kauntungan finansial pikeun pribadi-pribadi di pamarentahan? Ah, asa jadi lieur ngabandunganana...

Pihak Playboy Indonesia teu gedag bulu salambar. Najan masarakat jadi harengheng, najan didemo di ditu di dieu, teu unggut kalinduan, teu gedag kaanginan. Basa kantorna didemo ku FPI (Front Pembela Islam), terus aya kaca kantorna nu pareupeus alatan dibaledogan, pingpinan majalah Playboy kalah jiga nu nangtang. Manehna ngomong di media, rek ‘menempuh jalur hukum’. Duka hukum saha tah nu dipake.

***

Majalah Playboy edisi munggaran geus medal. Anehna, bet payu kabina-bina. Ditareangan. Lolobana panasaran. Naha rek jiga majalah ‘ninina’ di Amerika, atawa rek disesuaikeun jeung kondisi sosio-kultural di Indonesia. Loba nu ngarenghap badag. Aya nu kuciwa, aya oge nu bungah saheulaanan. Singhoreng euweuh potret istri bulucun, najan tetep we potret sensual mah reuteum. Cover girl-na mun teu salah Andara Early, model jeung presenter nu – mun teu salah - kungsi jadi penyiar radio di Bandung. Aduh, eta si eneng geulis, na teu lebar kitu awak dimurah-mareh? Atawa mangpang meungpeung? Meungpeung can pareot ...

Najan edisi munggaran dina kanyataanana henteu nepi ka ngamuat poto istri bulucun, kahariwang tetep aya. Bisa wae ieu teh mangrupa bagian tina strategi bisnis. Teu beda ti nu maen langlayangan. Keun uluran heula, bere omber heula. Engke lamun suasana geus rada reureuh, geus loba nu poho, kakara ngaluarkeun jurus utama. Nya naon deui atuh lamun lain potret bulucun!

***

Ku naon bet make ngaran Playboy? Ku naon henteu make ngaran Lalaki Purunyus upamana? Atawa majalah Lalaki Cunihin Indonesia? Atawa mun hayang rada gaya, naha henteu ‘Toloheor Magazine’? Pan asana leuwih mengindonesia? Nyunda malah. Ieu teh teu leupas tina strategi bisnis.

Sabenerna, di urang ayeuna geus loba media (cetak) anu menu-na kurang leuwih memper-memper kana menu majalah Playboy. Bisi teu percanten, mangga tingalian di kios-kios koran (news stand). Loba tabloid, majalah jeung koran anu midangkeun potret awewe dina pose anu ngahudang birahi. Malah laporan kantor berita Associated Press (AP) nyebutkan, Indonesia aya dina urutan kadua sanggeus Rusia dina urusan pornografi. (Republika, 17 Juli 2003). Tapi ku naon teu ‘heboh’ jiga Playboy?

Nya ieu pisan sabab utamana. Playboy geus jadi merek dagang anu kawentar, geus bisa jadi jaminan. Tegesna, lamun make merek Playboy, moal teu payu. Lamun make merek nuansa lokal, hartina perlu gawe ekstra pikeun nanjeurkeun ngaran sangkan jadi “established brand”. Jelas ieu teh lain gawe lalawora, padahal tadi ge geus disebutkeun, saingan media nu aya dina lahan nu sarua, sakitu ngaleuyana.

Nu matak, mending keneh kaluar duit gede pikeun meuli lisensi merek nu geus kawentar (Playboy), tibatan kudu naratas deui jalan ti handap anu can puguh hasil. Ari modalna aya mah, nanaonan make jeung nyangsara karep! Meuli we lisensi nu geus puguh nanjung. Najan kaluar duit gede, tapi ka hareupna ‘prospektif’. Kitu jigana.

Kumaha urusanana meuli merek saperti kitu? Ieu teh teu jauh tina sistem nu dipake kunu daragang goreng hayam. Beuli we merek luar negeri, ngaliwatan sistem franchise (waralaba). Kentucky, upamana. Pan geus kasohor, hayam goreng ‘bergengsi’. Ari urang Indonesia tea (kaasup urang Sunda?), biasana sok serab ku naon bae anu datangna ti luar negeri. Mental sesa jajahan masih keneh napel pageuh dina uteuk. Nu matak, sagala rupa nu datangna ti luar negeri, biasana dianggap leuwih alus ti batan produk dalam negeri, sok sanajan can tangtu kitu. Nya sikap mental inferior atawa rendah diri ieu pisan anu dimangpaatkeun ku para pebisnis luar negeri pikeun ngeduk kauntungan anu mucekil di Indonesia.

Sistem nu dipake ku Playboy ge teu jauh ti kitu. Sedengkeun dina sistem bisnis model waralaba, aya standar nu teu bisa diongget-ongget. Mun dina kadaharan, biasana resep atawa racikan bungbu teu kaci beda-beda, kudu sarua. Hartina, lamun urang dahar goreng hayam Kentucky di Indonesia, eta teh rasana pasti sarua jeung Kentucky di Amerika, Eropa, atawa di nagara mana wae. Atawa lamun nginum Es Teler 77 di Jakarta, rasana pasti sarua jeung di Bandung, Cirebon, atawa di mana wae tempat nu make ngaran eta.

Kumaha ari media? Sarua bae. Aya rambu-rambu nu jadi kawijakan perusahaan, anu teu bisa diongget-ongget. Filosofi perusahaan induk wajib diterapkeun ku perusahaan-perusahaan mitra anu kabeungkeut dina sistem franchise alias waralaba. Geuning Playboy Indonesia edisi munggaran teu singna jiga Playboy Amerika? Teu aya istri bulucun? Bisa wae ieu teh mangrupa salah sahiji strategi dagang. Ku sabab masih keneh harengheng, keun we ayeuna mah menuna teu kudu maksa persis ‘ninina’. Engke mun geus parohoeun, geus teu harengheng, geus teu jadi padungdengan, saeutik-saeutik mimiti dirobah, nepi ka gembleng wujudna, sakumaha nu dipikahayang kunu boga merek. Nya bulucun tea meureun!

Analogina, lamun goreng hayam di Amerika teu make kejo, pan di urang mah dimodifikasi jadi aya kejoan, sabab urang Indonesia mah mu dahar hayam pasti jeung sangu, lain jeung frenchfries (goreng kentang). Hartina aya toleransi pikeun ngadumaniskeun produkna jeung warna lokal. Ka hareupna saha nu nyaho, menu sangu teh dileungitkeun, sabab ayeuna ge urang Indonesia geus mimiti loba nu ‘nga-holland’ (istilah indung kuring), nyeta-nyeta teu beuki sangu.

Lamun ieu oge diterapkeun di media (Playboy Indonesia), gede kamungkinan sababaraha taun nu bakal datang urang bakal bisa nyaksian wanoja-wanoja Indonesia ‘mejeng’ di dinya bari teu make baju sama sakali. Pan ayeuna oge dina majalah luar negeri mah geus aya sababaraha mojang Indonesia nu dipotret tataranjang. Salah sahijina kungsi diwawancara dina TV. Ih, da teu riuk-riuk semu era atawa kagok, malah katempona teh kalah jiga nu reueus!

Lamun kitu kajadianana, saha atuh nu kudu tanggung jawab? Saha anu kudu ngalelempeng? Sarerea! Pamarentah, ulama, guru, pejabat, media masa, ormas, partey politik, kaasup urang salaku pribadi-pribadi. Dasar-dasar kaagamaan katut moral budi pekerti asana salila ieu geus jadi nomer ka sakitu dina enggoning ngadidik generasi ngora (jeung generasi kolot). Loba budak nu diabur sadaekna, diwowoy ku materi, bari jeung teu dipalire soal ‘kesejahteraan’ ruhanina. Boro-boro mun dicepret alatan teu daek ngaji, upamana. Apan kajadian, jaman ayeuna mah loba nonoman, kaasup nu geus rarumah tangga, malah geus baroga anak, teu nyaho di alip bingkeng. Atuh rek kumaha bisana ngadidik sual agama ka anak-anakna ari maranehna sorangan sakitu kabuktianana.

Alokasi pelajaran agama di sakola kacida samporetna. Ditambah deui ku mahabuna infiltrasi media (domestik jeung luar negeri) anu kalolobaanana nimbulkeun pangaruh goreng kana perkembangan psikologis barudak (jeung kolot oge), anu nungtun kana gaya hirup hedonis (mangeran kana kasenangan dunya). Ku kamajuan teknologi, informasi bisa diakses kalawan gampang bari jeung euweuh filter pisan. Sakalina aya majalah porno medal, pamarentah (pusat) anu dipiharep tangginas mere respon, kanyataanana jiga nu api lain. Jiga nu norek.

Jadi kudu kumaha atuh? Nya ari pamustunganana mah tangtu gumantung kana sikep kolektif urang salaku hiji bangsa anu tangtu bae teu ngarepkeun jadi bangsa nu ancur-ancuran, teu puguh identitasna. Bangsa nu tengtrem kerta raharja, diwangun ku mental anu kuat didadasaran ku ajaran agama katut moral. Hartina, kabeh elemen bangsa kudu sauyunan, babarengan ngungkulan rupa-rupa masalah anu karandapan ku urang ayeuna. Lamun teu kitu, nya kari tungguan we naon-naon anu bakal karandapan atawa tumiba ku urang, anak urang, incu urang, katut generasi nu bakal datang. Mangga aremutan!

Cikaracak Ninggang Batu

2009-04-15T13:54:00.000-07:00

Tata Danamihardja

Cikaracak ninggang batu, laun-laun jadi legok. Cek nu heureuy: Tai cakcak ninggang huntu, laun-laun mah ....dilebok!

Cikaracak teh cai anu nyakclakan (leutik tangtuna oge, da lamun gede mah ngaranna ngagolontor) boh tina dangdaunan, tatangkalan, atawa tina naon bae anu sipatna alami, teu ngahaja, teu dijieun-jieun. Mun ditengetan kamana ngeclakanana atawa ragragna, biasana kana lebah nu legok. Nu legokna teh bisa taneuh, bisa batu, bisa naon bae.

Ke, ke, ke, legok heula atawa nyakclakan heula? Jawabanana: pasti nyakclakan heula, kakara legok, sabab legok nu muncul teh mangrupa hasil gawe si cikaracak ieu. Ku leukeun jeung teu galideur, najan lila jeung butuh kasabaran, tapi teu burung aya hasilna, teu burung legok.

Paribasa nu disebut di luhur teh sabenerna mangrupa pepeling, mun lain filosofi kahirupan urang Sunda ge, ti kolot-kolot urang, karuhun urang dina enggoning kumelendang di alam dunya. Mun hayang hasil maksud, nya kudu leukeun, wekel, tur sabar, bari jeung angger usaha sangkan naon nu dijalankeun ku urang tetep ajeg (istiqomah), teu unggut kalinduan, teu gedag kaanginan. Sabar dina harti bari tetep usaha satekah polah sangkan naon rupa nu jadi udagan urang bisa laksana. Kitu saur para sepuh, karuhun urang Sunda.

Najan ieu teh mangrupa paribasa Sunda, niley filosofisna sabenerna universal tur lintas budaya, sabab sok sanajan teu dilembagakeun dina wangun paribasa upamana, hal ieu teh bisa dilarapkeun di mana wae, ku saha wae jeung dina komunitas budaya mana wae. Komo deui upama hal ieu kabeneran dilembagakeun dina wangun nu mirip-mirip alias memper-memper. Ieu tangtu beuki ngajentrekeun yen memang filosofi cikaracak oge dipuhit dina budaya seler sejen.

Dina basa Jawa upamana, pan aya paribasa 'alon-alon asal kelakon', anu sok sanajan teu nyeples sarua jeung filosofi cikaracak, tapi ngakar tina panginditan anu kurang leuwih sarua. Nu jadi patalekan, naha sipat-sipat saperti cikaracak ieu teh masih diparake ku urang Sunda? Atawa mun ambahanana hayang leuwih lega, naha hal ieu teh masih diparake ku urang Indonesia? Tangtu kuring teu bisa kitu wae nyebutkeun 'henteu' atawa 'masih'. Leuwih hade, hayu urang tengetan ku sarerea.

Dina budaya nu serba instan, urang biasana leuwih milih hal-hal anu sing sarwa praktis tibatan kudu ngadeluk dina proses. Contona wae, urang leuwih milih meuli deungeun sangu ka warung tibatan kudu masak di imah. Alesanana, kadang-kadang biaya nu kudu dikaluarkeun leuwih mahal. Jaba cape deuih jeung olok waktu. Jadi, tibatan masak, mending meuli ti warung. Di imah mah cukup nyangu, kitu ge mun kabeneran teu rariweuh.

Gejala saperti kieu teh pangpangna bisa ditengetan di kawasan urban, nu kahirupanana ngaharib-harib kota gede, dina scope anu leuwih heureut. Cek sakaol, ieu teh kapangaruhan ku budaya luar (baca: barat) anu memang mikaresep hal-hal anu sing sarwa praktis tur instan.

Jelema, pagawe, pejabat pemerintah, anggota legislatif, biasana sok teu sabar hayang geura beunghar. Teu cukup ku gajih nu mayeng unggal bulan, maranehna biasana usaha satekah polah sangkan bisa beunghar dina waktu sagancang-gancangna. Carana? Mun geus poekeun ku cara halal, teu saeutik nu ngagunakeun cara-cara sakacamplung, teu ngitung deui urusan halal-haram. Ieu teh taya lian ku lantaran urang geus poho kana filosofi nu sakuduna jadi padoman dina enggoning hirup kumbuh. Kiwari beuki loba jelema nu teu sabaran, babari kapangaruhan ku niley-niley nu datang ti jauhna, bari jeung euweuh filter pisan, sok komo deui dijejeran ku dadasar agama anu kuat.

Jigana, mun nempo gejalana saperti kieu mah, moal lila deui oge paribasa cikaracak ninggang batu laun laun jadi legok teh baris musna, leungit tina khasanah budaya nu dianut ku urang, kasilih ku budaya atawa filosofi sejen nu dianggap leuwih nguntungkeun. Atawa dina masih ayana oge, ngan saukur papaes lambe, ngan saukur bisa diucapkeun, tapi keri, garing, leungiteun ruh-na. Persis saperti cikaracak dina harti sajalantrahna anu beuki hese kapanggihna, sabab leuweung tur tatangkalan beak nungtutan ditaluaran.

Semara

2009-04-15T13:52:00.000-07:00

Tata Danamihardja

Pasti bingung pan? Naon ari semara? Basa naon eta teh? Smara atawa asmara kitu? Ah sanes. Diteangan dina kamus panglengkepna oge asana moal manggih. Dina ayana oge pasti hartina beda jeung anu dimaksud ku kuring. Aya sejarahna eta teh.

Bareto, jaman kuliah, boga babaturan. Masih aya bau-bau Tionghoa ti akina, tapi asa teu kaciri saeutik-eutik acan, ari lain panonna nu rada sipit mah. Budakna lenger, kulitna hideung, kabeukina gelut, tapi paripolahna kacida nyundana. Nu paling kaciri Sundana teh utamana mah lamun ngobrol. Najan jeung sasama barudak tara ngobrol lemes, tapi karasa pisan sundana. Mun sakalieun ngobrol make basa Indonesia, pasti baceprot, pabaliut jeung basa Sunda.

Kadang-kadang sok digareuhgeuykeun, da lain sakali dua kali kacaletot ngomong basa Sunda, padahal keur suasana 'dines' di ruang kuliah. Tapi pikeun manehna mah teu ieuh dijieun pikiran. Pokna ge, "Kajeun lah urang mah diparoyokan ge, nu penting mah ngeunah. Da di sadunya mah euweuh deui nu pangeunah-ngeunahna lian ti ngomong Sunda." Jeung da enya ketang karasa ku kuring, memang kitu. Komo mun ngambek, pek kudu make basa Inggris, asa kurang afdol, teu pulen, teu sugema we pokona mah.

Geus teu aneh, barudak mahasiswa resep ngarumpul. Kadang-kadang bari ngalaliwet, meuleum asin, kitu we nu teu kudu icil duit gede. Paling-palung mun keur aya nu 'beunghar' - kakara datang kiriman ti kolotna - acara ruang-riung teh sok aya onjoyna.

"Deungeunna mah urang meuli sate we yu.." cek kuring basa kabeneran keur ngalaliwet.

"Entong ah lebar, dagingna mah aya da. meuli samarana we," cek si Deni, cina hideung tea. "Keun urang nu meuli ka hareup. Anteur euy," pokna deui.

Jung dianteur ka tukang sate di sisi jalan. Ari pok teh eta ka tukang sate, "Mbak, beli semara sate..."

"Bumbunya aja Mbak," cek kuring nempas, sabab katempo si Mbak tukang sate hulang-huleng teu ngarti. Geus dikitukeun, kakara we diladangan.

Paingan atuh sajajalan semu malaweung. Jigana bae ti tadi teh manehna uleng mikiran basa Indonesiana samara, da katempo semu hulang-huleng. Didongengkeun ka barudak, puguh we pada ngekeak. Teu ngambek ieuh diseungseurikeun teh. "Urang mah kajeun teuing ngahuleng mikiran basa indonesiana samara, tibatan kudu hulang-huleng mikiran basa sundana bumbu mah," manehna kalah nambalang.

Ngadenge kitu, kuring ngahuleng. Najan katempona padu heuay, tapi mun dilenyepan, eta teh estu mangrupa katineung kana basa indung, nu dina anggapan manehna teu bisa disisilihan ku basa naon wae oge. Padahal kiwari loba pisan urang Sunda nu katempona teh teu reueus saeutik-eutik acan kana basana sorangan. Malah kadang-kadang aya nu tepi ka semu nu era mun kanyahoan ngomong basa Sunda!!

Lain teu meunang pinter basa sejen, tapi basa indung mah tetep kudu dimumule tur diutamakeun, sabab rek ku saha deui atuh dimumulena lamun lain ku urang Sundana sorangan?

Pundungan

2009-04-15T13:50:00.000-07:00

Tata Danamihardja

Ku kolot sok dipapatahan, ulah sok pundungan cenah. Goreng kalakuan kitu teh. Matak ngajauhkeun rejeki. Di sakola, ku bapa kalih ibu guru oge kitu dipapatahan teh. Pundungan, belikan, delitan, hartina eta-eta keneh. Kabehanana oge sipat anu dipahing, sabab mangrupa sipat anu leuwih loba madorotna ti batan mangpaatna.

Jaman keur SD sok kapeto nyanyi anggana sekar. Nyanyi solo tea mun ceuk basa legegna mah. Kapake, da di sakola teh tara nitah sasaha deui. Teuing bakating ku alus, teuing pedah euweuh deui. Pokona mah matak sumanget we ka kuringna. Padahal da teu diburuhan ieuh eta teh. Paling lamun diadu antar sakola heg kabeneran meunang, hadiahna teu pira, biasana ukur buku tulis 'Letjes' sapuluh siki. Tapi da kabungah mah teu salawasna diukur ku materi. Aya kareueus nu mandiri mun kabisa urang diajenan, najan ukur ku omongan cek paribasana.

Nincak SMP, mimiti loba pamolah. Ngamen. Ngabring jeung babaturan. Kuring maen gitar bari nyanyi. Nu sejen ngilu keprok. Asa reueus teh mun ditanggap nepi ka anggeus. Asa diajenan, najan mere duitna saeutik. Pasti teu salawasna kitu. Kadng-kadang nepi ka lagu anggeus euweuh nu nolol-nolol acan. Mun kaluar-kaluar atuh ti imah, pek ngomong, "Laguna raoseun, tapi punten nya nuju teu gaduh artos." Ngeunah kadengena, ngeunah kana hate. Cek paribasa ge, hade ku basa, goreng ku basa.

Nu ruaban mah beda deui. Kakara ge engab rek nyanyi, geus dipiheulaan,"Persaben!" cenah, disaruakeun jeung kanu jajaluk. Padahal mah matak naon dengekeun we tepi ka anggeus. Daek sumpah, teu dibayar ge teu nanaon, da niatna ge lain rek jajaluk. Dibere sukur, teu dibere kajeun. Nu penting mah nyanyi.

Kungsi aya bejana ka kolot, kuring sok ngamen. Diseukseukan. "Pan ngarah teu pundungan," ngan sakitu nembal teh. Kadieunakeun sok rajeun tulas-tulis, gumbur-gambar. Sok dikirimkeun ka koran lokal. Honorna ukur rerebuan tapi babasaanana matak genah kana hate. "Terus berkarya, ya.." Pernah honorna telat, pek ditanyakeun. Singhoreng pohoeun meureun, da teu lila terus dikirim, bari menta dihampura. Dihapunten pisan Kang, pan hade ku basa, goreng ku basa.

Kamari kamari mimiti resep deui nulis. Dikirim via email, ngarah teu renced jeung teu kudu kaluar ti imah. Sababaraha kali dimuat, tapi teu dibayar. Ku kitu-kitu teu nanaon ari euweuh mah. Ngan estuning teu basa-basa acan. Ditanyakeun kalah ngabigeu. Na bet jiga kanu jajaluk nya? Ditanyakeun ge pantes da eta mah hak kuring. Kahayang teh pek ngomong sing bener ari moal dibayar mah. Pan ka kuringna ge genah, asa diajenan. Ieu mah dianggap angin pisan.

Deudeuh teuing media basa Sunda, nepi ka kituna. Geuning lalampahanana teh teu saeutik-eutik acan nembongkeun sikep urang Sunda nu someah, nu tara ngajeblug :-)... Ti harita teu hayang deui kuram-kirim ka dinya. Nulis mah nulis we, di mamana ge bisa. Mending di dieu we, dina blog nu sorangan. Aya nu maca nuhun, euweuh nu maca kajeun. Dina media citak, dina blog, sarua we teu dibayar.. Jadi mending dina blog.

Pundung? Meureun..

ie artikel tina Uteuk Tongo Kahayang Gajah punten ku simkuring di copy teras dileet

Bubuka

2009-04-15T13:49:00.000-07:00

Ebook munggaran dina basa Sunda? Ah duka teuing, jeung da teu penting sabenerna mah. Rek munggaran, rek kadua, rek ka salikur, teu jadi ukuran. Malah lamun tea mah geus loba ebook dina basa Sunda, leuwih alus. Tapii.. nepi ka ayeuna ge asana can loba, dina ayana ge. Komo lamun dibandingkeun jeung ebook basa Inggris mah anu bru di urdu, bro di toronto, ngalayah di imah babah.

Jadi, ieu mah itung-itung ngeuyeub-ngeuyeub we, sugan atuh ka hareup mah jadi ngarekahan. Tina hiji dua, susuganan jadi sajuta dua juta, pan hade tah?

Ku naon pang ieu ebook dijudulan uteuk tongo kahayang gajah? Ah iseng we, sakadar gambaran diri nu loba katuna, ari kahayang sok rada mahiwal. Tongo teh sato nu kacida leutikna. Kabayang meureun sagede kumaha uteukna? Ieu teh bisa diibaratkeun kamampuh kuring nu ngan ukur sagede kitu. Ari gajah, sato nu kacida gedena, lir ibarat gedena kahayang tulas tulis, sanajan meureun kaasupna teh teu nalipak maneh. Pan ari kuduna mah mun gede kahayang, nya kudu diimbangan ku pangarti, kabisa, tur modal, salian ti kadaek teh. Tapi lamun nungguan kabeh nyampak mah meureun moal der masing nepi ka janggotan londok oge.

Tibatan nungguan sagala nyampak bari jeung can karuhan iraha kacumponanana, mending mitembeyan bae ti ayeuna. Ieu mah minangka ngabalakan, sugan we batur nu palinter tur bekelna tohaga bakal kabitaeun, terus nurutan nyieun ebook saperti kieu make basa Sunda. Pan lamun nu nyieunna pinter mah eusina oge tangtu leuwih munel. Saha nu untung? Nya urang sarerea meureun nya, urang Sunda, nu masih keneh aya katineungna kana basa jeung budaya Sunda.

Kumpulan tulisan dina ieu ebook teh minangka ladang kutrat-kotret satimu-timu, omat ulah diseungseurikeun, rumasa saeutik bekel. Raos dituang, teu raos mah ka ucingkeun we, moal matak weureu sugan.

Nyanggakeun!

Diajar Bisnis Internet

2009-04-15T13:29:00.000-07:00

Manawi Manawi aya rerencangan anu hoyong diajar bisnis dina internet, lah gampil pisan etamah da ayenamah tos seer buku anu ngabahas tetang bisnis online atanapi saur istilah sundanamah bisnis anu te aya erena hayuh nga ngageder kumaha ge cai di walungan eta oge ketang lamun nuju musim hujan, mung upami nuju musim panas mah duka tuing tahh duka aya duka eweh cai teh, eh kalah ngabhas cai atuhh kalah ngalantur kaditu kadieu, nya maklum lah da urang sunda mah sok seer wadul kaditu kadie nya, nya cuang uihan deui kana pokok masalah.
diajar bisnis dina internet mah gampil pisan atuhh, anjen atanapi silaing kantun milarian bukuna dina mbah google we pilarian ku kata konci anu dipika hoyong, misalakan hooyng buku panduan bisnis online nya kantun nyerat dina kotak google panduan bisnis online pasti didinya seer anu nyadiaken buku gratis kanggo belajar, ngan upami nuju diajar bisnis tong merasa minder jeng sungkan sabab biasa upami dina perjuangan mah seer cocobi sareng mamalana, upami hoyong sucsesma kedah gaduh prinsip jangan pernah menyerah maju terus pantang mundur.

Ngawitan Ngeblog

2009-04-15T13:20:00.000-07:00

Kalayan ucapan basmalah urang sunda bade ngawitan ngeblog leawat blogger/blogspot anu di sadiaken kalayan gratis te perlu bayar.
simkuring sareng sapara kanca nyuhunken pido'anya ti para blogger supados blog ieu masihan manfaat kanggo urang sararea khususna mah kanggo urang sunda anu sok resep kan ngeblog, timimiti ujung kulon dugi ka ujung wetan hayu cuang galaken kebersamaan supados sagala persolan janten gampill. tah sakitu we ucapan ti pribados eteng etang kawitan nyerat, anu cek bahas orang aisng namah itung itung welcome
salam we kasaday urang sunda nya, sok jaradi jalmi anu sarukses.
wassalam budak sunda thea (asep mukri)